1.1 Fictie

1.1 Fictie - terugblik en nieuwe theorie

1 / 23
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 3

In deze les zitten 23 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

1.1 Fictie - terugblik en nieuwe theorie

Open met het idee dat leerlingen al woorden kennen om over verhalen te praten, en dat ze vandaag die basis ophalen en uitbreiden met leesvoorkeur.

Lesdoel

Ik kan belangrijke fictiebegrippen uit leerjaar 1 en 2 herkennen en uitleggen wat leesvoorkeuren zijn.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden passen volgens jou bij een goed verhaal?

Gebruik de reacties als start: sommige woorden zullen gaan over spanning of personages, andere over opbouw of tijd. Koppel daarna terug naar de fictiebegrippen van de les.

Fictiebegrippen herhalen

In leerjaar 1 en 2 heb je al begrippen geleerd om over verhalen te praten.


In deze les herhaal je drie begrippen:

  • chronologisch en niet-chronologisch

  • tijdsperspectief

  • open einde en gesloten einde


Met deze woorden kun je duidelijker uitleggen hoe een verhaal is opgebouwd.

Benadruk dat het niet gaat om losse definities leren, maar om woorden die helpen bij het bespreken van boeken.

Chronologisch verteld

Een verhaal is chronologisch verteld als de gebeurtenissen in logische tijdsvolgorde staan.


Je leest dan van begin naar eind, zonder grote sprongen terug in de tijd.

Gebruik eventueel een simpel voorbeeld: eerst gebeurt A, dan B, dan C. Dat leest vaak overzichtelijker voor leerlingen.

Niet-chronologisch verteld

Bij een niet-chronologisch verhaal wijkt de schrijver af van de gewone volgorde in de tijd.


Als lezer moet je dan beter opletten om het verhaal goed te volgen.

Noem dat terugblikken of sprongen in de tijd voor spanning kunnen zorgen. Houd het bij herkennen, niet bij uitgebreide analyse.

Voorgeschiedenis

De voorgeschiedenis is alles wat met personages is gebeurd vóór het verhaal in het boek begint.


Die informatie helpt je om gedrag, problemen en keuzes van personages beter te begrijpen.

Maak onderscheid tussen voorgeschiedenis en de gebeurtenissen die je direct in het verhaal leest.

Tijdsperspectief

Elk verhaal heeft een tijdsperspectief.


Er zijn twee belangrijke mogelijkheden:

  • het verhaal volgt de gebeurtenissen terwijl ze plaatsvinden

  • het verhaal wordt achteraf verteld


Bij achteraf vertellen kijkt iemand terug op wat eerder is gebeurd.

Als leerlingen het lastig vinden, koppel het aan de vraag: beleef ik het nu mee, of hoor ik het als herinnering?

Open of gesloten einde

Een gesloten einde beantwoordt de belangrijkste vragen en lost het hoofdprobleem op.


Een open einde laat juist iets onduidelijk of onopgelost.

Benadruk dat een open einde niet betekent dat het verhaal 'niet af' is; het kan juist bewust zo geschreven zijn.

Wat past bij een niet-chronologisch verhaal?

A

sprongen in de tijd

B

vaste tijdsvolgorde

C

alles is opgelost

D

verteld door ik

Toetst het verschil tussen chronologisch en niet-chronologisch. De andere opties horen bij andere begrippen of zijn geen kenmerk van de volgorde in tijd.

Vul de begrippen in

Een verhaal is chronologisch als gebeurtenissen in logische volgorde staan. Bij een verhaal met sprongen in de tijd is dat niet-chronologisch. De voorgeschiedenis vertelt wat er met personages gebeurde vóór het boek begint. Bij achteraf vertellen kijkt iemand terug op eerdere gebeurtenissen.

chronologisch
niet-chronologisch
voorgeschiedenis
achteraf
gesloten
open
leesvoorkeur
leeservaring

Alle begrippen komen letterlijk uit het eerste theoriedeel. Let op dat 'achteraf' hier bij tijdsperspectief hoort.

Waarom is een open einde niet hetzelfde als een slecht einde?

