Biologie DNA en Genetica eindexamenstof
Hoe gaan jullie die eindexamens knallen??!
Door Nataliya Hoek A6a
Biologie DNA en Genetica eindexamenstof
Hoe gaan jullie die eindexamens knallen??!
Door Nataliya Hoek A6a
Deze slide heeft geen instructies
Doel presentatie
Dit is een LessonUp presentatie waarin meer tekst staat. Je kunt dit als een les volgen, maar ook vooral zelf thuis doornemen om te leren voor je examen of voor een toets over dit onderwerp. Ik begin met algemene dingen die je nodig hebt voor je examen en een uitwerking van alle leerdoelen van Genetica die je moet weten voor je examen, zodat je alle informatie die je nodig hebt om deze vragen goed te kunnen maken bij elkaar hebt. De leerdoelen van DNA staan niet uitgewerkt, maar wel bij elkaar zodat je een goed beeld hebt wat je moet weten.
Bij elke vraag heb ik de werkwijze en het antwoord besproken en soms bij bijvoorbeeld diagrammen refereer ik ergens naar, dan staat er een kruisje bij. Informatie uit de tekst die je nodig hebt heb ik soms onderstreept en ik heb ook erbij gezet welk onderwerp bij deze vraag hoort zodat je dit eventueel nog extra kunt doornemen.
Het is misschien handig om bij het maken van de vragen een timer te zetten van 3 minuten omdat dit de tijd is die je ongeveer voor een vraag tijdens het examen hebt.
Dit zijn alle vragen die ooit op het examen zijn gekomen (2018-nu) van het onderwerp Genetica. Het is veel werk om ze zelf te verzamelen. Ik heb ze allemaal van een uitgebreide uitleg hoe je tot het antwoord komt, zodat je niet alleen het antwoord, maar ook de beredenering erachter snapt.
Handige tips voor het examen zelf
hoeveel vragen zijn er, hoeveel onderwerpen, wat lijken me makkelijke en moeilijke vragen?
welke vragen zijn veel punten waard? (maak deze in tijdsnood als eerste).
schrijf zo gauw als examen begint dingen op die je bang bent te vergeten op kladblaadje
voor inleveren checken of je alle opgaven duidelijk genoteerd hebt en of je begrippen hebt benoemd in vraag.
schrijf als je tijd over hebt je antwoorden op een kladblaadje over zodat je jouw antwoorden kunt checken zodra de antwoorden online staan (je weet de n-term nog niet, maar hebt wel een goed idee van hoe je het examen hebt gedaan).
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen deze les
Je weet:
alle belangrijke begrippen die worden gevraagd
belangrijke binasnummers
hoe je een examenvraag benadert
hoe je volledig bent in je antwoord en geen punten laat liggen ;)
algemene tips om te leren voor je examen biologie
algemene tips voor het examen
Hier nog bij zetten hoeveel vragen zijn er, hoeveel onderwerpen, wat lijken me makkelijke en moeilijke vragen, welke vragen zijn veel punten (maak deze in tijdsnood als eerste).
Schrijf zo gauw als examen begint dingen op die je bang bent te vergeten op kladblaadje,
aan einde examen als je tijd over hebt antwoorden opschrijven op kladblaadje zodat je antwoorden kunt checken als je thuis bent.
Voor inleveren checken of je alle opgaven duidelijk genoteerd hebt en of je begrippen hebt benoemd in vraag.
Algemene tips om te leren voor je examen biologie!
Maak zoveel mogelijk examens: de examens hebben meestal een rode draad met onderwerpen die veel voorkomen, en antwoorden die veel op elkaar lijken. Je ziet zo ook hoe je ervoor staat en of je verbetert.
Maak een goede planning: het heeft voor de meesten weinig zin om alle biologie onderwerpen nog een keer door te nemen, omdat het veel tijd kost en je het meeste waarschijnlijk al weet. Maak een goede planning voor de dingen die je nog wilt herhalen zodat je niet een dag van tevoren ziet wat je wel en niet weet.
