Dierenrijk: kooi of kans?

• newEditor
• ICT
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 1

Dierenrijk: kooi of kans

Open met het spanningsveld van de les: leerlingen mogen een mening hebben over dierentuinen, maar die mening moet straks steunen op gevonden en beoordeelde informatie.

Lesdoel/kerndoel 21b

Ik zoek doelgericht informatie en beoordeel wat ik vind.
• Ik combineer zoekhulpmiddelen, zoekopdrachten en zoekstrategieën slim met elkaar.
• Ik beoordeel of gevonden informatie betrouwbaar en bruikbaar is, door te kijken naar de bron en het medium.
• Ik reflecteer op of mijn zoekstrategie werkte en of ik het de volgende keer anders zou doen.
• Ik beschrijf hoe sociale media werken en hoe ze jouw aandacht proberen vast te houden en jouw gedrag beïnvloeden.
• Ik denk na over hoe mijn eigen voorkennis en voorkeuren bepalen hoe ik digitale informatie interpreteer.

Zoek jij wel eens wat op op het internet? Wat gebruik je en hoe zoek jij de informatie op?

Een mening vraagt om feiten

• Over dierentuinen bestaan verschillende meningen.

• Een sterke mening is onderbouwd met feiten.

• Daarom zoeken we informatie over Hoenderdaell en Artis.

• We vergelijken wat we vinden en letten op de betrouwbaarheid van bronnen.

• Pas daarna trekken we een conclusie.

Benadruk dat de les niet draait om snel 'voor' of 'tegen' kiezen, maar om zorgvuldig informatie zoeken, vergelijken en beoordelen.

Doelgericht zoeken

• Je zoekt met een duidelijk doel

• Je weet vooraf wat je wilt vinden

• Je kiest zoekwoorden die passen bij je vraag

• Je let op of de informatie echt bruikbaar is

Maak concreet dat 'iets over dierentuinen zoeken' te breed is, terwijl 'hoe zorgen Hoenderdaell en Artis voor dierenwelzijn?' al veel gerichter is.

Slimme zoekwoorden kiezen

• Begin met kernwoorden: Hoenderdaell, Artis, dierenwelzijn

• Voeg een onderwerp toe: opvang, educatie, bedreigde diersoorten, fokprogramma, leefomstandigheden.

• Maak het smaller als je te veel vindt

• Maak het breder als je te weinig vindt

• Gebruik woorden uit de gevonden informatie opnieuw

Laat zien dat kleine verschillen in zoekwoorden andere resultaten geven. Bijvoorbeeld: 'Artis educatie' of 'Hoenderdaell opvang dieren'.

Zoekhulpmiddelen combineren

• Zoekmachine voor een eerste overzicht

• Officiële website voor informatie van de organisatie zelf

• Nieuwsbron voor actuele berichten

• Vergelijk meerdere bronnen met elkaar

Benadruk dat één bron zelden genoeg is. De officiële website laat zien wat een organisatie over zichzelf zegt, maar andere bronnen kunnen aanvullen of nuanceren.

Betrouwbaar en bruikbaar

• Betrouwbaar: kun je de informatie geloven?

• Bruikbaar: helpt de informatie jouw vraag te beantwoorden?

• Niet elke betrouwbare bron is meteen bruikbaar.

• Niet elke bruikbare bron is automatisch betrouwbaar.

Een voorbeeld: een oude maar nette bron kan betrouwbaar lijken, maar niet bruikbaar zijn voor actuele informatie. Een enthousiaste mening kan bruikbaar lijken, maar mist vaak controleerbare feiten.

Kijken naar bron en medium

Bron

Medium

• Website, nieuwsartikel, video of social media

• Elk medium laat informatie anders zien

• Sommige media willen vooral informeren

• Andere media willen vooral aandacht trekken

• Wie heeft dit gemaakt?

• Waarom is het gemaakt?

• Is de afzender deskundig of betrokken?

• Zijn feiten te controleren?

Maak onderscheid tussen de maker van de informatie en de plek waar je die informatie vindt. Een filmpje op sociale media kan bijvoorbeeld verwijzen naar een betrouwbare of juist onbetrouwbare bron.

Voorkennis en voorkeuren

Wat je al denkt, beïnvloedt wat je ziet.

