CVA: Herseninfarct, TIA en Hersenbloeding

• newEditor
• Verzorgende
• MBO
• Studiejaar 2

CVA: Herseninfarct, TIA en Hersenbloeding

P4 - Les 1

Lesdoelen

• Uitleggen wat een CVA is

• Het verschil noemen tussen:

  • herseninfarct

  • TIA

  • hersenbloeding

• Belangrijke signalen herkennen

• Benoemen wat jij moet doen als verzorgende

Lesplanning

• Theorie: uitleg over CVA

• Opdracht: zelfstandig werken

• Afsluiting

Wat weet jij al over een CVA (beroerte)?

Korte herhaling: Zenuwstelsel

• Het zenuwstelsel bestaat uit:

  • de hersenen

  • het ruggenmerg

  • de zenuwen

• De hersenen sturen het lichaam aan

• Zenuwen geven signalen door in het lichaam

• Het zenuwstelsel zorgt voor:

  • bewegen

  • voelen

  • praten en denken

• Als er schade is in de hersenen:

  • werken signalen niet goed

  • ontstaan problemen in het lichaam

Wat is een CVA?

• CVA betekent: Cerebro Vasculair Accident

• Dit betekent: een probleem met de bloedvaten in de hersenen

• Bij een CVA:

  • krijgt een deel van de hersenen te weinig zuurstof

  • kunnen hersencellen beschadigd raken

• Gevolg:

  • problemen met bewegen

  • problemen met praten

  • problemen met denken

Vormen van een CVA

Herseninfarct

• Bloedvat is verstopt

• Klachten blijven bestaan

---

TIA

• Bloedvat is tijdelijk verstopt

• Klachten verdwijnen weer

---

Hersenbloeding

• Bloedvat is gescheurd

• Vaak ernstigere klachten

---

Belangrijk

• Klachten lijken op elkaar

• Daarom altijd snel handelen

HERSENINFARCT

Wat is een herseninfarct?

• Een herseninfarct is een verstopping in een bloedvat in de hersenen

• Door de verstopping kan het bloed niet goed doorstromen

• De hersenen krijgen te weinig zuurstof en voedingsstoffen

• Hierdoor kunnen hersencellen beschadigd raken of afsterven

• Een herseninfarct is de meest voorkomende vorm van een CVA

Ontstaan van een herseninfarct

1. Er ontstaat een bloedstolsel in een bloedvat

2. Het bloedvat raakt verstopt

3. Het bloed kan niet meer goed doorstromen

4. De hersenen krijgen te weinig zuurstof en voedingsstoffen

5. Hersencellen raken beschadigd of sterven af

Symptomen van een herseninfarct

• Scheve mond

• Krachtsverlies of verlamming (arm/been)

• Moeite met praten of woorden vinden

• Problemen met zien

• Duizeligheid of moeite met lopen

Gevolgen van een herseninfarct

• Verlamming aan één kant van het lichaam
  → bijvoorbeeld een arm of been werkt niet goed

• Moeite met praten of begrijpen
  → cliënt kan woorden niet goed uitspreken of begrijpen

• Problemen met slikken
  → kans op verslikken bij eten en drinken

• Moeite met bewegen en lopen
  → cliënt heeft hulp nodig bij lopen of verplaatsen

• Minder zelfstandig in dagelijkse activiteiten (ADL)
  → hulp nodig bij wassen, aankleden en eten

Risicofactoren herseninfarct

• Hoge bloeddruk
  → beschadigt de bloedvaten

• Roken
  → maakt bloedvaten nauwer

• Overgewicht
  → verhoogt kans op hart- en vaatziekten

• Weinig bewegen
  → slechtere doorbloeding

• Diabetes (suikerziekte)
  → beschadigt bloedvaten

• Hoog cholesterol
  → zorgt voor plaque (vet in bloedvaten)

• Leeftijd (ouder worden)
  → bloedvaten worden zwakker

Behandeling

• Snel handelen is belangrijk
  → hoe sneller behandeling, hoe minder schade in de hersenen

---

• Medicatie (trombolyse)
  → medicijnen om het stolsel op te lossen
  → zorgt dat het bloed weer kan doorstromen

---

• Eventueel ingreep
  → stolsel wordt via een katheter verwijderd uit het bloedvat

---

• Behandeling en controle in het ziekenhuis
  → controle van bloeddruk, hartslag en bewustzijn

---

• Medicatie na behandeling
  → om nieuwe stolsels te voorkomen (bloedverdunners)

---

• Revalidatie
  → fysiotherapie (bewegen)
  → logopedie (praten en slikken)
  → ergotherapie (dagelijkse handelingen)

Wat is een herseninfarct?