Maak een aandachtspuntenlijstje: als je examens maakt en je vergeet nog dingen of maakt fouten, schrijf deze op en maak er een lijstje van zodat je weet wat je nog moet herhalen en je dit kunt afvinken als je het beheerst.
Gebruik een timer: je bent waarschijnlijk geneigd om te lang door te gaan, óf juist te snel te zijn afgeleid. Zet een timer van bijvoorbeeld 25 minuten en ga gefocust aan de slag.
Hier nog bij zetten dat je pauzes moet nemen.
Maak zo vroeg mogelijk een planning en werk deze bij naarmate je dingen geleerd hebt.
Algemene tips om te leren voor je examen biologie!
Gebruik een timer: je bent waarschijnlijk geneigd om te lang door te gaan, óf juist te snel te zijn afgeleid. Zet een timer van bijvoorbeeld 25 minuten en ga gefocust aan de slag. Zo ga je zuinig met je tijd om en ben je niet onnodig lang bezig omdat je niet meer geconcentreerd bent en toch niks meer opneemt.
Neem voldoende pauzes: pauzes zijn heel erg belangrijk omdat je dan informatie kunt opslaan. Zonder pauzes heb je ook minder motivatie en je wilt niet zoveel leren zonder pauze dat je uitgeput bij je examen aankomt.
Zorg voor een beloning en vink dingen af: als je een deel van je planning hebt gedaan trakteer jezelf dan. Dit zorgt voor meer motivatie en meer plezier bij het leren. Vink dingen af en laat het daarna gewoon los.
Blader Binas door: je hebt je Binas heel veel nodig, en door te weten wat waar staat bespaar je tijd op je examen!
Hier nog bij zetten dat je pauzes moet nemen.
Maak zo vroeg mogelijk een planning en werk deze bij naarmate je dingen geleerd hebt.
Hoe beantwoord je een examenvraag? Stappenplan
Stap 1: vraag analyseren
markeer kernwoorden en verwijswoorden
bepaal beginpunt A en eindpunt B, bijv. eten van suiker -> bloedsuikerspiegel daalt
Stap 2: informatie zoeken
zoek kernwoorden in Tekst, Figuur, Kennis, Binas en Woordenboek
(Tante Fien Kookt Bruine Wortels)
Als je moet redeneren maak je een redeneerschema: dit herken je aan leg uit, verklaar hoe, beschrijf hoe, oorzaak/gevolg
Stap 3: uitschrijven
check aantal punten, begin bij a en eindig bij b
als je 4 punten kunt krijgen bij een vraag moet je waarschijnlijk een antwoord in stappen geven, dus geef niet meteen het antwoord, maar leg uit hoe je erbij komt!
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen Genetica eindexamen vwo 5/6
Je kunt beschrijven:
Fenotype en genotype
Waaruit DNA is opgebouwd
Verschillende soorten chromosomen: autosomen, geslachtschromosomen
Genenparen: homo/heterozygoot, haplotype, dominant/recessief, onvolledige dominantie, intermediair
monohybride kruisingen: recombinatie, kruisingsschema
x-chromosomale overerving: gameet, X-chromosomaal, multipele allelen
letale factor
dihybride kruisingen: onafhankelijke overerving, gekoppelde genen
mitochondriaal DNA en crossing-over
Deze slide heeft geen instructies
Fenotype en genotype
Fenotype en genotype:
fenotype: alle waarneembare eigenschappen dus bijv. haarkleur, en niet-zichtbaar zoals bloedgroep
genotype: alle erfelijke eigenschappen bijv. oogkleur
DNA: alle informatie erfelijke eigenschappen, opgebouwd uit 2 ketens nucleotiden (A-T, C-G)
-> Gen: deel DNA met info een/ meerdere eigenschappen
-> allel: variant van een gen
-> genoom: alle DNA-moleculen in een cel
Deze slide heeft geen instructies
Waaruit is DNA opgebouwd?
