Leesvaardigheid
Onderwerp, deelonderwerpen en hoofdgedachte
Welkom!
Leg vast klaar:
Leesboek
Schrift
Etui
minute
second
Leesvaardigheid
Onderwerp, deelonderwerpen en hoofdgedachte
Welkom!
Leg vast klaar:
Leesboek
Schrift
Etui
minute
second
Leerdoel van deze les
Aan het eind van de les kun je het onderwerp, de deelonderwerpen en de hoofdgedachte uit een tekst halen en het verschil uitleggen.
Teksten bekijken
Wat doe jij als je een tekst voor het eerst ziet?
Waar let je op? Waar kijk je naar?
Wat is het verschil tussen?
- Waar gaat een tekst over?
of
- Wat wil de schrijver zeggen?
Ontdek het verschil tussen onderwerp, deelonderwerpen en hoofdgedachte.
Uitleg: onderwerp, deelonderwerpen, hoofdgedachte
Onderwerp: waar de hele tekst over gaat (1-3 woorden)
Deelonderwerpen: onderdelen van het onderwerp
Hoofdgedachte: de belangrijkste uitspraak die de schrijver over het onderwerp doet. (in één zin)
Voorbeeld:
sociale media
Onderwerp: sociale media
Deelonderwerpen: voordelen, nadelen, verstandig gebruik
Hoofdgedachte: Sociale media hebben voordelen, maar je moet er bewust mee omgaan.
Stappenplan: deelonderwerpen vinden
1. Lees de tekst of alinea's.
2. Vraag per alinea: welk onderdeel staat hier centraal?
3. Vat het samen in één of enkele woorden.
Voorbeeld:
Zo pak je het aan
Niet: 'Veel jongeren zitten te lang op hun telefoon.'
Wel: 'schermtijd' of 'telefoongebruik jongeren'
Stappenplan: hoofdgedachte vinden
Voorbeeld
Zo pak je het aan
Niet: 'Gamen.' Wel: 'Gamen kan nuttig zijn, maar te veel gamen heeft nadelige gevolgen.'
Belangrijk:
Hoofdgedachte = hele zin
Bevat het onderwerp
Bevat de belangrijkste boodschap
Geen details of voorbeelden
1. Zoek eerst het onderwerp
2. Kijk naar de deelonderwerpen
3. Vraag: Wat wil de schrijver duidelijk maken?
4. Dat is de hoofdgedachte. Schrijf op in één volledige zin.
Veelgemaakte fouten
Bij (deel)onderwerpen:
te uitgebreid formuleren
volledige zinnen gebruiken in plaats van 1 tot 3 woorden
details noemen in plaats van hoofdzaken
Bij hoofdgedachte:
alleen het onderwerp opschrijven
voorbeelden overnemen
meerdere losse ideeën noemen
Samen oefenen
Lees de korte tekst op de volgende dia.
Zoek samen het onderwerp, benoem de deelonderwerpen en formuleer de hoofdgedachte.
Tekst 1: Waarom jongeren veel op hun telefoon zitten
1 Veel jongeren hebben hun telefoon bijna altijd bij zich. Ze gebruiken hun telefoon niet alleen om berichten te sturen, maar ook om filmpjes te kijken, muziek te luisteren en huiswerk te maken.
2 Een telefoon heeft voordelen. Leerlingen kunnen snel informatie opzoeken, samenwerken aan opdrachten en contact houden met vrienden.
3 Er zijn ook nadelen. Sommige jongeren zitten zo lang op hun telefoon dat ze minder bewegen of slechter slapen.
4 Daarom vinden veel ouders en scholen het belangrijk dat jongeren bewust omgaan met hun telefoongebruik.
Onderwerp, deelonderwerpen en hoofdgedachte tekst 1
Onderwerp: telefoongebruik jongeren
Deelonderwerpen:
alinea 1 → gebruik van telefoons
alinea 2 → voordelen
alinea 3 → nadelen
alinea 4 → bewust omgaan met telefoons
Hoofdgedachte:
Jongeren gebruiken hun telefoon veel, maar het is belangrijk om daar bewust mee om te gaan.
Zelf oefenen
Lees de korte tekst op de volgende dia.
Zoek zelf het onderwerp, benoem de deelonderwerpen en formuleer de hoofdgedachte.
Tekst 2 Moet schermtijd beperkt worden?
1 Veel jongeren besteden elke dag veel tijd aan hun telefoon, tablet of computer. Schermen zijn belangrijk geworden voor school, contact met vrienden en ontspanning.
2 Niet alle schermtijd is hetzelfde. Iemand die een uur online huiswerk maakt, gebruikt een scherm op een andere manier dan iemand die een uur korte filmpjes kijkt.
3 Sommige mensen vinden dat jongeren minder tijd achter een scherm moeten doorbrengen. Zij denken dat te veel schermtijd invloed kan hebben op slaap en concentratie.
4 Andere mensen vinden dat niet alleen de tijd belangrijk is, maar vooral wat iemand op een scherm doet.
5 Veel deskundigen vinden daarom dat een goede balans tussen online en offline activiteiten belangrijk is.
Onderwerp, deelonderwerpen en hoofdgedachte tekst 2
Onderwerp: schermtijd
Deelonderwerpen:
alinea 1 → schermgebruik van jongeren
alinea 2 → verschillende soorten schermtijd
alinea 3–4 → meningen over schermtijd
alinea 5 → balans online, offline activiteiten
Hoofdgedachte:
Bij schermtijd gaat het niet alleen om hoeveel tijd jongeren online zijn, maar ook om wat zij doen in die tijd.
Afsluiting: checkvraag
Wat is het verschil tussen een (deel)onderwerp en een hoofdgedachte?
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.