Biologie DNA VWO 6 eindexamenstof -> hoe beantwoord je een vraag?

Biologie DNA en Genetica eindexamenstof

Hoe gaan jullie die eindexamens knallen??!

Door Nataliya Hoek A6a

1 / 57
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 6

In deze les zitten 57 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Biologie DNA en Genetica eindexamenstof

Hoe gaan jullie die eindexamens knallen??!

Door Nataliya Hoek A6a

Deze slide heeft geen instructies

Doel presentatie

Dit is een LessonUp presentatie waarin meer tekst staat. Je kunt dit als een les volgen, maar ook vooral zelf thuis doornemen om te leren voor je examen of voor een toets over dit onderwerp. Ik begin met algemene dingen die je nodig hebt voor je examen en een uitwerking van alle leerdoelen van Genetica die je moet weten voor je examen, zodat je alle informatie die je nodig hebt om deze vragen goed te kunnen maken bij elkaar hebt. De leerdoelen van DNA staan niet uitgewerkt, maar wel bij elkaar zodat je een goed beeld hebt wat je moet weten.


Bij elke vraag heb ik de werkwijze en het antwoord besproken en soms bij bijvoorbeeld diagrammen refereer ik ergens naar, dan staat er een kruisje bij. Informatie uit de tekst die je nodig hebt heb ik soms onderstreept en ik heb ook erbij gezet welk onderwerp bij deze vraag hoort zodat je dit eventueel nog extra kunt doornemen.

Het is misschien handig om bij het maken van de vragen een timer te zetten van 3 minuten omdat dit de tijd is die je ongeveer voor een vraag tijdens het examen hebt.

Dit zijn alle vragen die ooit op het examen zijn gekomen (2018-nu) van het onderwerp Genetica. Het is veel werk om ze zelf te verzamelen. Ik heb ze allemaal van een uitgebreide uitleg hoe je tot het antwoord komt, zodat je niet alleen het antwoord, maar ook de beredenering erachter snapt.


Handige tips voor het examen zelf

  • hoeveel vragen zijn er, hoeveel onderwerpen, wat lijken me makkelijke en moeilijke vragen?

  • welke vragen zijn veel punten waard? (maak deze in tijdsnood als eerste).

  • schrijf zo gauw als examen begint dingen op die je bang bent te vergeten op kladblaadje

  • voor inleveren checken of je alle opgaven duidelijk genoteerd hebt en of je begrippen hebt benoemd in vraag.

  • schrijf als je tijd over hebt je antwoorden op een kladblaadje over zodat je jouw antwoorden kunt checken zodra de antwoorden online staan (je weet de n-term nog niet, maar hebt wel een goed idee van hoe je het examen hebt gedaan).



Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen deze les

Je weet:

  • alle belangrijke begrippen die worden gevraagd

  • belangrijke binasnummers

  • hoe je een examenvraag benadert

  • hoe je volledig bent in je antwoord en geen punten laat liggen ;)

  • algemene tips om te leren voor je examen biologie

  • algemene tips voor het examen

Hier nog bij zetten hoeveel vragen zijn er, hoeveel onderwerpen, wat lijken me makkelijke en moeilijke vragen, welke vragen zijn veel punten (maak deze in tijdsnood als eerste).


Schrijf zo gauw als examen begint dingen op die je bang bent te vergeten op kladblaadje,


aan einde examen als je tijd over hebt antwoorden opschrijven op kladblaadje zodat je antwoorden kunt checken als je thuis bent.


Voor inleveren checken of je alle opgaven duidelijk genoteerd hebt en of je begrippen hebt benoemd in vraag.

Algemene tips om te leren voor je examen biologie!

  1. Maak zoveel mogelijk examens: de examens hebben meestal een rode draad met onderwerpen die veel voorkomen, en antwoorden die veel op elkaar lijken. Je ziet zo ook hoe je ervoor staat en of je verbetert.

