Preventief begeleiden ,novem 2026

Crisis

 Preventief begeleiden


1 / 39
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWelzijnMiddelbare schoolMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 39 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 180 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Crisis

 Preventief begeleiden


aanwezigheidsregistratie


Bij een crisis denk je al snel aan ingrijpen wanneer het misgaat. Daar hebben we het vorige keer over gehad. Deze les gaat juist over wat je vóór die tijd kunt doen. Preventief begeleiden betekent dat je risico’s herkent, signalen serieus neemt en samen met de cliënt werkt aan veiligheid.

Vraag: “Wat doe jij op je werk om te voorkomen dat een situatie uit de hand loopt?


Les inhoud:

  • verdieping vormen grensoverschrijdend gedrag

  • Seksueel grensoverschrijdend gedrag

  • vlaggensysteem

  • signalen

  • kennisbron preventie


  • Schrijven van bewijs – ruimte om feedback te vragen

Deze slide heeft geen instructies

feedback aan werkbegeleider.

inleveren bij praktijk


praktijkvoorbeeld hoeft niet van jezelf te zijn.


Eindproduct

Deze slide heeft geen instructies

Welke vormen van grensoverschrijdend gedrag ken je?

Grensoverschrijdend gedrag gaat verder dan slaan of schelden. Denk ook aan vernederen, discrimineren, financiële uitbuiting, verwaarlozing, seksuele grensoverschrijding en het schenden van rechten.

Het kan voorkomen tussen cliënten, maar ook vanuit medewerkers, naasten of anderen.



Welke vormen vallen snel op en welke blijven gemakkelijker verborgen?”

3 vormen van preventie    

Primaire preventie

Primaire preventie gaat over het voorkomen dat er problemen ontstaan. De interventies zijn gericht op het versterken van beschermende factoren, als er nog niets aan de hand is.


Secundaire preventie

Secundaire preventie speelt in situaties waar al signalen en risicofactoren aanwezig zijn. Interventies zijn gericht op risicogroepen; op het verminderen van de risicofactoren of op stabiliseren.


Tertiaire preventie

Tertiaire preventie gaat over situaties waar er al problemen zijn en waarin je herhaling, terugval of erger wilt voorkomen. De interventies richten zich op het tegengaan van negatieve gevolgen en het voorkomen van verergering van problematiek.




Welke vorm van preventie herken je in jouw eigen begeleiding?

Roulerend practicum 
 
Werk in groepjes van max. 4 personen,

15 min per tafel


Ronde 1:

A en B discriminatie

C en D fysieke grensoverschrijdende gedrag

E en F verwaarlozing en onthouding van de zorg

Ronde 2:

A en B verwaarlozing en onthouding van de zorg

C en D discriminatie

E en F fysieke grensoverschrijdende gedrag

Ronde 3:

A en B fysieke grensoverschrijdende gedrag

C en D verwaarlozing en onthouding van de zorg

E en F discriminatie










15

m

00

s

we gaan dieper in op het grens overschrijdende gedrag


6 groepjes maken

tafels even bij elkaar zetten

Nabespreken roulerend practicum

Deze slide heeft geen instructies

Psychisch grensoverschrijdend gedrag

Dit is gedrag dat iemand bijvoorbeeld bang maakt, kleineert, onder druk zet of het gevoel geeft waardeloos te zijn. Denk aan dreigen, uitlachen, vernederen of bewust buitensluiten.



Voorbeeld: Een begeleider zegt: “Als jij zo lastig blijft doen, wil straks niemand meer voor je zorgen.”


Vraag: “Hoe kun je een duidelijke grens aangeven zonder de cliënt te vernederen?”

schreeuwen, dreigen, slaan of spullen kapotmaken.


Dit gedrag valt snel op omdat anderen er direct last van kunnen hebben.


Maak onderscheid tussen het gedrag en de mogelijke oorzaak. Je ziet bijvoorbeeld dat een cliënt schreeuwt, maar weet daarmee nog niet waarom.