DNA: De bouwsteen van erfelijkheid. Het is opgebouwd uit nucleotiden, die elk bestaan uit een fosfaatgroep, een suiker (desoxyribose) en een van de vier stikstofbasen: Adenine (A), Thymine (T), Cytosine (C) en Guanine (G).
Genotype: De informatie op je DNA (bijv. de lettercombinatie $Aa$). Dit ligt vast vanaf de bevruchting.
Fenotype: Wat je daadwerkelijk ziet (uiterlijk, gedrag, werking van organen).
Formule: Genotype + Milieufactoren = Fenotype.
Deze slide heeft geen instructies
Verschillende soorten chromosomen & genenparen
Chromosomen = DNA opgerold om eiwitten, 23 paar in totaal: 1 paar geslachtschromosomen, 22 paar autosomen, 23*2=46 dus in totaal!
Autosomen: alle chromosomen behalve geslacht, homoloog= paar chromosomen
Geslachtschromosomen: bepalen geslacht, X & Y, man XY & vrouw XX
Genenparen
homozygoot= paar is gelijk
heterozygoot= paar is ongelijk
haplotype = unieke combinatie allelen op chromosoom
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Eerst kijken we naar fenotype: jongen extreem gespierd -> moeder ook maar minder sterk -> onvolledige dominantie
Zowel man als vrouw -> niet X-gebonden -> autosomaal
Examenonderwerp: Genetica - onvolledige dominantie en DNA-technieken (Gelelektroforese)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Tetraploïd = 4 allelen per gen
R=dominant, r= recessief
Ouders = RRrr * RRrr -> kruisingsschema
Hieruit kun je maken: RR: Rr: rr in de verhouding 1 : 4 : 1
Resistent als alleen genotype rrrr
Kans op rr één ouder: 1/6
Kans op rr beide ouders: 1/6*1/6 = 1/36
Bij meiose geslachtscel 2 allelen:
uit RRrr kun je 6 combinaties maken
Examenonderwerp: Genetica-Polyploïde en kansberekening bij meiose
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Epigenetica = regelt welke genen wel/ niet actief zijn
Geen verandering in DNA, maar wel in fenotype.
Door inactivatie X-chromosoom zonder mutatie minder expressie G6-D-allel
Examenonderwerp: Moleculaire biologie - epigenetica en X-inactivatie
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
G6PD ligt op X-chromosoom -> man 1x (XY), vrouw 2x (XX)
Frequentie gemuteerd allel (q) = 0,20
Normaal allel (p) is dus = 0,80
Kans bij vrouwen is q^2 dus 0,20^2 = 0,04
Examenonderwerp: evolutiebiologie- Wet van Hardy Weinberg bij X-gebonden genen
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
De homozygote knock-out muizen worden niet gebruikt, omdat in stap 4 voortplanting nodig is. Aangezien deze muizen niet worden ingezet, kunnen zij zich waarschijnlijk niet voortplanten. Daardoor zijn ze onvruchtbaar en ongeschikt voor het verkrijgen van nakomelingen.
Examenonderwerp: Voortplanting en Ontwikkeling – Meiose en Knock-out organismen.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Hardy Weinberg = q = 0,001
Gezond allel = p = 1 - q = 0,999
De ziekte is recessief -> alleen qq ziek
q^2 = 0,001^2 = 0,000001
Aantal mensen in NL: 18 000 000
0,000001 * 18 000 000 = 18
Examenonderwerp: Evolutiebiologie – Wet van Hardy-Weinberg.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Examenonderwerp: Evolutiebiologie – Populatiegenetica en Inteelt.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
In de tekst is te lezen dat het op chromosoom 14 ligt -> dus autosomaal
Hij erft dominant over omdat anders alle 3 de mannen drager moeten zijn en dit is onwaarschijnlijk.