  2. Maak een goede planning: het heeft voor de meesten weinig zin om alle biologie onderwerpen nog een keer door te nemen, omdat het veel tijd kost en je het meeste waarschijnlijk al weet. Maak een goede planning voor de dingen die je nog wilt herhalen zodat je niet een dag van tevoren ziet wat je wel en niet weet.

  3. Maak een aandachtspuntenlijstje: als je examens maakt en je vergeet nog dingen of maakt fouten, schrijf deze op en maak er een lijstje van zodat je weet wat je nog moet herhalen en je dit kunt afvinken als je het beheerst.

  4. Gebruik een timer: je bent waarschijnlijk geneigd om te lang door te gaan, óf juist te snel te zijn afgeleid. Zet een timer van bijvoorbeeld 25 minuten en ga gefocust aan de slag.

Hier nog bij zetten dat je pauzes moet nemen.

Maak zo vroeg mogelijk een planning en werk deze bij naarmate je dingen geleerd hebt.

Algemene tips om te leren voor je examen biologie!


  1. Gebruik een timer: je bent waarschijnlijk geneigd om te lang door te gaan, óf juist te snel te zijn afgeleid. Zet een timer van bijvoorbeeld 25 minuten en ga gefocust aan de slag. Zo ga je zuinig met je tijd om en ben je niet onnodig lang bezig omdat je niet meer geconcentreerd bent en toch niks meer opneemt.

  2. Neem voldoende pauzes: pauzes zijn heel erg belangrijk omdat je dan informatie kunt opslaan. Zonder pauzes heb je ook minder motivatie en je wilt niet zoveel leren zonder pauze dat je uitgeput bij je examen aankomt.

  3. Zorg voor een beloning en vink dingen af: als je een deel van je planning hebt gedaan trakteer jezelf dan. Dit zorgt voor meer motivatie en meer plezier bij het leren. Vink dingen af en laat het daarna gewoon los.

  4. Blader Binas door: je hebt je Binas heel veel nodig, en door te weten wat waar staat bespaar je tijd op je examen!

Hier nog bij zetten dat je pauzes moet nemen.

Maak zo vroeg mogelijk een planning en werk deze bij naarmate je dingen geleerd hebt.

Hoe beantwoord je een examenvraag? Stappenplan

Stap 1: vraag analyseren

  • markeer kernwoorden en verwijswoorden

  • bepaal beginpunt A en eindpunt B, bijv. eten van suiker -> bloedsuikerspiegel daalt

Stap 2: informatie zoeken

  • zoek kernwoorden in Tekst, Figuur, Kennis, Binas en Woordenboek
    (Tante Fien Kookt Bruine Wortels)

  • Als je moet redeneren maak je een redeneerschema: dit herken je aan leg uit, verklaar hoe, beschrijf hoe, oorzaak/gevolg

  • Stap 3: uitschrijven

  • check aantal punten, begin bij a en eindig bij b

  • als je 4 punten kunt krijgen bij een vraag moet je waarschijnlijk een antwoord in stappen geven, dus geef niet meteen het antwoord, maar leg uit hoe je erbij komt!

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen Genetica eindexamen vwo 5/6

Je kunt beschrijven:

  • Fenotype en genotype

  • Waaruit DNA is opgebouwd

  • Verschillende soorten chromosomen: autosomen, geslachtschromosomen

  • Genenparen: homo/heterozygoot, haplotype, dominant/recessief, onvolledige dominantie, intermediair

  • monohybride kruisingen: recombinatie, kruisingsschema

  • x-chromosomale overerving: gameet, X-chromosomaal, multipele allelen

  • letale factor

  • dihybride kruisingen: onafhankelijke overerving, gekoppelde genen

  • mitochondriaal DNA en crossing-over

Deze slide heeft geen instructies

Fenotype en genotype

Fenotype en genotype:

fenotype: alle waarneembare eigenschappen dus bijv. haarkleur, en niet-zichtbaar zoals bloedgroep

genotype: alle erfelijke eigenschappen bijv. oogkleur


DNA: alle informatie erfelijke eigenschappen, opgebouwd uit 2 ketens nucleotiden (A-T, C-G)

-> Gen: deel DNA met info een/ meerdere eigenschappen

-> allel: variant van een gen

-> genoom: alle DNA-moleculen in een cel

Deze slide heeft geen instructies

Waaruit is DNA opgebouwd?