Bespreek dat een gesloten einde de belangrijkste vragen beantwoordt en het hoofdprobleem oplost. Een open einde laat iets onduidelijk of onopgelost, zodat de lezer zelf verder denkt.

Leesvoorkeur

Je leesvoorkeur is het soort boeken of verhalen dat jij graag leest.


Die voorkeur staat niet vast. Ze kan veranderen doordat jij als lezer verandert.

Leg uit dat leesvoorkeur persoonlijk is: genre, onderwerp, schrijfstijl of moeilijkheid kunnen allemaal meespelen.

Waarom verandert leesvoorkeur?

  • Leeservaring: hoe meer je leest, hoe meer soorten boeken je leert kennen

  • Leesvaardigheid: als lezen makkelijker gaat, kun je ook moeilijkere boeken aan

Ervaring en vaardigheid

Interesse en leven

  • Kennis en interesse: nieuwe onderwerpen kunnen je nieuwsgierig maken

  • Levenservaring: je herkent soms meer in verhalen die passen bij wat jij meemaakt

Werk de vier factoren rustig uit. Geef herkenbare voorbeelden, zoals eerst vooral spannende verhalen lezen en later ook realistische of moeilijkere boeken waarderen.

Je smaak ontwikkelt zich

Boeken die je vroeger leuk vond, vind je nu misschien minder interessant.


Andersom kun je ineens ontdekken dat een nieuw genre of een moeilijker boek juist goed bij je past.

Normaliseer dat smaak verandert. Het gaat niet om 'goed' of 'fout' lezen, maar om groei als lezer.

Waarom dit belangrijk is

Dit schooljaar maak je kennis met boeken voor volwassenen.


Zo bereid je je voor op de literatuurlijst van volgend jaar.

Door die nieuwe boeken kan je leesvoorkeur zich verder ontwikkelen.

Verbind de les aan het schooljaar: leerlingen hoeven nog geen vaste smaak te hebben; kennismaken is juist het doel.

Welke factor kan je leesvoorkeur veranderen?

A

leeservaring

B

bladspiegel

C

hoofdpersoon

D

titelpagina

De juiste optie komt uit de theorie over leesvoorkeur. De andere opties zijn boekkenmerken, maar geen genoemde reden voor verandering.

Maak de uitleg compleet

Je leesvoorkeur is het soort boeken dat je graag leest. Die voorkeur kan veranderen door leesvaardigheid, omdat je dan moeilijkere boeken aankunt. Ook levenservaring speelt mee: soms spreken verhalen je meer aan door wat je zelf meemaakt.

leesvoorkeur
leesvaardigheid
levenservaring
tijdsperspectief
voorgeschiedenis
gesloten einde

Toetst drie kernwoorden uit het tweede subtopic. De afleiders komen uit het eerste deel van de les.

Waardoor verandert jouw leesvoorkeur het meest, denk je?

1

leeservaring

2

leesvaardigheid

3

interesse

4

levenservaring

Deze slide heeft geen instructies

Welk begrip uit deze les onthoud jij het best?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen kort en concreet antwoorden, bijvoorbeeld met één begrip en wat het betekent.

Wat hielp jou vandaag het meest om alles te begrijpen?

Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden, uitleg, vergelijking tussen begrippen, of eigen ervaringen met boeken.

Begrippenlijst

chronologisch - verteld in logische volgorde van tijd

niet-chronologisch - verteld met sprongen in de tijd

voorgeschiedenis - wat er al gebeurd is vóór het verhaal begint

tijdsperspectief - de manier waarop de tijd in een verhaal wordt verteld

achteraf verteld - een personage of verteller kijkt terug op eerdere gebeurtenissen

gesloten einde - het belangrijkste probleem is opgelost

open einde - niet alle vragen worden beantwoord

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

leesvoorkeur - het soort boeken of verhalen dat je graag leest

leeservaring - wat en hoeveel je al gelezen hebt

leesvaardigheid - hoe goed je teksten kunt lezen en begrijpen

kennis en interesse - onderwerpen waar je meer over weet of nieuwsgierig naar bent

levenservaring - dingen die je zelf hebt meegemaakt en die invloed hebben op wat je aanspreekt

Deze slide heeft geen instructies