Het einde van de Koude Oorlog
De wereld na 1945
Het einde van de Koude Oorlog
De wereld na 1945
...uitleggen dat de wapenwedloop voor veiligheid zorgde,
maar ook kon leiden tot gevaarlijke situaties.
...beschrijven welke vijf hervormingen Gorbatsjov doorvoerde.
...uitleggen welke gevolgen de hervormingen van Gorbatsjov hadden
in Oost-Europa en de Sovjet-Unie.
Aan het einde van de les kan je...
Na de oorlog waren de VS en de SU grootmachten.
De VS was kapitalistisch (vrij, democratisch) en de SU was communistisch (onvrij, planeconomie)
Duitsland en Europa werden verdeeld.
Er ontstonden invloedssferen van de VS en de SU in Europa: het Oostblok (com.) en het Westblok (kap.).
De Oostbloklanden waren satellietstaten van de SU. Het IJzeren Gordijn deelde Europa in tweeën.
Herhaling
Met de Blokkade van Berlijn (1948) probeerde Stalin West-Berlijn op de knieën te krijgen.
Dit lukt niet door de Amerikaanse luchtbrug.
De westerse landen richtten de NAVO op in 1949.
Als reactie richtten de communistische landen het Warschaupact op.
Amerika probeert de opkomst van het communisme tegen te houden.
Dit doen ze o.a. door het bieden van Marshallhulp aan West-Europa.
Dit past bij het containmentpolitiek van de VS.
Toch greep de VS niet overal in. Zo lieten ze tijdens de Hongaarse Opstand de SU hard ingrijpen.
Herhaling
De SU greep in Oost-Europa af en toe hard in.
Tijdens de Hongaarse Opstand probeerden burgers het communistische regime omver te werpen.
De SU greep met tanks in.
Tijdens de Praagse Lente voerde de communistische leider van Tsjechoslowakije meer vrijheid en democratie in.
De SU greep in en installeerde een nieuw communistisch regime.
Om te voorkomen dat Oost-Duitsers vluchtten naar het westen, bouwde de DDR de Berlijnse Muur.
Alle keren greep de VS niet in, met als belangrijkste reden om een nieuwe wereldoorlog te voorkomen.
Herhaling
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
A
Angst voor een atoomoorlog
Leerdoel:
Je kan uitleggen dat de wapenwedloop voor veiligheid zorgde, maar ook kon leiden tot gevaarlijke situaties.
Begrippen:
Cubacrisis
B
Hervormingen van Gorbatsjov
Leerdoel:
Je kan beschrijven welke vijf hervormingen Gorbatsjov doorvoerde.
Begrippen:
perestrojka
glasnost
C
Communistische regeringen komen ten val
Leerdoel:
Je kan uitleggen welke gevolgen de hervormingen van Gorbatsjov hadden in Oost-Europa en de Sovjet-Unie.
Begrippen:
Val van de Berlijnse Muur
Duitse hereniging
Wapenwedloop; Dit keer tussen het Oosten (SU) en het Westen (VS).
Afschrikken en dreigen
Een oorlog zou leiden tot totale vernietiging
Leerdoel:
Je kan uitleggen dat de wapenwedloop voor veiligheid zorgde, maar ook kon leiden tot gevaarlijke situaties.
Begrippen:
Cubacrisis
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
A
DeBoze burgers
Angst voor een atoomoorlog
1959 Cuba communistisch.
Nikita Chroesjtsjov (SU): kernraketten op Cuba.
Kennedy (VS) ontdekt dit
Blokkade zee rondom Cuba (oktober 1962)
De SU stopt met de bouw van de raketinstallaties,
Afloop
de VS belooft om raketten uit Turkije weg te halen.
Ook zouden ze de communistische regering van Cuba met rust laten.
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
A
DeBoze burgers
Angst voor een atoomoorlog
Nog nooit was de wereld zo dicht bij een nucleaire oorlog geweest.
De leiders van de VS en de SU maken vervolgens afspraken over het verminderen van wapens.
De spanningen tussen beide landen nemen vervolgens deels af.
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
A
DeBoze burgers
Angst voor een atoomoorlog
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
C
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
West-Duitse BMW uit 1990 Oost-Duitse Trabant uit 1990
In 1985 was de Sovjet-Unie bijna failliet.