Als begeleider begrens je onveilig gedrag én probeer je te begrijpen wat de cliënt nodig heeft.


Begrip voor de oorzaak betekent niet dat je het gedrag goedkeurt.

minder zichtbaar


let op veranderend gedrag.. bijvoorbeeld client die niet meer wil koffiedrinken


observeer , ga in gesprek , trek niet te snel je eigen conclusie


Welke cliënten krijgen bij jullie gemakkelijk minder aandacht omdat zij geen overlast veroorzaken?

Financiële uitbuiting

Geldezels : Jongeren en LVB

Financiele uitbuiting in ouderenzorg

Deze slide heeft geen instructies

Oefening schending van de rechten

Hoe is dit bij jullie op het werk geregeld?

Rechten worden niet alleen geschonden door opvallend of bewust verkeerd handelen. Ook gewoontes kunnen de zeggenschap van cliënten beperken.


Denk aan uitspraken als: “Iedereen gaat hier om tien uur naar bed” of “Wij kiezen de kleding, dat gaat sneller.”


Vraag om te onderzoeken waarom zulke afspraken bestaan en of individuele wensen voldoende worden meegenomen.

Recht op:  Vrijheid van meningsuiting

onafhankelijkheidspositie van de client


Een eigen mening kunnen uiten vraagt meer dan toestemming om iets te zeggen. Een cliënt moet ook ervaren dat tegenspreken veilig is en dat kritiek serieus wordt genomen.


Hoe laat jij merken dat een cliënt het met jou oneens mag zijn?

Recht op: gelijke behandeling

Let ook op onbewuste voorkeuren? krijgt een mondige cliënt vaker zijn zin? Mag een cliënt die je aardig vindt meer dan een ander?

Recht op: vrijheid van religie

Je professionele taak is om de cliënt te ondersteunen vanuit diens wensen, ook wanneer je zelf een andere overtuiging hebt.


Praktijkvoorbeeld: De familie vindt deelname aan een religieuze bijeenkomst belangrijk, maar de cliënt geeft aan niet te willen. Dan onderzoek je de wens van de cliënt en de verwachtingen van de familie.


Hoe handel je wanneer de overtuigingen van de cliënt, de familie en jezelf verschillen?

Recht op: relatievorming, trouwen & kinderen krijgen

Bij deze onderwerpen kunnen persoonlijke normen van begeleiders sterk meespelen. Een eerste reactie als “dat kan deze cliënt niet” kan een open gesprek afsluiten.


Onderzoek wat de wens betekent.


Bespreek mogelijkheden en verantwoordelijkheden in begrijpelijke taal. Betrek waar nodig passende deskundigheid.


Een volwassen cliënt blijft daarbij een volwassene; een inschatting van het ontwikkelingsniveau vertelt niet alles over diens wensen en mogelijkheden.


Praktijkvoorbeeld: Kaya


Welke zorgen zijn gebaseerd op concrete informatie en welke vooral op jouw eigen overtuigingen?”

Recht op: Stemmen op politieke partijen 

Gaan clienten bij jullie stemmen?

leggen jullie hier iets over uit?


Bij politieke keuzes gaat het om eigen regie én toegankelijkheid van informatie.


Een begeleider kan helpen bij het begrijpen van onderwerpen, zonder de keuze over te nemen.

Ook onbedoeld kun je beïnvloeden. Bijvoorbeeld door één partij enthousiast toe te lichten en andere partijen nauwelijks te bespreken.

Seksueel Grensoverschrijdend gedrag

Vandaag bespreken we seksueel grensoverschrijdend gedrag. Dit kan een gevoelig onderwerp zijn en misschien iets bij je oproepen. Je hoeft geen persoonlijke ervaringen te delen. We bespreken voorbeelden met respect, zonder herkenbare informatie over cliënten of anderen. Je mag een vraag overslaan of even naar buiten gaan als dat nodig is. Wil je iets bespreken, dan kun je mij na de les aanspreken.



