Argumentatie | m3e | 8.10.2026
Argumentatie | m3e | 8.10.2026
Open met het idee dat leerlingen dagelijks argumenten horen en gebruiken: in discussies, reclames, online reacties en schoolteksten. Deze les richt zich op herkennen én zelf opbouwen.
Lesdoel
Ik kan feitelijke & waarderende argumenten herkennen;
Ik kan argumentatiestructuren herkennen & gebruiken.
Deze slide heeft geen instructies
Lesplanning
Uitleg & herhaling
Samen werken aan opdrachten
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden kennen we nog van de vorige argumentatieles?
Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als standpunt, mening, bewijs, overtuigen of discussie.
Wat is argumentatie?
Een standpunt is wat iemand vindt of beweert
Een argument geeft een reden voor dat standpunt
Samen vormen ze een argumentatie
Je herkent argumentatie vaak aan signaalwoorden als want, omdat, dus en namelijk
Je kunt dit in een argumentatieschema vatten
Benadruk het verschil tussen mening en onderbouwing. Veel leerlingen noemen een standpunt ten onrechte een argument.
Standpunt en argument
Standpunt: Schooluniformen zijn een goed idee.
Argument: Ze maken verschillen tussen leerlingen minder zichtbaar.
Hoe vatten we dit in een schema?
Gebruik dit voorbeeld hardop om de basisstructuur te modelleren. Laat zien dat het argument antwoord geeft op de vraag: waarom vind je dat?
Feitelijk argument
Een feitelijk argument is controleerbaar.
Het gaat om informatie die je kunt nagaan, meten of opzoeken.
Voorbeeld:
`Fietsen naar school is gezond, want dagelijks bewegen verlaagt gezondheidsrisico's.`
Leg uit dat 'feitelijk' niet betekent dat het argument automatisch sterk is; het betekent dat het controleerbaar is.
Waarderend argument
Een waarderend argument bevat een oordeel of beoordeling.
Het gaat om wat iemand vindt.
Voorbeeld:
`Mobieltjes in de les moeten weg, want leraren vinden ze vervelend.`
Maak duidelijk dat waarderende argumenten vaak woorden bevatten die een oordeel laten zien, zoals beter, eerlijk, prettig of storend.
Zo herken je het verschil
Feitelijk
bevat een oordeel
laat zien wat wenselijk of onwenselijk is
vaak subjectiever geformuleerd
controleerbaar
gebaseerd op gegevens of vast te stellen informatie
vaak neutraal geformuleerd
Waarderend
Laat leerlingen niet denken dat feitelijk altijd objectief waar is; het gaat om controleerbaarheid van de uitspraak als argument.
Kijk naar de formulering
Welke woorden zouden er bij feitelijk / waarderend passen?
feitelijk:
waarderend:
Benadruk dat signaalwoorden helpen, maar niet genoeg zijn. De inhoud van het argument blijft beslissend.
Kijk naar de formulering
Let op woorden die iets verraden:
feitelijk: percentage, onderzoek, aantal, meetbaar
waarderend: goed, slecht, eerlijk, mooi, irritant
Soms moet je verder kijken dan één woord: de betekenis van de hele zin bepaalt het soort argument.
Benadruk dat signaalwoorden helpen, maar niet genoeg zijn. De inhoud van het argument blijft beslissend.
Enkelvoudige argumentatie
Bij enkelvoudige argumentatie wordt een standpunt ondersteund door één argument.
Schema: hoe ziet dit uit?
Voorbeeld:
`Leesboeken zijn belangrijk, want ze vergroten je woordenschat.`
Gebruik steeds hetzelfde woord 'standpunt' en 'argument' om terminologie vast te houden.
Enkelvoudige argumentatie
Bij enkelvoudige argumentatie wordt een standpunt ondersteund door één argument.
Schema:
Voorbeeld:
`Leesboeken zijn belangrijk, want ze vergroten je woordenschat.`
Leesboeken zijn belangrijk
Boeken vergroten je woorden-schat
Gebruik steeds hetzelfde woord 'standpunt' en 'argument' om terminologie vast te houden.
Kenmerken van enkelvoudig
één reden
geen extra onderbouwing van dat argument
overzichtelijk en direct
Wijs erop dat leerlingen enkelvoudige argumentatie vaak het makkelijkst zelf kunnen formuleren, maar dat ze die niet moeten verwarren met een onvolledige redenering.
Onderschikkende argumentatie
Bij onderschikkende argumentatie wordt een argument zelf weer ondersteund door een ander argument.
