(foutieve) beknopte bijzin + (foutieve) inversie

Formuleren: (foutieve)
beknopte bijzin

23 maart 2026

1 / 28
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMBOStudiejaar 1,2

In deze les zitten 28 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Formuleren: (foutieve)
beknopte bijzin

23 maart 2026

  • Waarom is dit belangrijk?

Wat is een hoofdzin en wat een bijzin?

Een hoofdzin is een zelfstandige zin die op zichzelf kan staan, waarbij de persoonsvorm meestal op de tweede plaats staat.
Ik kom met de trein.

Een bijzin is afhankelijk, kan niet alleen staan en heeft de persoonsvorm vaak helemaal achteraan, meestal ingeleid door een voegwoord zoals omdat, dat of als.
Omdat de klant mij belde, kon ik iets voor hem betekenen.
bijzin hoofdzin

Text

Wat weet je nog over een beknopte bijzin?
Geef een voorbeeld van een beknopte bijzin.

Wat is een beknopte bijzin?

Een beknopte bijzin is een bijzin zonder eigen onderwerp en persoonsvorm.

Het werkwoord staat in de vorm van een onvoltooid deelwoord (bijv. 'lachend'), voltooid deelwoord (bijv. 'gegeten') of een infinitief met 'te' (bijv. 'om te winnen').

Het onderwerp van de hoofdzin is tevens het onderwerp van de beknopte bijzin.

Kenmerken van de beknopte bijzin

  • Geen PV/OW:
    Lopend door de stad zag ik een bekende.

  • Met 'te':
    Hij werkt hard om veel geld te verdienen.

  • Deelwoord:
    Zittend op het terras, genieten we van een biertje.

Vind de beknopte bijzin met het voltooid deelwoord.

A

Na te zijn beroofd deden de toeristen aangifte.

B

De dag waarop hij was verdwenen, belden zijn ouders de politie.

C

Gearriveerd op Schiphol, zocht zij een hotel.

D


Vind de beknopte bijzin met het onvoltooid deelwoord.

A

Dromend over zijn toekomst viel hij in slaap.

B

Na te hebben gegeten ruimde zij de tafel af.

C

Al meerdere keren gewaarschuwd, reed hij toch weer te hard.

D


Vind de beknopte bijzin met ‘te + infinitief’

A

De stemming goed aanvoelend sloot Elsbeth de vergadering.

B

Na te zijn opgenomen in het hospitaal ontving zij kaartjes.

C

De portemonnee, gevonden op straat, bleek leeg te zijn.

D


Waarom is deze beknopte bijzin fout? "Na het probleem te hebben besproken, kwam de tram aanrijden."

Na het probleem te hebben besproken, kwam de tram aanrijden. 

Uit de hoofdzin blijkt dat de tram het onderwerp is.
Dat moet ook het verzwegen onderwerp in de beknopte bijzin zijn. En dat is in de eerste zin niet het geval: een tram bespreekt geen problemen.
Die zin is dus grammaticaal fout.

-> Het onderwerp van de bijzin = het onderwerp van de hoofdzin!

Liggend op zijn badmat las Achmad zijn dagblad.

A

goede beknopte bijzin

B

foutieve beknopte bijzin

C


D


Bij school aangekomen, bleken zijn boeken nog thuis te liggen.

A

Beknopte bijzin

B

Foutieve beknopte bijzin

C


D


Dromend van zijn vriendin liep hij tegen een lantaarnpaal.

A

beknopte bijzin

B

Foutieve beknopte bijzin

C


D


Kijkend uit het raam, viel plotseling een dakpan naar beneden.

A

foutieve beknopte bijzin

B

beknopte bijzin

C


D


Op onze vakantiebestemming aangekomen, vielen de mussen van het dak.

A

Beknopte bijzin

B

Foutieve beknopte bijzin

C


D


Hoe verbeter je een foutieve beknopte bijzin?

  1. Verander de beknopte bijzin in een gewone bijzin met een persoonsvorm en een onderwerp.

  2. Verander de hoofdzin en vul daar het verzwegen onderwerp van de beknopte bijzin in.

Verbeter de foutieve beknopte bijzin door deze in een gewone bijzin te veranderen (manier 1).
"Wachtend op het perron, reed de trein weg."

Verbeter de foutieve beknopte bijzin door de hoofdzin te veranderen (manier 2).
"Wachtend op het perron, reed de trein weg."

Nog vragen?

Formuleren: (foutieve)
inversie

23 maart 2026

Normale volgorde in een zin:

Onderwerp + Persoonsvorm

Hij was vorige week ziek.

We zijn nog niet klaar met de opdracht.

Wanneer draai je ow en pv om? (goede inversie)

- Vraagzin
Was hij vorige week ziek?

- Een bepaling of voorwerp vóór de pv om die meer nadruk te geven.
Vorige week was hij ziek.

In samengestelde zinnen gaat het wel eens fout.
Waar gaat het fout in deze zin:

Vrijdag ga ik op excursie en slaap ik zaterdag uit.

Inversie is correct als het zinsdeel dat inversie veroorzaakt in de hoofdzin (Vrijdag), ook betrekking heeft op de tweede hoofdzin. In dit geval is dat niet zo, want je slaapt op zaterdag uit.

Ook hier: de bepaling (zaterdag) vóór de pv of geen inversie.

Schrijf de zinsdelen op de bordjes en vorm samen een goede zin:

Op het eindexamen opnieuw
het en
fout het hele jaar
moest hij
ging doen.




doen


doen



Schrijf de zinsdelen op de bordjes en vorm samen een goede zin:

was zijn
daarom Vorige week
nog niet klaar en
ziek daarom
met de opdracht. we
hij




Vandaag ging de les over
- (foutieve) beknopte bijzin
- (foutieve) inversie

Nog vragen?

Voor de volgende keer?

Samentrekking: woorden weglaten in een samengestelde zin.

Je mag alleen de woorden weglaten die in beide delen van de samengestelde zin precies dezelfde betekenis, vorm of functie hebben.