Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel
Ik kan het voegwoord in een zin herkennen en aanwijzen.
null
Wat doet een voegwoord?
Een voegwoord verbindt woorden of zinnen aan elkaar.
Voorbeelden:
Sara drinkt thee en water.
Ik ga mee, maar ik ben moe.
Hij blijft thuis, omdat hij ziek is.
Benadruk het woord verbindt. Laat zien dat een voegwoord vaak midden in de zin staat en twee delen aan elkaar vastmaakt.
Zo vind je het voegwoord
Lees de hele zin.
Zoek of de zin uit twee delen bestaat.
Kijk welk woord die delen verbindt.
Wijs dat woord aan.
Voorbeeld:
Ik trek een jas aan, want het is koud.
Laat leerlingen niet alleen naar bekende woordjes raden. Eerst de zin in delen zien, daarna het verbindende woord zoeken.
Eenvoudige voegwoorden
Veel voorkomende voegwoorden zijn:
en
maar
of
want
omdat
Deze woorden komen vaak voor in korte, eenvoudige zinnen.
Dit is de eerste groep op A1-niveau. Houd de focus op herkennen, niet op grammaticale termen zoals nevenschikking of onderschikking.
Welk woord is het voegwoord?
koud
trek
jas
want
Sluit aan bij de voorbeeldzin: 'Ik trek een jas aan, want het is koud.' Het voegwoord verbindt de twee delen van de zin.
Het voegwoord en
En telt erbij of verbindt twee dingen.
Amir koopt brood en melk.
Wij lezen en schrijven.
Lisa lacht en zingt.
En laat zien: beide horen samen.
Benadruk dat en meestal geen tegenstelling of reden geeft, maar een toevoeging.
Het voegwoord maar
Maar laat een tegenstelling zien.
Ik wil naar buiten, maar het regent.
De tas is mooi, maar duur.
Hij rent snel, maar hij is moe.
Met maar verandert de zin van richting.
Leg 'tegenstelling' eenvoudig uit: eerst hoor je iets, daarna komt er iets anders of onverwachts.
Het voegwoord of
Of geeft een keuze.
Wil je thee of koffie?
Gaan we lopen of fietsen?
Neem je een appel of een banaan?
Met of kies je tussen mogelijkheden.
Maak duidelijk dat of vaak in vragen staat, maar ook in gewone zinnen kan voorkomen.
Het voegwoord want
Want geeft een reden.
Ik blijf thuis, want ik ben ziek.
We pakken een paraplu, want het regent.
Hij leert goed, want hij heeft een toets.
Het tweede deel vertelt waarom.
Vergelijk kort met omdat zonder diep in woordvolgorde te gaan. Beide geven een reden, maar vandaag gaat het vooral om herkennen.
Het voegwoord omdat
Omdat geeft ook een reden.
Ik ben blij, omdat jij komt.
Zij huilt, omdat ze pijn heeft.
We wachten, omdat de bus laat is.
Omdat verbindt een gevolg met de reden.
Als leerlingen het verschil tussen want en omdat vragen: beide geven een reden. Voor deze les is het genoeg dat zij het voegwoord kunnen aanwijzen.
Welk voegwoord past bij een keuze?
maar
of
want
en
De leerling koppelt hier betekenis aan voegwoorden: en = erbij, maar = tegenstelling, of = keuze, want = reden.
Kies het juiste voegwoord
Amir koopt brood en melk. Ik wil naar buiten, maar het regent. We blijven thuis, want het is laat. Ik ben blij, omdat jij komt.
Elke blank heeft een andere betekenis: erbij, tegenstelling, reden, reden.
Meer voegwoorden
Je kunt ook deze voegwoorden tegenkomen:
dus
als
toen
zodra
voordat
nadat
tenzij
zodat
Kondig aan dat deze woorden ook verbinden, maar vaak tijd, gevolg, voorwaarde of doel laten zien.
Vul de voegwoorden in
Ik ga naar buiten, want het is droog. Ik ga naar buiten als het droog is. Het is droog, dus ik ga naar buiten.
Laat leerlingen merken dat bijna dezelfde zinnen toch iets anders betekenen door het voegwoord.
Schrijf een voegwoord op dat je nu kent
Deze slide heeft geen instructies
Samenvatting
Een voegwoord:
verbindt woorden, zinnen of zinsdelen
kun je vaak vinden tussen twee delen
geeft betekenis aan een zin (reden, tegenstelling etc.)
Sluit inhoudelijk af richting het leerdoel: herkennen en aanwijzen, nog niet uitgebreid zelf formuleren.
Hoe herken jij nu een voegwoord?
Bespreek antwoorden zoals: omdat het twee delen verbindt, omdat het tussen twee zindelen staat, of omdat het een reden/keuze/tijd/gevolg laat zien.
Wat vond jij nog lastig?
Mogelijke antwoorden: want en omdat door elkaar halen, tijdwoorden onthouden, het voegwoord aanwijzen in een lange zin.
Aan de slag
BB: Opdracht 1 t/m 4 blz. 206
KB: Opdracht 1 t/m 5 blz. 206
TL: opdracht 1 t/m 5 blz. 202
Deze slide heeft geen instructies