Examenonderwerp: Genetica – Autosomale en Dominante overerving.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Ze heeft overal een pijnbeleving -> dus in alle cellen
Tijdens vorming geslachtscellen -> zygote -> kan wel
Klievingsdelingen -> veel of alle cellen terecht -> kan wel
Na mutatie -> deel lichaamscellen -> kan niet
Examenonderwerp: Celbiologie – Mutaties en Mitose (Klievingsdelingen).
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Als oude cellen worden vervangen krijgen nieuwe cellen het intacte CFTR-gen niet.
Examenonderwerp: Moleculaire biologie – Gentherapie en Celvernieuwing.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Crossing-over -> vind je dit moeilijk, kijk nog even naar de uitleg.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Examenonderwerp: Genetica (Overervingsmodellen & Terugkruisen)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Longvis want die voorouder leefde recenter.
Examenonderwerp: Evolutie (Cladogrammen & Verwantschap)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Ouders allebei geen MSUD, Stan wel -> ziekte is autosomaal (niet geslachtsgebonden) en recessief
Dus Aa*Aa en
25% aa
50%Aa
en 25% AA. De kans op ziekte (aa) is 25% voor zowel jongen als meisje.
Examenonderwerp: Genetica (Stamboomonderzoek & Kansberekening)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
MSUD: een erfelijke ziekte waarbij een bepaald enzym niet werkt.
Autosomaal recessief: patiënten hebben twee kopieën van het afwijkende gen nodig om ziek te zijn.
Situatie van Stans moeder: Bij de ouders van Stans moeder (I-1 en I-2) werd het afwijkende allel niet gevonden. Dat betekent dat Stans moeder (II-2) een nieuwe mutatie heeft, een de novo mutatie.
Examenonderwerp: mutaties en autosomaal recessief
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Onderwerp: Evolutie & Systematiek (Cladogrammen lezen) BI 94A (Indeling van de levende wereld)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Door toeval wordt bepaald of in een (zenuw)cel het gemuteerde/intacte X-chromosoom wel of niet is ge(ïn)activeerd
1 pt.
(en dus) hoeveel (van deze) cellen het eiwit (gecodeerd door een intact FMR1-gen) wel/niet kunnen produceren
Onderwerp: Genetica & Epigenetica (X-inactivatie / Lyonisatie)Binas-tabel: 70C (X-chromosoom)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Je moet kijken naar het aantal repeats. De moeder heeft een premutatie (126 repeats) en kind heeft 252(volledige mutatie).
Bij een vader premutatie (120) en dochter 28/132 en andere dochter 32/126. Dit is kleine stijging -> nog steeds premutatie.
Conclusie: enorme sprong nodig voor volledige mutatie en dit gebeurt alleen bij vrouwen -> bij vorming eicellen.
Onderwerp: Genetica (Mutaties & Meiose) Binas-tabel: 70D (Genmutaties), 76A (Meiose)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Onderwerp: Genetica (Karyogram & Chromosoomstructuur) Binas-tabel: 70B (Karyogram)
. Persoon IV-9 is een vrouw (XX). Ze heeft één normaal X-chromosoom en één met een volledige mutatie. De juiste combinatie is dus een "gezond" uitziend chromosoom en eentje met een insnoering. Nummers 1 en 3
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
In de tekst lees je dat zelfbestuiving kan als een plant ten minste één BS-allel heeft.
De kruising is tussen een diploïde S.tuberosum * S.chacoense
In de tekst staat dat F1 50% zelfbestuiving doet. In F2 zijn dit er 10/13.
Als F1 50% is -> een ouder allel wel/ ander niet.
S.tuberosum: niet zelfbestuiving
S.chacoense: wél zelfbestuiving. Deze moet heterozygoot (BB^s) zijn.
Onderwerp: Genetica (Dihybride/Monohybride kruisingen) Bi-tabel: 71 (Genetica)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Onderwerp: Moleculaire Genetica (Eiwitsynthese & Mutaties)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Voor X-chromosomaal recessief moet gelden: Als dochter aandoening heeft, moet vader het ook hebben, want ze moet dan van beide ouders een X-chromosoom krijgen. Omdat mannen maar één X-chromosoom hebben, moet hij als hij ziek is dit doorgeven aan zijn dochter.
