Les 9: Meesterlijke middeleeuwen: Prof. H. Pleij - pornografie in de middeleeuwen

Les 9: Meesterlijke middeleeuwen: Prof. H. Pleij - pornografie in de middeleeuwen

1 / 8
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsSecundair onderwijsTechnisch secundair onderwijsLeerjaar 6

In deze les zitten 8 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Les 9: Meesterlijke middeleeuwen: Prof. H. Pleij - pornografie in de middeleeuwen

Doelen van vandaag

Je leert …

… gericht luisteren naar een academische uitleg en hoofd- en bijzaken onderscheiden. (LPD 1)

… informatie uit een luisterfragment selecteren om stellingen correct te beoordelen. (LPD 2)

… je antwoord beargumenteren met inhoudelijke verwijzingen naar het fragment. (LPD 6)

… je beeld van de middeleeuwen nuanceren op basis van nieuwe inzichten. (LPD 6)

… verschillen verklaren tussen 19e-eeuwse en moderne interpretaties van middeleeuwse literatuur. (LPD 1 – LPD 6)

… kritisch reflecteren op stereotypen over de middeleeuwen (bv. preutsheid, censuur, analfabetisme). (LPD 6)

… vakbegrippen correct gebruiken zoals index, manuscripten, volkstaal, illiteratus, karikatuur. (LPD 1–3)

Professor H. Pleij - Pornografie in de middeleeuwen

We luisteren naar professor Herman Pleij om je kijk op de middeleeuwse literatuur te nuanceren. Geef aan of de stellingen in je cursus p. 36 kloppen of niet. Geef steeds een uitleg.

a.       Schrijven over lust of seks mocht niet in de middeleeuwen.

FOUT. Er was ook prikkelende – erotische – literatuur, met aandacht voor de genitaliën. De manier waarop over seks werd geschreven, lokte eerder gelach dan opwinding uit, maar het middeleeuwse perspectief stelde dit dan ook als doel: de coïtus werd karikaturaal voorgesteld. Lachen werkt ontspannend; zo wilde men angst voor seks bezweren.

b.       In de jaren 1960 begon men middeleeuwse teksten anders te interpreteren dan in de 19de eeuw.

JUIST. Er was veel literatuur die op een verhulde manier over seks ging. Mediëvisten maakten er in de 20ste eeuw een spelletje van om naar achterliggende betekenissen te gaan zoeken. In de 19de eeuw hadden ze daar geen oog voor.

c.       Monniken mochten nooit schrijven over wereldlijke zaken als seks.

FOUT. Monniken schreven ook over het onderbuikse, over de omgang met seksualiteit. Ook in praktische zin hield de kerk zich ermee bezig: ze exploiteerde namelijk bordelen, net omdat ze er dan controle over had.

d.       In de middeleeuwen begon de kerk een index van verboden boeken aan te leggen.

FOUT. Het is pas na de middeleeuwen, in de 16de eeuw, dat er een index van verboden boeken werd aangelegd. In de middeleeuwen mocht er op een karikaturale manier over seks worden geschreven, om angst voor seks te bezweren. Na de middeleeuwen begon de overheid een fatsoenoffensief: ze vond die massacultuur gevaarlijk, erotische lust was een instrument van de duivel, de mens was zijn beheersing kwijtgeraakt en kon het onderbuikse niet meer regelen. Als de mens zijn beheersing kwijt was, kon hij alle hoofdzonden plegen: het begin van het einde dus. Het huwelijk was er om zich voort te planten en om lusten te dempen.

e.       Platvloerse, ruwe, vieze humor hoorde niet thuis in de manuscripten van de kerk.

FOUT. Ruwe humor en viezigheid kregen ook een plek in manuscripten afgeleverd door monniken. Op die manier konden ze de duivel verdrijven. Het was ook een manier om melancholie te bestrijden, want die leidde tot zelfmoord.


f.       De kerk parodieerde soms zichzelf.

JUIST. De kerk nam deel aan rituelen (omdat ze opluchten en je de mogelijkheid bieden om je de rest van het jaar beter te gedragen) en het carnaval. Er bestond ook een kerkelijk Zottenfeest en een Dag van de Onnozele Kinderen.

g.       Manuscripten kopiëren was uitsluitend bestemd voor geestelijken.

FOUT. Niet alleen monniken kopieerden teksten in de middeleeuwen. Vanaf de 14de eeuw gebeurde dat ook binnen een burgerlijk bestaan; vanaf dan had je ook een lekenpubliek.


h.       Mensen van adel waren vaak analfabeet.

FOUT. Niet alleen geestelijken konden lezen en schrijven. Illiteratus betekent dat ze geen Latijn kenden, maar ze konden wel lezen (en schrijven) in de volkstaal.