Mavo 3 - §6 Koppelteken en trema

• newEditor

Cursus 7 - Spelling §6

Koppelteken en trema

Lesdoelen

Aan het einde van deze les kan iedere leerling...

• Koppelteken en trema op de juiste manier gebruiken

Theorie

• Samenstelling= twee woorden die aan elkaar geplakt zijn en zo een nieuw woord vormen

• In samenstellingen gebruik je soms een koppelteken (liggend streepje -), dit voorkomt dat je woorden verkeerd uitspreekt

• Het koppelteken komt tussen de twee delen van de samenstelling

Voorbeeld: Auto-expert, familie-uitje

Theorie

• Wanneer gebruik je een koppelteken?

• In samenstellingen waarin 'botsende klinkers' voorkomen (klinkers die je ook samen kan uitspreken).

Voorbeeld: auto-onderdelen

• Bij letters, cijfers, andere tekens, afkortingen en sint of Sint.

Voorbeeld: 16-jarig, tv-zender, Sint-Annaland

Theorie

• Bij aardrijkskundige namen of woorden die daarvan afgeleid zijn:

Voorbeeld: 's-Hertogenbosch, Noord-Amerika

• In woorden met de voorvoegsels: bijna-, collega-, ex-, interim-, leerling-, niet-, non-, oud-

Voorbeeld: interim-manager, oud-leerling

• In samenstellingen van twee gelijkwaardige woorden:

Voorbeeld: Trainer-coach, minister-president, rooms-katholiek

Theorie

• Ook in woorden die GEEN samenstelling zijn kan er een klinker botsing plaatsvinden. Twee klinkers zijn verwarrend wanneer ze bij verschillende lettergrepen horen:

Voorbeeld: beëindigen, poëzie, zeeën (het trema komt op de klinker na de breuk)

• Het trema op de klinker voorkomt een verkeerde uitspraak en maakt dus duidelijk dat het om meerdere lettergrepen gaat

Samenstelling? (-), GEEN samenstelling? (trema)

'Ik kocht bij de Zara een nieuw Tshirt'

A

Samenstelling met botsende klinker dus T-shirt

B

Samenstelling met letters, cijfers, andere tekens dus T-shirt

C

Geen samenstelling dus Tshirt is goed

D

Geen samenstelling dus Tshïrt

'Op het strand vond Benjamin een zeeegel'

A

Samenstelling met een aardrijkskundige naam dus zee-egel

B

Samenstelling met letters, cijfers of andere tekens dus zee-egel

C

Geen samenstelling dus zeeëgel

D

Samenstelling met botsende klinkers dus

zee-egel

'Mijn ouders hebben mijn studiekeuze sterk beinvloed'

A

Samenstelling met botsende klinkers dus

be-invloed

B

Geen samenstelling dus beinvloed is goed

C

Geen samenstelling met botsende klinkers dus beïnvloed

Aan de slag:

• Maak de volgende opdrachten uit het boek (blz. 202-203): 1 t/m 4 individueel

• Ben je klaar? Ga dan verder in je leesboek