Waar denk jij aan bij seksueel grensoverschrijdend gedrag

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Oefening Kletspot (20 min)

In groepjes van 4 bespreken van de verschillende stroken in de kletspot

20

m

00

s

Deze slide heeft geen instructies

Het Vlaggensysteem

6 pijlers

  • toestemming

  • vrijwilligheid

  • gelijkwaardigheid

  • ontwikkeling

  • context

  • Impact


Het Vlaggensysteem geeft een gezamenlijke taal om seksueel gedrag te bespreken. Dat helpt wanneer collega’s vanuit hun eigen normen heel verschillend reageren.


De zes criteria richten zich op toestemming, vrijwilligheid, gelijkwaardigheid, ontwikkeling of functioneren, context en impact. Bekijk ze vanuit alle betrokkenen. Daarna bepaal je welke reactie passend is. De methode is bedoeld om gedrag te begrijpen en bij te sturen; een vlag is geen etiket voor een persoon.

Pijlers

Bespreek per plaatje in hoeverre de pijlers voor alle betrokkenen acceptabel zijn.

  • toestemming

  • vrijwilligheid

  • gelijkwaardigheid

  • ontwikkeling

  • context

  • Impact


Deze slide heeft geen instructies

Jongen van 13 kijkt porno

A

Groen

B

Geel

C

Rood

D

Zwart

groen

Zorgmedewerker kijkt bij douchen cliënt

A

Groen

B

Geel

C

Rood

D

Zwart

groen

Jongen van 16 laat voor webcam zijn piemel zien

Toestemming, vrijwilligheid, gelijkwaardigheid, ontwikkeling, context,

impact


A

Groen

B

Geel

C

Rood

D

Zwart

rood

Begeleider wil gesprek voeren met cliënt op slaapkamer

A

Groen

B

Geel

C

Rood

D

Zwart

groen

Cliënten voeren groepsgesprek over seks

A

Groen

B

Geel

C

Rood

D

Zwart

groen

2 cliënten appen dezelfde jongen

A

Groen

B

Geel

C

Rood

D

Zwart

geel/rood

Checklist invullen

Vul de checklist in ​

  • Vink alle punten aan waarvan jij vindt dat je dit al beheerst; ​

  • Kies 3 punten waarin jij nog wilt leren

deel checklist uit


wat moet ik weten en

kunnen om over seksualiteit te praten

met mijn cliënten?


Vul de checklist in 

Vink alle punten aan waarvan jij vindt dat je dit al beheerst; 


Kies 3 punten waarin jij nog wilt leren




Klassikale nabespreking 

inleiding ouders van 2 kinderen die in een instelling wonen.

Nabespreking

Deze slide heeft geen instructies

Herkennen van signalen

Opdracht:

Pak pen en papier, maak 3 kolommen

  • Kolom: fysieke signalen

  • Kolom: psychosociale signalen

  • Kolom: overige signalen


Noteer zoveel mogelijk signalen die je tegen zou kunnen tegenkomen wat kan duiden op (een vermoeden van) seksueel misbruik


Deze slide heeft geen instructies

Opdracht uitwerken signaal

In hetzelfde groepje:


Kies 1 signaal en bespreek op welke manier je dit signaal melden zou in jouw organisatie.


Op welke manier, en bij wie?



Deze slide heeft geen instructies

Seksuele voorlichting waarom?

filmpje waarom seksuele voorlichting belangrijk is, maar soms ook ingewikkeld.

In groepjes:

  • Verwaarlozen

  • Discriminatie

  • Uitbuiting (geldezel)

  • Schending van rechten

  • Psychisch grensoverschrijdend

  • Fysiek grensoverschrijdend Extern

  • Seksueel grensoverschrijdend


  • Schrijf een voorbeeld op uit de praktijk

  • Zoek een theoriebron op: wat is er op het gebied van preventie allemaal?

kennisplein gehandicapten sector


feedback aan werkbegeleider.

inleveren bij praktijk


praktijkvoorbeeld hoeft niet van jezelf te zijn.


Werktijd voor maken van bewijs

Deze slide heeft geen instructies