H2.6 Les 2

• Nieuwe lesbewerker
• Maatschappijwetenschappen
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Startklaar

• Op je plek zitten 

• Jas aan de kapstok, oortjes en eten in de tas, tas op de grond

• Schoolspullen op tafel: Schrift, pen, whiteboardstift werkboek

• BLIJFT ZITTEN

  • Geen whiteboardstift? spullen niet op orde

  • WERKBOEK OP TAFEL

2.6 Blik over de grens

2.6 Blik over de grens

Programma

Programma

• Nieuwsquiz

• Herhaling H2.6

• Opdrachten maken

• Filmpje: De regels in Oorlogstijd

2.3 Criminaliteit en opsporing

Nieuwsquiz

Nieuwsquiz

Schooljaar 2026-2027

Week 41

DEZE WEEK . . .

Telefoonverbod

op hele school

Image credit: Chainwit. / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Oekraïne voerde een uitzonderlijk grote droneaanval uit op Rusland.

Welke stad en omgeving werden geraakt?

Vraag 1

A

Moskou

B

Rostov aan de Don

C

Sint-Petersburg

D

Volgograd

Buitenland. Uitleg: volgens de burgemeester van Moskou werden zeker 650 drones afgevuurd op de hoofdstad en omliggende doelen. Daarbij vloog ook een oliedepot in brand. Image credit: Retired electrician / Wikimedia Commons, CC0

OpenAI geeft teksten van ChatGPT een onzichtbaar watermerk, maar alleen voor gebruikers in de Europese Unie.

Waarom?

Vraag 2

A

Omdat Europese gebruikers meer betalen voor ChatGPT

B

Omdat Europese scholen erom hebben gevraagd

C

Omdat het bedrijf zo advertenties wil verkopen

D

Omdat het moet voldoen aan Europese regelgeving

Technologie. Uitleg: OpenAI voegt het watermerk (textGrain) toe om aan Europese regels te voldoen; daarom geldt het alleen in de EU. Het gaat niet om advertenties of een verzoek van scholen.

Gespreksvraag: waarom zou het handig zijn om te kunnen zien of een tekst door AI is geschreven? Image credit: Jernej Furman / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

In Kenia is voor het eerst iemand overleden aan het ebolavirus.

Waar had deze patiënt het virus opgelopen?

Vraag 3

A

In Congo

B

In Kenia zelf

C

In Tanzania

D

In Uganda

Buitenland. Uitleg: de man raakte besmet in Congo en reisde via Uganda terug naar Kenia, waar hij in Nairobi in isolatie werd geplaatst. Uganda was alleen het doorreisland. Image credit: Timothy A. Gonsalves / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Op openbare scholen in de Verenigde Staten zijn dit schooljaar meer boeken verboden dan ooit. Om hoeveel boeken gaat het ongeveer?

Vraag 4

A

Ongeveer 1.200 boeken

B

Ongeveer 6.000 boeken

C

Ongeveer 12.000 boeken

D

Ongeveer 30.000 boeken

Buitenland. Uitleg: volgens een onderzoek van PEN America gaat het om bijna 12.000 verboden boeken, zo'n 6.000 meer dan het jaar ervoor. 6.000 was dus ongeveer het aantal van vorig schooljaar. Het is het hoogste aantal sinds de tellingen in 2021 begonnen. Image credit: Charles Hackey / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

In Irkoetsk, in Siberië, overleed een medewerkster van een pestbestrijdingscentrum aan de pest. Waarom is onduidelijk hoe ernstig het is?

Vraag 5

A

Omdat artsen het oneens zijn over de vraag of de pest besmettelijk is

B

Omdat buitenlandse journalisten het aantal doden verkeerd optelden

C

Omdat de autoriteiten weinig loslaten en eerst spraken van een longontsteking

D

Omdat het laboratorium in Irkoetsk volledig is afgebrand

Buitenland. Uitleg: de Russische autoriteiten zijn geheimzinnig. Na het overlijden werd eerst gesproken van een longontsteking met onbekende oorzaak. Honderden mensen zitten in quarantaine. Over een brand of rekenfouten wordt niets gemeld. Image credit: Paul Fürst, Der Doctor Schnabel von Rom, Wikimedia Commons, CC BY 4.0

Het kabinet wil het advies over mobiele telefoons op school aanscherpen, vanaf 1 januari 2027.

Wat houdt dat voorstel in?

Vraag 6

A

Telefoons mogen alleen gebruikt worden voor schoolopdrachten

B

Telefoons mogen alleen nog in de pauze gebruikt worden

C

Telefoons mogen nergens op school meer gebruikt worden

D

Telefoons mogen vanaf 15 jaar wel mee de klas in

Onderwijs. Uitleg: het verbod geldt op de hele school: ook in de aula, in de pauze en op het schoolplein. Nu geldt op veel scholen alleen een verbod in de klas; dat is dus juist de oude situatie.

Gespreksvraag: wat vind jij van een telefoonverbod op de hele school?

Bron:

Image credit: Chainwit. / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Josje Huisman zat van 2009 tot en met 2015 in K3. Nu is ze weer even in het nieuws rond de meidengroep.

Wat gaat zij in december doen?

Vraag 7

A

De nieuwe K3-leden uitkiezen in een tv-programma

B

Een soloalbum met K3-liedjes uitbrengen

C

Stoppen met optreden en achter de schermen werken

D

Tijdelijk terugkeren als K3'tje op het podium

Entertainment. Uitleg: Huisman maakt in december een tijdelijke comeback bij K3, voor een singalong van Studio 100. Ze kiest geen nieuwe leden en brengt geen soloalbum uit. Image credit: Mark Goes / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Volgens Britse rechtbankdocumenten ronselden de broers Andrew en Tristan Tate vrouwen. Op welke manier deden ze dat?