Gorbatsjov aan de macht
Hij wilde de economie en het communisme hervormen.
perestrojka: een hervorming van de communistische economie. Versoepeling planeconomie, oprichting kleine ondernemingen
Glasnost: openheid.
bestuur werd democratischer
Gesprekken met VS over ontwapening
1988 geen hulp SU aan leden Warschaupact
Leerdoel:
Je kan beschrijven welke vijf hervormingen Gorbatsjov doorvoerde.
Begrippen:
perestrojka
glasnost
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
B
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
Gorbatsjov voerde de perestrojka in: een hervorming van de communistische economie.
-Versoepeling planeconomie
-oprichting kleine ondernemingen
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
B
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
Ook riep Gorbatsjov op tot glasnost: openheid.
Die openheid was ook merkbaar in de relatie met het buitenland.
Zo wilde Gorbatsjov de Sovjet-Unie veranderen.
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
B
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
Gorbatsjov maakte ook het bestuur democratischer.
-Burgers mochten zelf de leden van het parlement kiezen.
-Naast de Communistische Partij mochten er nu ook andere politieke partijen meedoen.
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
B
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
Gorbatsjov begon ook gesprekken met de VS over de ontwapening van kernwapens.
De afspraken zorgden voor ontspanning van de Koude Oorlog en uiteindelijk in 1989 tot het stoppen van de Koude Oorlog.
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
B
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
1988 geen hulp SU aan leden Warschaupact
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
B
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
De glasnost en perestrojka: verwarring in satellietstaten
Hoop op verandering (filmfragment Goodbye Lenin)
Polen en Hongarije: vrije verkiezingen in 1989.
Op 9 november 1989: opening Berlijnse Muur
( Val van de Berlijnse Muur.) (fragment)
Leerdoel:
Je kan uitleggen welke gevolgen de hervormingen van Gorbatsjov hadden in Oost-Europa en de Sovjet-Unie.
Begrippen:
Val van de Berlijnse Muur
Duitse hereniging
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
C
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
Kohl (BRD): plan voor de Duitse eenwording
(financiële steun in ruil voor verkiezingen en hervormingen)
3 oktober 1990 Oost-Duitse parlement stemt in voor Duitse eenwording
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
C
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
De glasnost en perestrojka: verwarring in satellietstaten
Hoop op verandering (filmfragment Goodbye Lenin)
Polen en Hongarije: vrije verkiezingen in 1989.
Op 9 november 1989: opening Berlijnse Muur
( Val van de Berlijnse Muur.) (fragment)
Rusland, 1991, nieuw democratisch bestuur (Jeltsin)
Rusland: geen grootmacht, kapitalistisch
Grote voedseltekorten en stijgende prijzen.
Grote werkloosheid
Leerdoel:
Je kan uitleggen welke gevolgen de hervormingen van Gorbatsjov hadden in Oost-Europa en de Sovjet-Unie.
Begrippen:
Val van de Berlijnse Muur
Duitse hereniging
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
C
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
In andere Oostbloklanden ontstonden nog andere problemen:
Tsjecho-Slowakije werd in tweeën gesplitst.
In Joegoslavië brak een bloedige burgeroorlog uit. Dat land viel uiteen in:
- Servië
- Kroatië
- Bosnië-Herzegovina
- Macedonië
- Montenegro
Terugkerend nationalisme dus!
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
C
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
Ook in Oost-Duitsland (DDR) gingen mensen de straat op.
Tegen de regering en voor vrij reizen
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
C
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
C
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
Rusland, 1991, nieuw democratisch bestuur (Jeltsin)
Rusland: geen grootmacht
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
C
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
Rusland, 1991: een kapitalistische economie:
Grote voedseltekorten en stijgende prijzen.
Grote werkloosheid
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
C
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
1997: Een rus houdt een portret van Stalin omhoog: hij wil het communisme terug. Veel Russen verlangden terug naar de tijd van de Sovjet-Unie.
De problemen in de oude Oostbloklanden waren groot: de industrie was verouderd en erg vervuilend. Ze konden niet concurreren met het westen.
Veel Oost-Europese bedrijven gingen failliet en de werknemers raakten hun baan kwijt.
In Duitsland werden zelfs de belastingen in het westen verhoogd om het oosten van het land te helpen.
§5.2
Het einde van de Koude Oorlog
C
DeBoze burgers
Hervormingen van Gorbatsjov
Maken deze les
5.2 Einde Koude Oorlog
opdracht 1 t/m 13
blz. 159-164