  1. DNA: De bouwsteen van erfelijkheid. Het is opgebouwd uit nucleotiden, die elk bestaan uit een fosfaatgroep, een suiker (desoxyribose) en een van de vier stikstofbasen: Adenine (A), Thymine (T), Cytosine (C) en Guanine (G).

  2. Genotype: De informatie op je DNA (bijv. de lettercombinatie $Aa$). Dit ligt vast vanaf de bevruchting.

  3. Fenotype: Wat je daadwerkelijk ziet (uiterlijk, gedrag, werking van organen).

    • Formule: Genotype + Milieufactoren = Fenotype.

Deze slide heeft geen instructies

Verschillende soorten chromosomen & genenparen

Chromosomen = DNA opgerold om eiwitten, 23 paar in totaal: 1 paar geslachtschromosomen, 22 paar autosomen, 23*2=46 dus in totaal!

Autosomen: alle chromosomen behalve geslacht, homoloog= paar chromosomen

Geslachtschromosomen: bepalen geslacht, X & Y, man XY & vrouw XX


Genenparen

homozygoot= paar is gelijk

heterozygoot= paar is ongelijk

haplotype = unieke combinatie allelen op chromosoom




Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Eerst kijken we naar fenotype: jongen extreem gespierd -> moeder ook maar minder sterk -> onvolledige dominantie

Zowel man als vrouw -> niet X-gebonden -> autosomaal

Examenonderwerp: Genetica - onvolledige dominantie en DNA-technieken (Gelelektroforese)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Tetraploïd = 4 allelen per gen

R=dominant, r= recessief

Ouders = RRrr * RRrr -> kruisingsschema

Hieruit kun je maken: RR: Rr: rr in de verhouding 1 : 4 : 1

Resistent als alleen genotype rrrr

Kans op rr één ouder: 1/6

Kans op rr beide ouders: 1/6*1/6 = 1/36

Bij meiose geslachtscel 2 allelen:

uit RRrr kun je 6 combinaties maken

Examenonderwerp: Genetica-Polyploïde en kansberekening bij meiose

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Epigenetica = regelt welke genen wel/ niet actief zijn

Geen verandering in DNA, maar wel in fenotype.

Door inactivatie X-chromosoom zonder mutatie minder expressie G6-D-allel

Examenonderwerp: Moleculaire biologie - epigenetica en X-inactivatie

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

G6PD ligt op X-chromosoom -> man 1x (XY), vrouw 2x (XX)

Frequentie gemuteerd allel (q) = 0,20

Normaal allel (p) is dus = 0,80

Kans bij vrouwen is q^2 dus 0,20^2 = 0,04


Examenonderwerp: evolutiebiologie- Wet van Hardy Weinberg bij X-gebonden genen

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

De homozygote knock-out muizen worden niet gebruikt, omdat in stap 4 voortplanting nodig is. Aangezien deze muizen niet worden ingezet, kunnen zij zich waarschijnlijk niet voortplanten. Daardoor zijn ze onvruchtbaar en ongeschikt voor het verkrijgen van nakomelingen.

Examenonderwerp: Voortplanting en Ontwikkeling – Meiose en Knock-out organismen.

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Hardy Weinberg = q = 0,001

Gezond allel = p = 1 - q = 0,999

De ziekte is recessief -> alleen qq ziek

q^2 = 0,001^2 = 0,000001

Aantal mensen in NL: 18 000 000

0,000001 * 18 000 000 = 18

Examenonderwerp: Evolutiebiologie – Wet van Hardy-Weinberg.

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Examenonderwerp: Evolutiebiologie – Populatiegenetica en Inteelt.


Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

In de tekst is te lezen dat het op chromosoom 14 ligt -> dus autosomaal

Hij erft dominant over omdat anders alle 3 de mannen drager moeten zijn en dit is onwaarschijnlijk.

