Les 4 Insnijden, bakken, afkoelen
Les 4 Insnijden, bakken, afkoelen
Laatste bewerking vóór de oven
Insnijden (vloerbroden).
Inknippen (sommige busbroden → “knipbrood”).
Functie: Brood gecontroleerd laten scheuren.
Gereedschap: mesje (insnijden), patentschaar/puntschaar (inknippen).
Tip: houd het mesje plat en ontspannen vast.
Ovenrijs
Bij start bakproces → deegtemperatuur stijgt.
Gistcellen leven nog even → deeg rijst extra.
Tot ±50 °C: gist sterft.
Bij 65–70 °C: gluten stollen → ovenrijs stopt.
Volumetoename
Gaat door na ovenrijs → door gasontwikkeling.
Stopt pas bij maximaal volume:
Afhankelijk van bloem/meel & eiwitkwaliteit.
Goed eiwit = groot gasvasthoudend vermogen.
Narijs beïnvloedt volume:
Lange narijs → minder ovenvolume.
Korte narijs → meer ovenvolume.
soorten ovens
Indeling ovens
Warmteoverdracht: convectie, straling, contact.
Beweging: rotatieoven (draait) of statisch (stil).
Verwarming: elektrisch, thermische olie, gas, hout.
Indeling: wagenoven, etage-/inschietoven, één bakruimte.
Warmteoverdracht
Convectiewarmte: hete lucht blaast rondom (heteluchtoven).
Stralingswarmte: verwarmt product & oppervlakken, niet de lucht.
Contactwarmte: direct contact met vloer of blik.
Rotatieoven
Producten draaien rond → gelijkmatige verwarming.
Werkt met convectiewarmte.
Voordeel: geen platen omdraaien nodig.
Vaak bakken op lagere temperatuur.
Inschietoven (etage-/deck-/vloeroven)
Meerdere etages, apart instelbaar.
Onder: contactwarmte (stenen vloer).
Boven/zijkanten: stralingswarmte.
Resultaat: onderkant snel dicht, bovenkant rijst nog wat door.
Geschikt voor vloerbroden en vloerkadetten.
Wagenoven
Hele kar met blikken/platen in de oven.
Tot ±100 broden tegelijk.
Snelle productie & efficiënte doorstroom.
Kan statisch of roterend zijn.
Varianten: wagenvloeroven (stenen vloer/platen).
Keuze van oven
Rotatieoven: kleinbrood, gelijkmatige kleur.
Wagenoven: vaak brood uit bollenkast.
Vloeroven: vloerbroden, vloerkadetten.
Inschieten
Moment van bakken = cruciaal.
Te vroeg: compact, scheurt bij ovenrijs.
Te laat: veel volume, zakt in.
Test met vingerdruk:
Snel terug → nog te vroeg.
Kuiltje blijft langzaam terugveren → klaar om te bakken.
Bakken in dalende temperatuur
Twee temperaturen belangrijk:
Inschiettemperatuur: hoger, om warmteverlies te compenseren.
Baktijd/-temperatuur: lager, volgens recept.
Voorkomt verbranden van de onderkant.
Broodsoorten & baktijd
Kleinbrood: kort & heet.
Grootbrood: langer & dalende temperatuur.
Factoren:
Gewicht brood.
Gewenste korst (zacht vs. krokant).
Watergehalte in deeg.
Eventuele vulling.
Wat gebeurt er in de oven?
Ovenrijs: deeg rijst extra bij begin bakproces.
Kruimvorming (65–85 °C): eiwitten stollen, zetmeel verstijfselt.
Korstvorming (100 °C): vocht verdampt, korst scheurt op zwakste plek.
Maillardreactie (vanaf 130 °C): bruinkleuring, smaak & geur.
Stoom toevoegen
Stoom = vertraagt korstvorming → brood kan langer rijzen.
Geeft:
Glans.
Knapperige korst.
Extra smaak.
Grootbrood & busbrood: altijd met stoom.
Kleinbrood: alleen krokant, niet zacht.
Wanneer is brood gaar?
Test 1: tik onderkant → hol geluid = gaar.
Test 2: na afkoelen → kruim veert terug bij indrukken.
Gaar brood = goed gekleurde korst + mals kruim.
Ongaar brood = bleke korst + kleverige, dichte kruim.