5.3

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 2

5.3 Liberalen en socialisten

Vorige week

• Hoe zat het met de stoommachine?

• En het waterrad, wat deed dit met de productie?

• Industrieel kapitalisme?

• Arbeiders omstandigheden?

Lesdoelen

• Je kunt uitleggen waarom en hoe het liberalisme vooral in het belang was van fabrikanten.

• Je kunt beschrijven hoe volgens Marx de positie van de arbeiders verbeterd kon worden.

• Je kunt verschillen en overeenkomsten tussen communisten en sociaaldemocraten benoemen.

De fabrikant heeft alle macht

De sociale kwestie

• Einde standenmaatschappij tijdens Franse Revolutie.

• Samenleving ingedeeld in klassen: onder-, midden- en hogere klasse.

• Industriële Revolutie leidde tot groei van werkloosheid.

• Arbeiders werkten onder slechte omstandigheden.

• Sociale kwestie werd belangrijk politiek thema.

Het liberalisme

• Arbeidsomstandigheden waren vroeger niet wettelijk geregeld.

• Adam Smith pleitte voor eigenbelang en beperkte regels.

• Smith geloofde dat vrijheid de wereld mooier maakt.

• Liberalen steunden Smith's ideeën, met veel economische vrijheid.

• Enkele wetten ontstonden eind 19e eeuw om misstanden te verminderen.

Bourgeoisie tegenover proletariaat

• Verelendung!

• Karl Marx schreef in 1848 Het Communistisch Manifest.

• Hij beschreef een klassenstrijd tussen rijke bourgeoisie en arm proletariaat.

• Machines maakten het proletariaat armer, bourgeoisie rijker.

• Marx voorspelde een revolutie door de arbeiders.

• Doel: een communistische samenleving zonder onderdrukking.

• Wat probeert de makker van de spotprent duidelijk te maken over de klassenstrijd?

Filmpje socialisme

Het socialisme | Schooltv

Communisten en sociaaldemocraten

• Socialisten wilden een samenleving volgens Marx' ideeën.

• Communisten steunden gewelddadige revolutie; sociaaldemocraten kozen voor wetten.

• Sociaaldemocraten streefden naar stemrecht voor wetgevende invloed.

• Liberalen steunden sociale wetten, zoals Leerplichtwet en Woningwet.

• Leerplichtwet verminderde kinderarbeid; Woningwet verbeterde huisvesting.

Lesdoelen beantwoorden

• Je kunt uitleggen waarom en hoe het liberalisme vooral in het belang was van fabrikanten.

• Je kunt beschrijven hoe volgens Marx de positie van de arbeiders verbeterd kon worden.

• Je kunt verschillen en overeenkomsten tussen communisten en sociaaldemocraten benoemen.

Voor nu

• Aan de slag met maken 5.3 opdrachten.

• Klaar? Ga aan de slag met een overzichtelijke begrippen, personen en gebeurtenissen lijst, deze gaat we later verder uitbreiden. Zorg dat je dit op een goede plek in je schrift doet.