Examenonderwerp: Genetica – Autosomale en Dominante overerving.

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Ze heeft overal een pijnbeleving -> dus in alle cellen

Tijdens vorming geslachtscellen -> zygote -> kan wel

Klievingsdelingen -> veel of alle cellen terecht -> kan wel

Na mutatie -> deel lichaamscellen -> kan niet

Examenonderwerp: Celbiologie – Mutaties en Mitose (Klievingsdelingen).

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Als oude cellen worden vervangen krijgen nieuwe cellen het intacte CFTR-gen niet.

Examenonderwerp: Moleculaire biologie – Gentherapie en Celvernieuwing.

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Crossing-over -> vind je dit moeilijk, kijk nog even naar de uitleg.

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Examenonderwerp: Genetica (Overervingsmodellen & Terugkruisen)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Longvis want die voorouder leefde recenter.

Examenonderwerp: Evolutie (Cladogrammen & Verwantschap)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Ouders allebei geen MSUD, Stan wel -> ziekte is autosomaal (niet geslachtsgebonden) en recessief

Dus Aa*Aa en

25% aa

50%Aa

en 25% AA. De kans op ziekte (aa) is 25% voor zowel jongen als meisje.


Examenonderwerp: Genetica (Stamboomonderzoek & Kansberekening)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

  • MSUD: een erfelijke ziekte waarbij een bepaald enzym niet werkt.

  • Autosomaal recessief: patiënten hebben twee kopieën van het afwijkende gen nodig om ziek te zijn.

  • Situatie van Stans moeder: Bij de ouders van Stans moeder (I-1 en I-2) werd het afwijkende allel niet gevonden. Dat betekent dat Stans moeder (II-2) een nieuwe mutatie heeft, een de novo mutatie.

Examenonderwerp: mutaties en autosomaal recessief

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Onderwerp: Evolutie & Systematiek (Cladogrammen lezen) BI 94A (Indeling van de levende wereld)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Door toeval wordt bepaald of in een (zenuw)cel het gemuteerde/intacte X-chromosoom wel of niet is ge(ïn)activeerd

1 pt.

(en dus) hoeveel (van deze) cellen het eiwit (gecodeerd door een intact FMR1-gen) wel/niet kunnen produceren

Onderwerp: Genetica & Epigenetica (X-inactivatie / Lyonisatie)Binas-tabel: 70C (X-chromosoom)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Je moet kijken naar het aantal repeats. De moeder heeft een premutatie (126 repeats) en kind heeft 252(volledige mutatie).

Bij een vader premutatie (120) en dochter 28/132 en andere dochter 32/126. Dit is kleine stijging -> nog steeds premutatie.

Conclusie: enorme sprong nodig voor volledige mutatie en dit gebeurt alleen bij vrouwen -> bij vorming eicellen.

Onderwerp: Genetica (Mutaties & Meiose) Binas-tabel: 70D (Genmutaties), 76A (Meiose)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Onderwerp: Genetica (Karyogram & Chromosoomstructuur) Binas-tabel: 70B (Karyogram)


  1. . Persoon IV-9 is een vrouw (XX). Ze heeft één normaal X-chromosoom en één met een volledige mutatie. De juiste combinatie is dus een "gezond" uitziend chromosoom en eentje met een insnoering. Nummers 1 en 3

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

In de tekst lees je dat zelfbestuiving kan als een plant ten minste één BS-allel heeft.

De kruising is tussen een diploïde S.tuberosum * S.chacoense

In de tekst staat dat F1 50% zelfbestuiving doet. In F2 zijn dit er 10/13.

Als F1 50% is -> een ouder allel wel/ ander niet.

S.tuberosum: niet zelfbestuiving

S.chacoense: wél zelfbestuiving. Deze moet heterozygoot (BB^s) zijn.

Onderwerp: Genetica (Dihybride/Monohybride kruisingen) Bi-tabel: 71 (Genetica)

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Onderwerp: Moleculaire Genetica (Eiwitsynthese & Mutaties)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Voor X-chromosomaal recessief moet gelden: Als dochter aandoening heeft, moet vader het ook hebben, want ze moet dan van beide ouders een X-chromosoom krijgen. Omdat mannen maar één X-chromosoom hebben, moet hij als hij ziek is dit doorgeven aan zijn dochter.