Onderwerp: Genetica (Overervingspatronen uitsluiten)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Je ziet dat bij de man het genconstruct in de introns wordt ingebracht die worden verwijderd. Bij de vrouw op de exon (expressie) en deze komt wel tot uiting en kunnen het doorgeven.
Ze zijn niet heterozygoot: "meestal alleen terecht op een van de twee homologe chromosomen." Het kopiëren van het andere chromosoom gebeurt pas als de muggen volwassen zijn en dus niet bij een embryo. Onderwerp: Biotechnologie (Genetische modificatie & Gene drive) Binas-tabel: 70E (DNA-technieken), 71 (Overerving)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
De allelfrequentie in 1900 = 0,70.
Indien het carbonaria-allel recessief is, bestaat het zwarte fenotype alleen uit homozygoot recessieve individuen en is de frequentie dus 0,702 = 0,49.
Indien het carbonaria-allel dominant is, bestaat het zwarte fenotype uit homozygoot dominante én heterozygote individuen en is de frequentie dus 0,702 + 2 x 0,30 x 0,70 = 0,91.
Grafiek a: fenotypefrequentie van carbonaria in 1900 ongeveer 0,9 is -> carbonaria-allel dominant.
Onderwerp: Populatiegenetica & Evolutie
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Uit het antwoord moet blijken dat selectie optrad / dat de frequentie van het carbonaria-allel toenam.
Onderwerp: Populatiegenetica & Evolutie
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Crossing-over vindt specifiek plaats tijdens de meiose I (proface I) om genetische variatie in geslachtscellen te creëren. -> onjuist. Bij transposon verplaatst specifiek stuk DNA naar nieuwe plek genoom. Bij crossing-over worden segmenten van chromatiden uitgewisseld tussen homologe chromosomen, waardoor nucleootidenvolgorde verandert. -> juist. Crossing-over is tussen 2 homologe chromosomen, transposons niet -> onjuist
Onderwerp: Genetische Variatie (Evolutie & Celbiologie, crossing-over)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
transgeen = organisme DNA andere soort
Omdat de transgene (ouder)planten het ptxD-gen maar op één chromosoom hebben / heterozygoot zijn, kan het zijn dat deze planten dit gen niet hebben geërfd / homozygoot recessief zijn.
Onderwerp: Biotechnologie (Transgene organismen)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Dit is een lang proces en daarom is het onwaarschijnlijk dat deze mutatie binnen een paar generaties optreedt.
Onderwerp: Evolutie & Genetica
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Verklaring 2 is het meest aannemelijk, omdat deze kruising (heterozygote) nakomelingen oplevert waarbij het domesticatiesyndroom tot uiting komt. In deze heterozygote nakomelingen (2 soorten allelen met het domesticatiesyndroom) komen recessieve allelen niet tot uiting en deze zijn dus niet tam.
Onderwerp: Evolutie & Genetica
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Onderwerp: Genetica (Geslachtschromosomen bij vogels)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Alcippus en chrysippus hebben een duidelijke witte vlek op de achtervleugel en allebei bb. Zonder vlek hebben hoofdletters B of G. -> b bepaalt witte vlek
chrysippus, alcippus en orientis (zwarte tip) en dorippus (geen zwarte vlek) heeft A^TA^TBbGG, de anderen hebben allemaal gg -> dit allel zorgt voor de zwarte vleugeltip.
Orientis (donkeroranje) A^lA^TBbgg, alcippus (licht kleur) A^lA^lbbgg, chrysippus (oranje) A^TA^Tbbgg, alleen lichte kleur heeft A^l -> donkere kleur wordt bepaald door A^T
grote zwarte vleugeltip = g
witte vlek op achtervleugel = b
donkeroranje kleur = A^T
Onderwerp: Genetica (Allelen & Fenotypen)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
In tekst staat dat gen B en G vrijwel altijd gekoppeld overerven.
