BS1: Stofwisseling

H1.1: Stofwisseling

1 / 22
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolmavo, havoLeerjaar 3

In deze les zitten 22 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

H1.1: Stofwisseling

De les draait om de centrale vraag hoe organismen energie vastleggen en weer vrijmaken. Open vanuit de herkenbare gedachte dat eten en groeien energie kosten en opleveren.

Lesdoel

  1. Je kunt uitleggen dat planten bij fotosynthese energie vastleggen in glucose.

  2. Je kunt uitleggen dat bij de afbraak van glucose energie vrijkomt

De gebruiker gaf twee leerdoelen. Volgens de instructie kies ik er één als hoofdleerdoel; het tweede doel komt wel inhoudelijk terug in de lesslides.

Welke woorden passen volgens jou bij stofwisseling?

Gebruik de opbrengst om voorkennis te activeren. Verwachte thema’s: energie, voeding, planten, glucose, ademhaling, groei, afbraak, opbouw.

Wat is stofwisseling?

  • Stofwisseling is het geheel van chemische reacties in een organisme.

  • Daarbij worden stoffen opgebouwd, omgezet en afgebroken.

  • Voor die reacties is energie nodig of komt energie vrij.

  • Fotosynthese en verbranding zijn twee belangrijke processen in de stofwisseling.

Deze slide heeft geen instructies

Opbouw en afbraak

  • Bij opbouw maakt een organisme grotere stoffen uit kleinere stoffen.

  • Bij afbraak worden grotere stoffen juist weer afgebroken.

  • Glucose is een belangrijke stof: je kunt er energie in opslaan en uit vrijmaken.

Benadruk structuur-functie: glucose is niet alleen een stof, maar ook een energiedrager in biologische processen.

Fotosynthese legt energie vast

Bij fotosynthese maken planten glucose uit water en koolstofdioxide. Daarvoor gebruiken ze energie uit zonlicht. Die lichtenergie wordt daarna vastgelegd in glucose.

Laat duidelijk maken dat energie niet verdwijnt, maar wordt omgezet en opgeslagen in de gevormde glucose.

Wat is glucose?

  • Glucose is een suiker.

  • Het is een belangrijke brandstof voor cellen.

  • In glucose ligt chemische energie opgeslagen.

Deze slide heeft geen instructies

De formule van fotosynthese

  • water en koolstofdioxide zijn de beginstoffen

  • glucose en zuurstof zijn de reactieproducten

  • lichtenergie is nodig om deze reactie te laten verlopen

water + koolstofdioxide + energie→ glucose + zuurstof

Gebruik exact de door de gebruiker gevraagde formule. Je kunt mondeling aanvullen dat in veel methodes ook de molecuulformule wordt gebruikt, maar die hoeft hier niet op de slide.

Wat gebeurt er met die energie?

Zonlicht → energie voor fotosynthese → energie vastgelegd in glucose


De plant gebruikt dus lichtenergie om een energierijke stof te maken. Daardoor kan energie later weer beschikbaar komen voor cellen.

Dit is de kern van het eerste leerdoel: niet alleen de reactie kennen, maar begrijpen dat glucose een opslagvorm van energie is.

Wat gebeurt er met energie bij fotosynthese?

A

komt vrij

B

gaat verloren

C

wordt vastgelegd

D

wordt afgekoeld

Sluit aan bij slides 4 t/m 7: lichtenergie wordt vastgelegd in glucose. Veelgemaakte fout: denken dat energie direct vrijkomt.

Maak de uitleg compleet

Bij fotosynthese maken planten glucose uit water en koolstofdioxide. Daarbij is lichtenergie nodig. Die energie wordt vastgelegd in glucose.

glucose
koolstofdioxide
lichtenergie
glucose
zuurstof
mitochondriën
afbraak
stofwisseling

Controleer of leerlingen de formule én het idee van energieopslag koppelen.

Waarom is glucose belangrijk voor een plant?

Bespreek dat glucose een suiker is en een energierijke stof/brandstof voor cellen. Belangrijk is dat leerlingen benoemen dat energie in glucose opgeslagen ligt.

Afbraak van glucose

Cellen kunnen glucose weer afbreken. Daarbij komt energie vrij. Die energie gebruikt een organisme voor processen zoals bewegen, groeien en herstellen.

Deze slide heeft geen instructies

Mitochondriën

  • Mitochondriën zijn onderdelen van cellen.

  • Daar vindt een belangrijk deel van de afbraak van glucose plaats.

  • Daarom heten mitochondriën vaak de energiefabriekjes van de cel.

Houd het biologisch correct maar eenvoudig: mitochondriën zijn de plaats waar bij aerobe verbranding veel energie vrijkomt.

Energie komt weer vrij

Glucose afbreken betekent dat de opgeslagen (chemische) energie weer beschikbaar komt. Die energie was eerder bij fotosynthese in glucose vastgelegd.

Leg hier de koppeling tussen beide leerdoelen: fotosynthese slaat energie op, afbraak van glucose maakt die energie weer bruikbaar.

Samenhang in de stofwisseling

Fotosynthese en afbraak van glucose horen bij elkaar:


  • fotosynthese maakt glucose

  • afbraak van glucose gebruikt glucose


  • fotosynthese legt energie vast

  • afbraak van glucose laat energie vrijkomen

Deze slide heeft geen instructies

Waar vindt een belangrijk deel van glucoseafbraak plaats?

A

bladgroenkorrels

B

celkern

C

mitochondriën

D

celwand

Distractors zijn celonderdelen die leerlingen kunnen verwarren met mitochondriën.

Vul de kernwoorden in

Bij de afbraak van glucose komt energie vrij. Een belangrijk deel van dit proces gebeurt in de mitochondriën. Die energie kan het organisme gebruiken voor groeien en bewegen.

glucose
vrij
mitochondriën
groeien
zuurstof
vastgelegd
water
fotosynthese

Sluit aan bij slides 8 t/m 11: afbraak van glucose maakt eerder opgeslagen energie weer bruikbaar.

Wat is het verschil tussen fotosynthese en glucoseafbraak?

Bespreek dat fotosynthese glucose maakt en energie vastlegt, terwijl afbraak van glucose glucose gebruikt en energie laat vrijkomen. Het contrast is de kern.

Wat is één ding dat je nu beter begrijpt?

Laat leerlingen kort terugblikken op de les. Mogelijke elementen: energie vastleggen in glucose, formule van fotosynthese, rol van mitochondriën, energie die vrijkomt bij afbraak.

Welk deel van de les hielp jou het meest?

Gebruik antwoorden om te zien welke uitleg of visual het meest hielp: formule, vergelijking tussen processen, uitleg over glucose of mitochondriën.

Begrippen

stofwisseling - het geheel van chemische reacties in een organisme

glucose - een suiker waarin chemische energie kan zijn opgeslagen

mitochondriën - onderdelen van cellen waar bij de afbraak van glucose energie vrijkomt

fotosynthese - proces waarbij planten met lichtenergie glucose maken uit water en koolstofdioxide

zuurstof - stof die ontstaat bij fotosynthese

koolstofdioxide - beginstof die planten gebruiken bij fotosynthese

Deze slide heeft geen instructies