Onderwerp: Genetica (Overervingspatronen uitsluiten)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Je ziet dat bij de man het genconstruct in de introns wordt ingebracht die worden verwijderd. Bij de vrouw op de exon (expressie) en deze komt wel tot uiting en kunnen het doorgeven.

Ze zijn niet heterozygoot: "meestal alleen terecht op een van de twee homologe chromosomen." Het kopiëren van het andere chromosoom gebeurt pas als de muggen volwassen zijn en dus niet bij een embryo. Onderwerp: Biotechnologie (Genetische modificatie & Gene drive) Binas-tabel: 70E (DNA-technieken), 71 (Overerving)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

De allelfrequentie in 1900 = 0,70.
Indien het carbonaria-allel recessief is, bestaat het zwarte fenotype alleen uit homozygoot recessieve individuen en is de frequentie dus 0,702 = 0,49.
Indien het carbonaria-allel dominant is, bestaat het zwarte fenotype uit homozygoot dominante én heterozygote individuen en is de frequentie dus 0,702 + 2 x 0,30 x 0,70 = 0,91.
Grafiek a: fenotypefrequentie van carbonaria in 1900 ongeveer 0,9 is -> carbonaria-allel dominant.

Onderwerp: Populatiegenetica & Evolutie

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Uit het antwoord moet blijken dat selectie optrad / dat de frequentie van het carbonaria-allel toenam.



Onderwerp: Populatiegenetica & Evolutie

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen


Crossing-over vindt specifiek plaats tijdens de meiose I (proface I) om genetische variatie in geslachtscellen te creëren. -> onjuist. Bij transposon verplaatst specifiek stuk DNA naar nieuwe plek genoom. Bij crossing-over worden segmenten van chromatiden uitgewisseld tussen homologe chromosomen, waardoor nucleootidenvolgorde verandert. -> juist. Crossing-over is tussen 2 homologe chromosomen, transposons niet -> onjuist

Onderwerp: Genetische Variatie (Evolutie & Celbiologie, crossing-over)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

transgeen = organisme DNA andere soort

Omdat de transgene (ouder)planten het ptxD-gen maar op één chromosoom hebben / heterozygoot zijn, kan het zijn dat deze planten dit gen niet hebben geërfd / homozygoot recessief zijn.

Onderwerp: Biotechnologie (Transgene organismen)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Dit is een lang proces en daarom is het onwaarschijnlijk dat deze mutatie binnen een paar generaties optreedt.

Onderwerp: Evolutie & Genetica

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Verklaring 2 is het meest aannemelijk, omdat deze kruising (heterozygote) nakomelingen oplevert waarbij het domesticatiesyndroom tot uiting komt. In deze heterozygote nakomelingen (2 soorten allelen met het domesticatiesyndroom) komen recessieve allelen niet tot uiting en deze zijn dus niet tam.

Onderwerp: Evolutie & Genetica

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Onderwerp: Genetica (Geslachtschromosomen bij vogels)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen


  • Alcippus en chrysippus hebben een duidelijke witte vlek op de achtervleugel en allebei bb. Zonder vlek hebben hoofdletters B of G. -> b bepaalt witte vlek

  • chrysippus, alcippus en orientis (zwarte tip) en dorippus (geen zwarte vlek) heeft A^TA^TBbGG, de anderen hebben allemaal gg -> dit allel zorgt voor de zwarte vleugeltip.

  • Orientis (donkeroranje) A^lA^TBbgg, alcippus (licht kleur) A^lA^lbbgg, chrysippus (oranje) A^TA^Tbbgg, alleen lichte kleur heeft A^l -> donkere kleur wordt bepaald door A^T

  • grote zwarte vleugeltip = g

  • witte vlek op achtervleugel = b

  • donkeroranje kleur = A^T

Onderwerp: Genetica (Allelen & Fenotypen)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

In tekst staat dat gen B en G vrijwel altijd gekoppeld overerven.