A

Een scheur in een bloedvat in de hersenen

B

Een verstopping in een bloedvat in de hersenen

C

Een ontsteking in de hersenen

D

Een tijdelijke stoornis in de hersenen

Waarom moet je bij een herseninfarct snel handelen?

A

Omdat de cliënt anders slaapt

B

Omdat hersencellen beschadigd kunnen raken

C

Omdat de klachten vanzelf verdwijnen

D

Omdat de cliënt dan minder honger heeft

Welke situatie past het best bij een herseninfarct?

A

Iemand heeft al weken hoofdpijn

B

Iemand valt en breekt een arm

C

Iemand krijgt plots een scheve mond en kan niet goed praten

D

Iemand heeft buikpijn na het eten

TIA

Transient Ischaemic Attack

Wat is een TIA?

• TIA betekent: Transient Ischemic Attack

• Dit betekent: een tijdelijke verstopping in een bloedvat in de hersenen

• De hersenen krijgen tijdelijk te weinig zuurstof

• Hierdoor ontstaan klachten die lijken op een beroerte

• De klachten verdwijnen weer binnen korte tijd (meestal binnen 24 uur)

• Een TIA is een waarschuwing voor een mogelijke beroerte (CVA)

Ontstaan van een TIA

1. Er ontstaat een bloedstolsel in een bloedvat

2. Het bloedvat raakt tijdelijk verstopt

3. Het bloed kan even niet goed doorstromen

4. De hersenen krijgen tijdelijk te weinig zuurstof

5. De verstopping verdwijnt weer

6. De klachten verdwijnen daardoor ook

Symptomen van een TIA

• Scheve mond

• Krachtsverlies of verlamming (arm/been)

• Moeite met praten of woorden vinden

• Problemen met zien

• Duizeligheid of moeite met lopen

---

Belangrijk:

• De klachten verdwijnen weer binnen korte tijd

Gevolgen van een TIA

• Klachten verdwijnen meestal weer
  → de cliënt herstelt vaak snel

• Toch een groot risico op een beroerte (CVA)
  → kan later ernstiger terugkomen

• Cliënt kan onzeker of angstig worden
  → omdat het plots gebeurt

• Tijdelijk minder zelfstandig
  → soms hulp nodig bij dagelijkse activiteiten

Risicofactoren TIA

• Hoge bloeddruk
  → beschadigt de bloedvaten

• Roken
  → maakt bloedvaten nauwer

• Overgewicht
  → vergroot kans op hart- en vaatziekten

• Weinig bewegen
  → slechtere doorbloeding

• Diabetes (suikerziekte)
  → beschadigt bloedvaten

• Hoog cholesterol
  → zorgt voor plaque (vet in bloedvaten)

Behandeling

• Een TIA moet altijd serieus genomen worden
  → het is een waarschuwing voor een beroerte

---

• Onderzoek in het ziekenhuis
  → controleren van hersenen en bloedvaten
  → zoeken naar de oorzaak van de verstopping

---

• Medicatie
  → bloedverdunners om stolsels te voorkomen
  → medicijnen om bloeddruk en cholesterol te verlagen

---

• Behandeling van de oorzaak
  → bijvoorbeeld vernauwing van een bloedvat behandelen

---

• Leefstijl aanpassen
  → stoppen met roken
  → gezonder eten
  → meer bewegen

Wat is het belangrijkste kenmerk van een TIA?

A

De klachten blijven altijd bestaan

B

De klachten verdwijnen weer na korte tijd

C

Het is een bloeding in de hersenen

D

Het komt alleen bij ouderen voor

Waarom moet je een TIA altijd serieus nemen?

A

Omdat het vanzelf overgaat

B

Omdat het geen gevaar heeft

C

Omdat het een waarschuwing is voor een beroerte

D

Omdat de cliënt altijd moet rusten

HERSENBLOEDING

Wat is een hersenbloeding?

• Een hersenbloeding is een gescheurd bloedvat in de hersenen

• Er lekt bloed in of rond de hersenen

---

Wat gebeurt er?

• Het bloed stroomt uit het bloedvat

• Er ontstaat druk in de hersenen

• De hersenen kunnen minder goed werken

---

Gevolg in de hersenen

• De bloedtoevoer raakt verstoord

• Delen van de hersenen krijgen te weinig zuurstof

• Hersencellen raken beschadigd

---

Belangrijk verschil

• Dit is geen ischemisch probleem (te weinig bloed/zuurstof)

• Bij een infarct is er een verstopping (te weinig bloed → ischemisch)

