Hoofdstuk 2 | Steden H/V

• newEditor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 2

Hoofdstuk 2 | Steden

Planning Periode 2

Tot en met toetsweek 2: Hoofdstuk 2 Steden

Let op: slides in deze PPT komen niet altijd overeen met de volgorde in het boek.

Aantekeningen maak je in je schrift!
(Ziek, afwezig of schrift vergeten: overnemen van klasgenoot).

Les 1:

• Wanneer noemen wij een stad een stad?

• Waar en waarom daar zijn steden ontstaan?

• 
  

650:000 inwoners (2023)

30.000 inwoners

30 inwoners

Afbeelding Nederlandse Stad

Veel hoogbouw

Meer diversiteit in voorzieningen

Meer culturele en economische verschillen tussen mensen.

Afbeelding van een dorp

Weinig tot geen hoogbouw

Karakteristieke huizen

Weinig verkeer

Wanneer is een stad, een stad?

Een stedelijk gebied (stad + omgeving) is een gebied waar veel mensen wonen, veel voorzieningen zijn en waar veel verschillen zijn.
-> Bebouwing vaak ook hoogbouw
-> Verschillen: economisch/cultureel
-> voorzieningen: stad veel meer voorzieningen dan dorp

Een landelijk gebied(dorp) is een gebied met minder bebouwing, minder culturele verschillen en minder voorzieningen.
-> Inwoner aantallen zeggen niks!

Waarom ontstaan steden 'ergens'?

1. Natuurlijke omstandigheden
   -> Vlakke gebieden
   -> Kruispunten van wegen
   -> Vruchtbare gebieden
   -> Bij water
   

2. Relatieve ligging
   -> In de buurt van andere plaatsen

Les 2:
Steden in soorten en maten

• Je weet welke 'type' steden er zijn

• Je kunt verklaren waarom er steeds meer (grote) steden bij komen?

• 
  

Soorten steden

1. Megastad: Meer dan 10 miljoen inwoners

2. Hoofdstad: belangrijkste (politiek/economisch) stad van een land

3. Wereldstad: Stad met een wereldwijde invloed.

4. Satelietstad: Stad dichtbij een (voormalige) hoofdstad.

5. Primate City: Stad in een land die VERREWEG het belangrijkste is.

Waarom groeien steden? (1/2)

In Westerse landen wonen de meeste mensen in de stad. Het % mensen in de stad noem de verstedelijkingsgraad.

In 'arme' landen groeien de steden het snelst. Het verstedelijkingstempo ligt daar hoger dan in Westerse landen.
Als mensen naar de stad trekken heet dat urbanisatie.

-> vooral jonge mensen trekken naar de stad.
-> Jonge mensen krijgen vaak meer kinderen -> bevolking groeit.

In de loop der jaren zijn steden enorm gegroeid en is de opbouw van de stad ook enorm veranderd.

Stratenpatroon

Oude (Stad)centra hebben vaak smalle straten en kronkelen alle kanten op.

In VS heb je dit niet, steden hebben geen oud centra.

China veel oude straatjes en wijkjes gesloopt en ingeruild voor grote flats.

Opbouw van steden

• Paragraaf 2.3
  - Je weet hoe steden in rijkelanden en in arme landen zijn opgebouwd.
  - Je kunt deze verschillen in eigen woorden verklaren.
  - Je kunt segregatie op wijkniveau verklaren.

Programma deze les

Paragraaf 2.3

Opdr 2-3-4

Opgave 4 samen nakijken

Uitleg 2.3

• Hoe is een stad opgebouwd in arme landen

• Kleine aantekening maken (1 dia).

• Gebruik van LessonUP

Huiswerk nakijken

Hoe heet het zakencentrum in grote steden?

A

Shopping Malls

B

CBD

C

Suburbs

D

Villawijken

Het verhuizen van mensen uit de stad naar 'platteland'. Welk begrip past hierbij?

A

Urbanisatie

B

Gentrification

C

Suburbanisatie

D

Re-urbanisatie

Waarom vindt Gentrification plaats in de oude woonwijken? Noem oorzaak-gevolg.

Invuloefening

Vul in onderstaande tekst de juiste woorden in. Niet ieder woord hoef je te gebruiken.

Na de industrialisatie komen er in korte tijd veel fabrieken bij in de steden. Deze hebben werknemers nodig en dit voor veel urbanisatie. Deze mensen gaan wonen in deoude woonwijken. Deze liggen dichtbij de fabrieken en worden ook wel arbeiderswoningen genoemd.
Na WO-II willen meer mensen de stad verlaten. Dit heet suburbanisatie. De wijken waarin zij gaan wonen heten suburbs. Er is hier veel meer groen en ruimte dan in de stad

oude woonwijken

arbeiderswoningen

suburbanisatie

suburbs

groen en ruimte

Urbanisatie

shopping mall

Opbouw van Steden

Plattegrond Eindhoven vroeger

Situatie 2025

Bron 19: Opbouw van een stad.