Ouder 1: ATAl met gekoppelde chromatiden Bg en bg

Mogelijke gameten: AT+Bg, AT + bg, Al + Bg, Al + bg

Ouder 2: ATAT met chromatiden bG en bg

Mogelijke gameten: AT + bG, AT + bg

Om ATAlBbGg te krijgen moet de nakomeling van ouder 1 Al en Bg krijgen (kans = 1/4) en van ouder 2 AT en bg krijgen (kans = 1/2)

1/4 * 1/2 = 1/8

Als gen B en G niet gekoppeld zouden zijn:

Gen A: ATAl * ATAT dus kans op ATAl = 1/2

Gen B: Bb * bb dus kans op Bb is 1/2

Gen G: gg * Gg dus kans is 1/2

1/2 * 1/2 * 1/2 = 1/8 dus even groot

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Vrouwtje: heeft neo-W chromosoom (bg) en een Z-chromosoom (bG) -> ze heeft bacterie en alle eicellen bevatten dit ook

Mannetje: 2 Z chromosomen (beide bg)

Eicel neo-W (bg) + zaadcel Z (bg) = Neo-W Z met bg/bg -> W-chromosoom dus vrouwtje en ze heeft bacterie (Genotype 2)

Eicel Z (bG) + Zaadcel Z (bg) = ZZ met bG/bg

-> geen W dus mannetje, heeft bacterie (genotype 3)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

In tekst: bacterie dodelijk voor mannelijke rupsen. Genotype 2 (vrouwtje) leeft dus nog. Genotype 3 (mannetje) heeft bacterie en gaat dood.

Genotype 1: vrouwtje (Neo-W Z) met bG op neo-W chromosoom, moeder had bg dus dochter kan dit niet hebben.


Genotype 4: mannetje (ZZ) met bg/bg. Hiervoor had moeder Z-chromosoom met bg moeten hebben, maar ze had bG op Z-chromosoom.


Genotype 1: kan niet (neo-W verandert niet en moeder had bg, kind bG.)

Genotype 2: kan wel (overlevende vrouwtjes)

Genotype 3: kan niet (mannetje met bacterie, sterven)

Genotype 4: kan niet (moeder kan geen Z-chromosoom met bg leveren)

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Het G6PD-gen ligt op het X-chromosoom. Bijv. gezonde allel is XA en gemuteerde allel Xa.

Francesca is draagster en heeft XAXa.

  • Q heeft zijn X-chromosoom gekregen van zijn moeder. Als Francesca homozygoot zou zijn, zou hij zeker het gemuteerde gen hebben gekregen en zou hij bonenziekte hebben.

  • Q. Deze persoon heeft namelijk alleen het G6PD-allel van zijn moeder gekregen, en dat is niet gemuteerd.

Deze slide heeft geen instructies

Vraag oefenen

Francesca had XAXa

Persoon S is dochter van Francesca en een gezonde man (XA Y). S is zelf niet ziek maar kan zieke allel van moeder hebben geërfd. Kans dat S Xa van Francesca heeft gekregen is 1/2 en haar genotype is dan XAXa.


Stella is een dochter van S en een gezonde man (XA Y). Als moeder draagster is (1/2 kans) heeft Stella ook 1/2 kans dit door te geven dus 1/2 1/2 = 1/4. Stella's zoon heeft ook 1/2 kans dus 1/2*1/2*1/2 = 1/8

Onderwerp: Genetica (Stamboom & Kansrekening)

Deze slide heeft geen instructies

Dominant, recessief en onvolledige dominantie

Dominant komt altijd tot uiting in fenotype, aangegeven met hoofdletter bijv. A


Recessief komt alleen tot uiting als er 2 van zijn en dus geen dominant allel, bijv. bij aa


Onvolledige dominantie komen beide allelen bij een heterozygoot (dus 2 verschillende allelen) tot uiting in fenotype (uiterlijk)


Intermediair zijn beide allelen even sterk en komen ze beide tot uiting

Deze slide heeft geen instructies

Monohybride kruisingen & dihybride kruisingen

Hierbij kijk je naar de overerving van één specifieke eigenschap en de kans hierop. Je kunt hiervoor een kruisingsschema maken.