Als je dierentuinen zielig vindt, let je misschien sneller op negatieve informatie. Als je dierentuinen juist leerzaam vindt, onthoud je misschien eerder positieve voorbeelden. Daarom is vergelijken zo belangrijk.

Let op de fabeltjesfuik!

Noem dat dit niet betekent dat een mening fout is, maar wel dat leerlingen zich bewust moeten zijn van hun eigen bril tijdens het zoeken.

Welke vraag helpt bij betrouwbaarheid van een bron?

A

Vind ik dit leuk?

B

Wie heeft dit gemaakt?

C

Staan er veel foto's?

D

Is het kort geschreven?

De juiste keuze komt uit de slide over bron en medium. De andere opties zijn verleidelijke maar onjuiste beoordelingsmanieren.

Hoe kunnen jouw voorkeuren je zoekwerk beïnvloeden?

Bespreek antwoorden waarin leerlingen benoemen dat voorkennis en voorkeuren sturen waar je op let, welke informatie je sneller gelooft of onthoudt, en waarom vergelijken helpt om eerlijker te kijken.

Twee dierentuinen vergelijken

Start nu het tweede deel van de les: de informatievaardigheden worden toegepast op een concrete vergelijking tussen Hoenderdaell en Artis.

De opdracht

• Onderzoek Hoenderdaell en Artis

• Zoek feiten uit meerdere bronnen

• Beoordeel per bron of die betrouwbaar en bruikbaar is

• Vergelijk de twee dierentuinen in een venn diagram

• Onderbouw je mening met gevonden informatie

Benadruk dat het eindproduct niet alleen een mening is, maar een vergelijking op basis van informatie uit bronnen.

Waar let je op?

• Doel van de dierentuin

• Soorten dieren

• Verzorging en leefruimte

• Opvang of bescherming

• Educatie voor bezoekers

• Wat lees ik over Hoenderdaell?

• Wat lees ik over Artis?

• Wat is hetzelfde?

• Wat is anders?

• Welke feiten helpen echt bij de vergelijking?

Mogelijke vergelijkingspunten

Steeds dezelfde vraag

Houd de vergelijkingspunten open genoeg zodat leerlingen informatie kunnen vinden, maar concreet genoeg voor een goede vergelijking.

Zo werkt een venn diagram

• Links: alleen Hoenderdaell

• Rechts: alleen Artis

• Midden: wat beide dierentuinen delen

• Noteer korte feiten, geen losse meningen

Als leerlingen dreigen meningen in het diagram te zetten, stuur terug naar feitelijke informatie. De mening komt pas ná de vergelijking.

Van feiten naar oordeel

Een onderbouwde mening klinkt anders dan een losse mening.

Niet: Ik vind deze dierentuin beter.

Wel: Ik vind deze dierentuin beter passen bij dierenwelzijn, omdat mijn bronnen laten zien dat ...

Model eventueel een voorbeeldzin zonder nieuwe feiten toe te voegen: de kern is het gebruik van 'omdat' en verwijzen naar bronnen of vergelijking.

Wat hoort in het midden van een Venn diagram?

A

Je eindmening

B

Alleen Hoenderdaell

C

Betrouwbare bronnen

D

Wat beide delen

Toetst of leerlingen begrijpen hoe het vendiagram wordt ingevuld: overeenkomsten in het midden.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Laat leerlingen terugblikken op wat ze inhoudelijk of vaardigheidsmatig meenemen, zoals zoekvragen maken, bronnen vergelijken of betrouwbaarheid beoordelen.

Les 2 Verwerkingsopdracht

Bekijk nogmaals je Venn diagram. Is deze compleet?

Je vult het Venn diagram in vanuit de vraag; ' kooi of kans?'

Daarna ga je een mening vormen over deze twee dierentuinen en verwerk je de informatie uit het Venn diagram tot een infographic. Bij het maken van de infographic mag je gebruik maken van AI (chatgpt, Copilot, Adobe Express)

Formuleer eerst een goede prompt, zodat het resultaat beter wordt. Neem hiervoor de tijd.

Les 3

Lesdoel

Aan het eind van de les heb ik:

1) Mijn Venn-diagram van Artis vs Hoenderdaell gescand (of een foto gemaakt) en geplaatst in MRF

2) Mijn infographic geplaatst in MRF

3) Mijn infographic in kleur uitgeprint en in mijn bewaarmapje gedaan (deze heb je de volgende les weer nodig)