Het wonder van chromosomen en erfelijkheid
Het wonder van chromosomen en erfelijkheid
Wat weet je al over chromosomen en erfelijkheid?
Leerdoel van deze les
Aan het eind van de les kun je uitleggen hoe chromosomen en geslachtscellen onze erfelijke eigenschappen bepalen.
Wat zijn erfelijke eigenschappen?
Erfelijke eigenschappen zijn kenmerken die je van je ouders erft, zoals oogkleur of haarkleur.
Waar zit deze informatie?
De informatie voor erfelijke eigenschappen ligt opgeslagen in chromosomen in de celkern.
Hoeveel chromosomen heeft een mens?
Een menselijke lichaamscel bevat 46 chromosomen, in 23 paren.
Chromosomenparen
Van elk chromosoom heb je er twee:
een van je vader en een van je moeder.
Lichaamscellen versus geslachtscellen
Lichaamscellen hebben chromosomen in paren; geslachtscellen hebben ze enkelvoudig (23 stuks).
Wat zijn geslachtscellen?
Geslachtscellen zijn eicellen (vrouw) en zaadcellen (man).
Hoe ontstaan geslachtscellen?
Door een speciale celdeling krijgen geslachtscellen 23 chromosomen mee.
Toeval bij verdeling chromosomen
Welke chromosomen in een geslachtscel terechtkomen, hangt af van het toeval.
Bevruchting: samensmelting van chromosomen
De zaadcel bevat 23 chromosomen van de vader.
De eicel bevat 23 chromosomen van de moeder.
Moeder
Vader
Het resultaat van bevruchting
Na samensmelting krijgt de bevruchte eicel weer 46 chromosomen: één set van elke ouder.
Geslachtschromosomen bepalen het geslacht
Het 23e paar chromosomen is bepalend voor het geslacht (XX = vrouw, XY = man).
Verschil tussen man en vrouw
Een man heeft een X- en een Y-chromosoom. Een vrouw heeft twee X-chromosomen. Soms komt intersekse voor.
Samenvatting: hoe werkt erfelijkheid?
Erfelijke eigenschappen worden doorgegeven via chromosomen uit de eicel en zaadcel. Het toeval bepaalt welke genen je krijgt.
Hoe lijken kinderen op hun ouders?
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.