Hierbij kijk je naar twee eigenschappen tegelijk.

  • Onafhankelijke overerving: De genen liggen op verschillende chromosoomparen. Ze worden willekeurig verdeeld. Je krijgt een schema van $4 \times 4 = 16$ vakjes.

  • Gekoppelde genen: De genen liggen op hetzelfde chromosoompaar. Ze verhuizen als een pakketje mee naar de geslachtscellen, tenzij er crossing-over plaatsvindt.

Deze slide heeft geen instructies

X-chromosomale overerving

Gameten zijn haploïd en bevatten één geslachtschromosoom in eicel X en spermacel X/Y, waardoor de kans 50% is op een jongen óf een meisje

Bij X-chromosomaal gebonden genen komt alleen X voor

Een dominant X-chromosomaal gen is X^A

en recessief is X^a

Omdat mannen maar één X-chromosoom hebben komt dit allel altijd tot uiting!!

Deze slide heeft geen instructies

Mitochondriaal DNA en crossing-over

  1. Mitochondriaal DNA (mtDNA): DNA dat niet in de kern zit, maar in de mitochondriën. Dit erf je alleen van je moeder, omdat de mitochondriën van de zaadcel de eicel niet binnendringen.

  2. Crossing-over: Tijdens de meiose kunnen de chromatiden van homologe chromosomen stukjes DNA uitwisselen. Dit breekt de koppeling tussen genen en zorgt voor nog meer variatie.

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen DNA eindexamen biologie deel 1

Je kunt beschrijven:

  • hoe DNA in elkaar zit: nucleotiden, enkelstrengs/dubbelstrengs, waterstofbruggen, 3'uiteinde en 5'uiteinde

  • wat het genoom is en waar dit uit bestaat: kern-DNA, chromosomen, histonen, nucleosoom

  • verschillende soorten DNA: mtDNA, chloroplast-DNA

  • wat de functie is van DNA: coderend/ niet-coderend

  • de bouw en functie van RNA (71C)

  • hoe DNA replicatie werkt (71D): S-fase, primer, DNA-polymerase, leading/ lagging

  • PCR & DNA-sequencen

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen DNA eindexamen biologie deel 2

Je kunt beschrijven:

  • Eiwitsynthese: mRNA, tRNA, rRNA

  • Transcriptie: RNA-polymerase: promotor

  • Splicing: introns en exons

  • Translatie: mRNA-> eiwit, genetische code: start/stopcodon/anticodon, ribosomen

  • Bewerking/vouwen eiwitten: primair, secundair, tertiair, quaternair

  • Functies eiwitten: enzymen, receptoren, transport, hormonen, structuur, antistoffen, motoreiwitten

  • Genregulatie: promotor, operator, repressor

  • Genregulatie bij stamcellen: celdifferentiatie, specialisatie, embryonale stamcellen, stamcelonderzoek/transplantatie

  • Genregulatie bij eukaryoten: activator, nucleosomen, DNA-methylering, RNA-interferentie, epigenetica

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen DNA eindexamen biologie deel 3

Je kunt beschrijven:

  • Mutaties: mutatie, puntmutatie: substitutie, insertie & deletie -> leesraamverschuiving, genoommutatie (mutagene factoren)

  • DNA-repairsysteem, tumorsupressorgen

  • Kanker en hoe dit ontstaat

  • Genetische modificatie

Ja ja eindelijk klaar met alle leerdoelen...

Aan de slag!

Deze slide heeft geen instructies

Einde

Nu je alle examenopgaven van dit onderwerp hebt gemaakt en alle leerdoelen hebt gelezen heb je hopelijk een goed beeld van wat goed gaat en wat je eventueel kan verbeteren en leren voor je examen. Ik wens je in ieder geval veel succes!

Deze slide heeft geen instructies