Vraag 8

A

Door ze op straat te ontvoeren

B

De loverboy-methode: relatie beginnen + geld beloven

C

Valse vacatures voor modellenwerk

D

Een nep-datingapp die ze zelf hadden gebouwd

Buitenland. Uitleg: volgens Britse rechtbankdocumenten begon Andrew Tate relaties met kwetsbare vrouwen, beloofde hij ze dat ze veel geld konden verdienen en liet hij ze naar Roemenië reizen. Daar werden ze financieel afhankelijk gemaakt en werden hun paspoorten afgepakt. De broers gebruikten geweld en dreigden ermee. In het Verenigd Koninkrijk zijn ze aangeklaagd op 59 punten, onder meer verkrachting en mensenhandel. Ze verzetten zich tegen uitlevering.

Let op: gevoelig onderwerp. Bespreek wat de loverboy-methode is en hoe je de signalen herkent.

Bron:

Image credit: James English / Wikimedia Commons, CC BY 3.0

Max Verstappen won zijn eerste Formule 1-race van dit seizoen, in een chaotische race in Maleisië.

Welke Grand Prix was dat?

Vraag 9

A

De Grand Prix van Abu Dhabi

B

De Grand Prix van Bahrein

C

De Grand Prix van Maleisië

D

De Grand Prix van Singapore

Sport. Uitleg: de race heette de Grand Prix van Bahrein, maar werd verreden op het circuit van Sepang in Maleisië, vanwege de oorlog in de golfregio (zie de Nieuwsquiz van vorige week). Door zware regen werd de start 40 minuten uitgesteld. Kimi Antonelli werd tweede, Lewis Hamilton derde. Verstappens vorige zege was in december 2025 in Abu Dhabi.

Bron:

Image credit: Liauzh / Wikimedia Commons, CC BY 4.0

Voetballer Lionel Messi (39) speelde zijn laatste interland en nam afscheid van zijn nationale elftal.

Voor welk land speelde hij?

Vraag 10

A

Argentinië

B

Brazilië

C

Spanje

D

Uruguay

Sport. Uitleg: Messi (39) speelde zijn laatste interland in een uitverkocht Estadio Monumental in Buenos Aires. Argentinië won met 3-0 van Benin en Messi was bij alle drie de goals betrokken: hij gaf twee assists en scoorde zelf een penalty. Hij stopt na ruim 21 jaar met 208 interlands en 126 doelpunten. Met Argentinië won hij het WK van 2022 en twee keer de Copa América (2021 en 2024). Bij zijn club Inter Miami speelt hij voorlopig door; op de foto draagt hij het shirt van die club. Spanje is een begrijpelijke fout: Messi speelde jarenlang voor FC Barcelona, maar koos voor het land waar hij geboren is.

Bronnen:

Image credit: Bryan Berlin / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Elke week een nieuwe Nieuwsquiz in

VOLGENDE WEEK . . .

Wat zal er volgende week plaatsvinden?

2.3 Criminaliteit en opsporing

Herhaling 2.6

Welke van de beweringen is of zijn juist?

I. Juryleden mogen tijdens een proces vaak geen contact hebben met de buitenwereld om beïnvloeding van buitenaf te voorkomen.

II. Een argument tegen juryrechtspraak is dat juryleden deskundigheid missen.

A

I is juist, II is onjuist.

B

I is onjuist, II is juist.

C

I en II zijn beide juist.

D

I en II zijn beide onjuist.

Wat is een argument voor de invoering van de doodstraf?

A

De uitgevoerde straf is niet terug te draaien, terwijl soms achteraf blijkt dat een geëxecuteerde onschuldig was.

B

De doodstraf is helemaal niet zo afschrikwekkend, want in landen met de doodstraf is de criminaliteit minstens zo hoog als in landen zonder doodstraf.

C

Een langdurige gevangenisstraf brengt meer kosten met zich mee dan de doodstraf.

D

De staat moet zich niet verlagen tot het niveau van een moordenaar.

Welke van de beweringen is of zijn juist?

I. In Nederland is uitlokking als methode voor het opsporen van crimineel gedrag toegestaan.

II. Wetsovertreders lokken met een lokmiddel mag alleen als gewone opsporing geen verdachte heeft opgeleverd.

A

I is juist, II is onjuist.

B

I is onjuist, II is juist.

C

I en II zijn beide juist.

D

I en II zijn beide onjuist.

Welk bekend gebouw in Den Haag is de plek waar landen conflicten met elkaar kunnen laten oplossen door een internationale rechter?

A

Het Binnenhof

B

Het Internationaal Strafhof

C

Het Vredespaleis

D

De Hoge Raad

2.3 Criminaliteit en opsporing

Opdrachten maken

Opdrachten

WAT: Opdracht Opdracht 4 t/m 6, 7, 9 en 12 blz 56

Op welke manier: eerste 15 minuten in stilte, daarna praten

Klaar: Nakijkblad halen, daarna naar huis

Voorwaarden:

• individueel, niet samen,

• alles invullen

• nakijken niet alleen krulletjes en kruisjes ook aangeven wat je fout heb gedaan.

• Nagekeken? Blad terug!!

Hulp: Pas na 15 minuten, dan eerst klasgenoot, dan docent

Uitkomst: Uitleggen hoe een rechtszaak werk, welke straffen er zijn en waarom we straffen

Tijd: hele les

HW: Opdracht 4 t/m 6, 7, 9 en 12 blz 56

Na de vakantie wel meenemen, vandaag gezien betekent NIET geen huiswerk

mee naar de les

15

m

00

s

+30 s

2.6 Blik over de grens

Filmpje: Vredespaleis