Centrum / CBD

Europa: (historisch) centrum
VS: CBD

-> Winkels/Voorzieningen
-> Bedrijven & Kantoren
-> Flats/Wolkenkrabbers

Bron 19: Opbouw van een stad.

Oudere woonwijken

Opgeknapte woonwijken

Bron 19: Opbouw van een stad.

Middenklasse wijk

Industriegebied

Bron 19: Opbouw van een stad.

Suburbs / Buitenwijken

Suburbanisatie = Vanuit de stad naar omliggende dorpen verhuizen.
-> In Nederland andere dorpen. Andere landen: buitenwijken.
-> Laagbouw
-> Meer ruimte, meer groen
-> Mensen met een 'hoger' inkomen.

Steden in Periferie landen

• Hoe is de stad opgebouwd?
  
  - Waar zijn hier de woonwijken voor arm en rijk?
  - Welke overeenkomsten met steden in een 'rijk' land?

Waar liggen de sloppenwijken in steden in Arme landen.

Waarom zijn er in arme landen zoveel zelfbouwwijken?

Geef een andere naam voor Zelfbouwwijken

A

Favela's

B

Sloppenwijken

C

Slums

D

Townships

Stel: je woont in een zelfbouwwijk (Kibera) en je mag de stadsplanning opnieuw doen. Wat is dan relevant?

Leg in eigen woorden uit wat een ommuurde woonwijk is

Steden in Periferie landen

• Kleiner centrum
  

• Villawijken juist DICHTBIJ.
  

• Zelfbouwwijken op slechte locaties. Waar de rest niet wil wonen.

Aantekening 1/3 Stadsopbouw

Steden in welvarende landen:
1. CBD / Centrum -> Veel winkels/kantoren en ook de voorzieningen.

2. Oude woonwijken -> vroeger dichtbij de fabrieken gebouwd. Worden nu veelal opgeknapt / vernieuwd vanwege ouderdom (gentrification).

3. Industriegebieden/Bedrijventerreinen aan de rand van de stad.

4. Buitenwijken/Suburbs -> veel mensen uit de stad verhuisd --> suburbanisatie.

Aantekening 2/3 Stadsopbouw in arme landen

Steden in ontwikkelingslanden / Arme landen

Minder structuur in de stad -> groeien te snel voor 'geplande' uitbreiding. Verschillen tussen arm en rijk zijn groot. De stad bestaat uit:
1. Zakenwijken (CBD)
2. Industrieterreinen
3. Woonwijken waarbij iedere wijk naar inkomen is opgebouwd.
a. Zelfbouwwijken
b. Middenklasse wijken
c. Ommuurde villawijken

Aantekening 3/3

Bevolking van stadswijken

In 'arme landen' duidelijke segregatie -> bevolkingsgroepen wonen bij elkaar.
Op basis van inkomen, afkomst, opleidingsniveau. Ook in rijke landen is er onderscheid in bevolkingsgroepen in verschillende wijken.

Oude wijken worden opgeknapt -> jongere mensen trekken opnieuw naar de stad, (........, ....... ) om in deze huizen te gaan wonen.
* VWO vraag -> wat doet dit met de voorzieningen?

Paragraaf 2.4

Learning objective

Paragraaf 2.5 Urbanisatie in Nederland

• Je weet hoe de verstedelijking in Nederland is verlopen

• Je kunt uitleggen waar de belangrijkste steden in Nederland liggen

• Je begrijpt het verband tussen het landelijke en stedelijke gebied in Nederland

Urbanisatie in Nederland (Aantekening 1/2)

Steden zijn gegroeid door urbanisatie -> veel werk
Iedere grote stad in Nederland heeft zijn eigen functie:

1. Amsterdam -> Groot zakencentrum (banken / verzekeringen)

2. Rotterdam -> Grote int. haven

3. Den Haag -> Politiek centrum

4. Utrecht -> Centrale ligging in het land (Logistiek)

5. Eindhoven -> Hightech industrie

Urbanisatie in Nederland (Aantekening 2/2)

Steden groeien vanaf +/- 1900 door urbanisatie (werk) en de omliggende dorpen worden 'opgegeten' door de grote stad. Ze worden één.

Na 1960 gaan mensen in de dorpen rondom de stad wonen (suburbanisatie)
--> meer welvaart. Ze werken in de stad en maken gebruik van voorzieningen in de stad. De omliggende dorpen zijn dus verbonden met de stad.

Tegenwoordig vindt er ook 'vervlechting' tussen stedelijke regio's plaats en is een stedelijk netwerk ontstaan. Dorpen rondom stad A maken ook gebruik van voorzieningen regio B.

Kaart van Nederland

Randstad