Ouder 1: ATAl met gekoppelde chromatiden Bg en bg
Mogelijke gameten: AT+Bg, AT + bg, Al + Bg, Al + bg
Ouder 2: ATAT met chromatiden bG en bg
Mogelijke gameten: AT + bG, AT + bg
Om ATAlBbGg te krijgen moet de nakomeling van ouder 1 Al en Bg krijgen (kans = 1/4) en van ouder 2 AT en bg krijgen (kans = 1/2)
1/4 * 1/2 = 1/8
Als gen B en G niet gekoppeld zouden zijn:
Gen A: ATAl * ATAT dus kans op ATAl = 1/2
Gen B: Bb * bb dus kans op Bb is 1/2
Gen G: gg * Gg dus kans is 1/2
1/2 * 1/2 * 1/2 = 1/8 dus even groot
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Vrouwtje: heeft neo-W chromosoom (bg) en een Z-chromosoom (bG) -> ze heeft bacterie en alle eicellen bevatten dit ook
Mannetje: 2 Z chromosomen (beide bg)
Eicel neo-W (bg) + zaadcel Z (bg) = Neo-W Z met bg/bg -> W-chromosoom dus vrouwtje en ze heeft bacterie (Genotype 2)
Eicel Z (bG) + Zaadcel Z (bg) = ZZ met bG/bg
-> geen W dus mannetje, heeft bacterie (genotype 3)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
In tekst: bacterie dodelijk voor mannelijke rupsen. Genotype 2 (vrouwtje) leeft dus nog. Genotype 3 (mannetje) heeft bacterie en gaat dood.
Genotype 1: vrouwtje (Neo-W Z) met bG op neo-W chromosoom, moeder had bg dus dochter kan dit niet hebben.
Genotype 4: mannetje (ZZ) met bg/bg. Hiervoor had moeder Z-chromosoom met bg moeten hebben, maar ze had bG op Z-chromosoom.
Genotype 1: kan niet (neo-W verandert niet en moeder had bg, kind bG.)
Genotype 2: kan wel (overlevende vrouwtjes)
Genotype 3: kan niet (mannetje met bacterie, sterven)
Genotype 4: kan niet (moeder kan geen Z-chromosoom met bg leveren)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Het G6PD-gen ligt op het X-chromosoom. Bijv. gezonde allel is XA en gemuteerde allel Xa.
Francesca is draagster en heeft XAXa.
Q heeft zijn X-chromosoom gekregen van zijn moeder. Als Francesca homozygoot zou zijn, zou hij zeker het gemuteerde gen hebben gekregen en zou hij bonenziekte hebben.
Q. Deze persoon heeft namelijk alleen het G6PD-allel van zijn moeder gekregen, en dat is niet gemuteerd.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag oefenen
Francesca had XAXa
Persoon S is dochter van Francesca en een gezonde man (XA Y). S is zelf niet ziek maar kan zieke allel van moeder hebben geërfd. Kans dat S Xa van Francesca heeft gekregen is 1/2 en haar genotype is dan XAXa.
Stella is een dochter van S en een gezonde man (XA Y). Als moeder draagster is (1/2 kans) heeft Stella ook 1/2 kans dit door te geven dus 1/2 1/2 = 1/4. Stella's zoon heeft ook 1/2 kans dus 1/2*1/2*1/2 = 1/8
Onderwerp: Genetica (Stamboom & Kansrekening)
Deze slide heeft geen instructies
Dominant, recessief en onvolledige dominantie
Dominant komt altijd tot uiting in fenotype, aangegeven met hoofdletter bijv. A
Recessief komt alleen tot uiting als er 2 van zijn en dus geen dominant allel, bijv. bij aa
Onvolledige dominantie komen beide allelen bij een heterozygoot (dus 2 verschillende allelen) tot uiting in fenotype (uiterlijk)
Intermediair zijn beide allelen even sterk en komen ze beide tot uiting
Deze slide heeft geen instructies
Monohybride kruisingen & dihybride kruisingen
Hierbij kijk je naar de overerving van één specifieke eigenschap en de kans hierop. Je kunt hiervoor een kruisingsschema maken.