Schema:
Het thema van de schoolweek, verkiezingen, is perfect. Het past bij de actualiteit. Volgende maand zijn de verkiezingen
Benadruk dat de argumenten hier niet los naast elkaar staan. Het ene argument ondersteunt het andere.
Onderschikkende argumentatie
Bij onderschikkende argumentatie wordt een argument zelf weer ondersteund door een ander argument.
Schema:
Het thema van de schoolweek, verkiezingen, is perfect. Het past bij de actualiteit. Volgende maand zijn de verkiezingen
Het thema van de schoolweek is perfect
Het past bij de actualiteit
Volgende maand zijn de verkiezingen
Benadruk dat de argumenten hier niet los naast elkaar staan. Het ene argument ondersteunt het andere.
Nevenschikkende argumentatie
Bij nevenschikkende argumentatie krijgt een standpunt meerdere losse argumenten.
`Sport op school is belangrijk, want leerlingen bewegen meer.`
`Ook leren ze beter samenwerken.`
Hoe ziet dit argument eruit?
Wijs erop dat elk argument zelfstandig het standpunt ondersteunt. Dat onderscheidt nevenschikkend van onderschikkend.
Voorbeeld nevenschikkend
`Sport op school is belangrijk, want leerlingen bewegen meer.`
`Ook leren ze beter samenwerken.`
Sport op school is belangrijk
Leerlingen bewegen meer
Ze leren beter samenwerken
Vraag in je uitleg welk argument weg kan zonder dat het andere instort; dan zien leerlingen dat beide argumenten los functioneren.
Vandaag gaan we samen aan de slag
Pak je boek, schrift & pen
We gaan naar p. 19
We maken samen opdracht 2: a- f
Ik wijs willekeurig mensen aan
Deze slide heeft geen instructies
We gaan nadenken over het onderwerp: 3:1
De tekst: Airco aan, winkeldeur dicht?
We maken opdracht 3: 1
Maak in je schrift twee kolommen:
voor het sluiten van de deuren
tegen het sluiten van de deuren
Plaats de volgende mensen in één van de twee kolommen: gemeente, grote winkelier, klant, kleine winkelier, milieuorganisatie, regering, stroomleverancier
Deze slide heeft geen instructies
Samen: 3.2
We lezen samen tekst twee
Alinea 1 - 4
Ik geef beurten met lezen
Per alinea bekijken we het volgende:
Hoe de auteur de aandacht trekt;
Welke 'kwestie' behandeld gaat worden.
Schrijf in je schrift:
1 Aandachtstrekker: ...
Welke kwestie? ...
2 Aandachtstrekker: ...
Welke kwestie? ...
etc.
Deze slide heeft geen instructies
Samen: 3.2
We lezen om beurten 5 - 12.
Per alinea bekijken we:
Meningen over:
"Mag de airco aan en de winkeldeur open?"
Schrijf in je schrift:
5 Mening: Ja/ nee, want ...
6 Mening: Ja/ nee, want ...
etc.
Deze slide heeft geen instructies
Samen 3.4
We gaan een argumentatieboom maken
Je tekent een boom en zet hierin:
"Winkeldeuren moeten dicht zijn, als de airco aan is"
De linkertakken worden 'eens', de rechtertakken 'oneens'
Bij een onderschikkend argument: zijtak
Deze slide heeft geen instructies
Samen 3.6 & 3.7
Zet bij de takken:
feitelijk / waarderend
Wat vinden we:
Moet er een regeling komen?
Deze slide heeft geen instructies
Lesevaluatie
Ik kan feitelijke & waarderende argumenten herkennen;
Ik kan argumentatiestructuren herkennen & gebruiken.
Wat ging goed, wat kan beter?
Volgende week: ...
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
standpunt - wat iemand beweert, vindt of wil verdedigen
argument - reden die een standpunt ondersteunt
argumentatie - geheel van standpunt en argument(en)
feitelijk argument - controleerbaar argument
waarderend argument - argument met een oordeel
enkelvoudige argumentatie - argumentatie met één argument
onderschikkende argumentatie - argumentatie waarbij een argument door een ander argument wordt ondersteund
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
nevenschikkende argumentatie - argumentatie met meerdere losse argumenten die direct het standpunt ondersteunen
subargument - argument dat een ander argument ondersteunt
signaalwoord - woord dat verbanden in een redenering zichtbaar maakt, zoals omdat of dus
Deze slide heeft geen instructies