• Bij een bloeding is er een scheur

Ontstaan van een hersenbloeding

1. Een bloedvat in de hersenen scheurt

2. Het bloed stroomt uit het bloedvat de hersenen in

3. Er ontstaat druk in de hersenen

4. De hersenen kunnen minder goed werken

5. Delen van de hersenen krijgen te weinig zuurstof

6. Hersencellen raken beschadigd

Symptomen van een hersenbloeding

• Heftige, plotselinge hoofdpijn

• Misselijkheid en overgeven

• Scheve mond of verlamming

• Moeite met praten

• Bewustzijn kan verminderen

Gevolgen van een hersenbloeding

• Verlamming of krachtsverlies
  → een arm of been werkt niet goed

• Moeite met praten of begrijpen
  → cliënt kan zich niet goed uitdrukken

• Problemen met slikken
  → kans op verslikken

• Minder zelfstandig in dagelijkse activiteiten
  → hulp nodig bij wassen, aankleden, eten

• Kans op blijvende schade
  → klachten kunnen niet meer volledig herstellen

Risicofactoren hersenbloeding

• Hoge bloeddruk
  → beschadigt en verzwakt de bloedvaten

• Roken
  → maakt bloedvaten zwakker en nauwer

• Overmatig alcoholgebruik
  → verhoogt de bloeddruk en kans op bloeding

• Overgewicht
  → vergroot kans op hoge bloeddruk

• Leeftijd (ouder worden)
  → bloedvaten worden zwakker

Behandeling

• Direct medische hulp nodig
  → spoedopname in het ziekenhuis

---

• Stabiliseren van de cliënt
  → controleren van ademhaling, bloeddruk en bewustzijn

---

• Medicatie
  → verlagen van de bloeddruk
  → voorkomen van verdere bloeding

---

• Soms een operatie nodig
  → verwijderen van het bloed
  → verlagen van de druk in de hersenen

---

• Revalidatie
  → oefenen met bewegen, praten en slikken
  → begeleiding door bijvoorbeeld fysiotherapeut en logopedist

Wat gebeurt er bij een hersenbloeding?

A

Een bloedvat raakt verstopt

B

Een bloedvat scheurt

C

Het bloed stopt met stromen

D

De hersenen krijgen te veel zuurstof

Welke klacht past het meest bij een hersenbloeding?

A

Klachten verdwijnen snel

B

Heftige, plotselinge hoofdpijn

C

Alleen lichte vermoeidheid

D

Alleen buikpijn

FAST – Herkennen van een CVA

Wat is FAST?

• FAST is een manier om snel een beroerte (CVA) te herkennen

• Je kijkt naar vier belangrijke signalen

---

Waar let je op?

• F – Face (gezicht)
  → De mond hangt scheef
  → Vraag de cliënt om te lachen

• A – Arm (arm)
  → Eén arm kan niet goed omhoog
  → Vraag de cliënt beide armen op te tillen

• S – Speech (spraak)
  → Moeite met praten of onduidelijk praten
  → Laat de cliënt een zin herhalen

• T – Time (tijd)
  → Direct handelen
  → Bel meteen hulp (arts of 112)

---

Waarom is FAST belangrijk?

• Je kunt een CVA snel herkennen

• Snelle hulp voorkomt meer schade in de hersenen

Wat doe jij als verzorgende bij een CVA?

Herkennen

• Let op signalen (FAST)

• Neem klachten altijd serieus

---

Handelen

• Blijf rustig

• Schakel direct hulp in (arts of 112)

• Laat de cliënt niet alleen

---

Observeren

• Kijk goed naar wat er gebeurt

• Let op veranderingen in gedrag en klachten

---

Rapporteren

• Geef duidelijk door wat je ziet

• Noteer tijd en klachten

---

Belangrijk

• Hoe sneller je handelt, hoe minder schade

Opdracht

Wat ga je doen?

• Ga naar: Pathologie leerjaar 2

• Klik op: CVA – hersenbloeding, herseninfarct en TIA

• Open het onderdeel: Herseninfarct en TIA

---

Maak de volgende opdrachten:

• Opdracht FAST-test

• Werkblad herseninfarct en TIA

---

Belangrijk:

• Werk zelfstandig

• De praktijkopdracht (FAST) doe je samen in tweetallen

• Gebruik geen ChatGPT

---

Bronnen vermelden:

• Zet bij je antwoorden welke websites/bronnen je hebt gebruikt

• Noteer de links van deze bronnen

---

Inleveren:

• Lever beide opdrachten in via Itslearning

• In het juiste mapje

Afsluiting

Wat heb je geleerd vandaag?

• Wat is een CVA?

• Wat is het verschil tussen:

  • herseninfarct

  • TIA

  • hersenbloeding

• Hoe herken je een CVA (FAST)?

• Wat moet je doen als verzorgende?

---

Denkvraag

• Wat zou jij doen als je dit in de praktijk ziet?