Hierbij kijk je naar twee eigenschappen tegelijk.
Onafhankelijke overerving: De genen liggen op verschillende chromosoomparen. Ze worden willekeurig verdeeld. Je krijgt een schema van $4 \times 4 = 16$ vakjes.
Gekoppelde genen: De genen liggen op hetzelfde chromosoompaar. Ze verhuizen als een pakketje mee naar de geslachtscellen, tenzij er crossing-over plaatsvindt.
Deze slide heeft geen instructies
X-chromosomale overerving
Gameten zijn haploïd en bevatten één geslachtschromosoom in eicel X en spermacel X/Y, waardoor de kans 50% is op een jongen óf een meisje
Bij X-chromosomaal gebonden genen komt alleen X voor
Een dominant X-chromosomaal gen is X^A
en recessief is X^a
Omdat mannen maar één X-chromosoom hebben komt dit allel altijd tot uiting!!
Deze slide heeft geen instructies
Mitochondriaal DNA en crossing-over
Mitochondriaal DNA (mtDNA): DNA dat niet in de kern zit, maar in de mitochondriën. Dit erf je alleen van je moeder, omdat de mitochondriën van de zaadcel de eicel niet binnendringen.
Crossing-over: Tijdens de meiose kunnen de chromatiden van homologe chromosomen stukjes DNA uitwisselen. Dit breekt de koppeling tussen genen en zorgt voor nog meer variatie.
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen DNA eindexamen biologie deel 1
Je kunt beschrijven:
hoe DNA in elkaar zit: nucleotiden, enkelstrengs/dubbelstrengs, waterstofbruggen, 3'uiteinde en 5'uiteinde
wat het genoom is en waar dit uit bestaat: kern-DNA, chromosomen, histonen, nucleosoom
verschillende soorten DNA: mtDNA, chloroplast-DNA
wat de functie is van DNA: coderend/ niet-coderend
de bouw en functie van RNA (71C)
hoe DNA replicatie werkt (71D): S-fase, primer, DNA-polymerase, leading/ lagging
PCR & DNA-sequencen
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen DNA eindexamen biologie deel 2
Je kunt beschrijven:
Eiwitsynthese: mRNA, tRNA, rRNA
Transcriptie: RNA-polymerase: promotor
Splicing: introns en exons
Translatie: mRNA-> eiwit, genetische code: start/stopcodon/anticodon, ribosomen
Bewerking/vouwen eiwitten: primair, secundair, tertiair, quaternair
Functies eiwitten: enzymen, receptoren, transport, hormonen, structuur, antistoffen, motoreiwitten
Genregulatie: promotor, operator, repressor
Genregulatie bij stamcellen: celdifferentiatie, specialisatie, embryonale stamcellen, stamcelonderzoek/transplantatie
Genregulatie bij eukaryoten: activator, nucleosomen, DNA-methylering, RNA-interferentie, epigenetica
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen DNA eindexamen biologie deel 3
Je kunt beschrijven:
Mutaties: mutatie, puntmutatie: substitutie, insertie & deletie -> leesraamverschuiving, genoommutatie (mutagene factoren)
DNA-repairsysteem, tumorsupressorgen
Kanker en hoe dit ontstaat
Genetische modificatie
Ja ja eindelijk klaar met alle leerdoelen...
Aan de slag!
Deze slide heeft geen instructies
Einde
Nu je alle examenopgaven van dit onderwerp hebt gemaakt en alle leerdoelen hebt gelezen heb je hopelijk een goed beeld van wat goed gaat en wat je eventueel kan verbeteren en leren voor je examen. Ik wens je in ieder geval veel succes!
Deze slide heeft geen instructies