Fictie 5.3
Fictie 5.3
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Fictie 5.3
Open met het idee dat leerlingen vaak al wel een verhaal kunnen navertellen, maar dat deze les gaat over beter kijken naar wat een verhaal echt laat zien: onderwerp, personages, tijd, plaats en spanning.
Lesdoel
Aan het einde van de les:
Je kunt het onderwerp van een verhaal benoemen.
Je kunt je inleven in een verhaal en je verplaatsen in het standpunt van een verhaalpersoon.
Je kunt tijd en plaats in verhaal benoemen.
Je kunt spanningselementen in een boek herkennen.
Heb je herhaald:
Je kunt je mening geven met beoordelingswoorden en uitleg geven met argumenten.
Je kunt het denken, voelen en handelen van een personage beschrijven.
De gebruiker noemde meerdere doelen. Voor deze les is dit het centrale doel; de andere punten werken als ondersteuning om tot een goede benoeming van het onderwerp te komen.
Onderwerp van een verhaal
Het onderwerp is waar een verhaal vooral over gaat.
Dat is groter dan één gebeurtenis.
Een onderwerp kan zijn: vriendschap, angst, oorlog, verlies of moed.
Benadruk het verschil tussen onderwerp en losse actie. 'Er loopt iemand weg' is een gebeurtenis; 'ruzie thuis' of 'vrijheid willen' kan dichter bij het onderwerp liggen.
Onderwerp is geen samenvatting
Een samenvatting vertelt wat er gebeurt
Het onderwerp noemt het grote idee
Vaak kun je het onderwerp in 1 of 2 woorden zeggen
Gebruik eventueel een simpel voorbeeld: 'Een jongen zoekt zijn hond' is samenvatting; 'trouw' of 'doorzetten' kan onderwerp zijn.
Je inleven in een verhaal
Als je je inleeft, probeer je te begrijpen wat een personage denkt, voelt en wil.
Daardoor snap je het verhaal beter.
Maak de koppeling met leesbegrip: inleven helpt leerlingen om gedrag van personages beter te verklaren.
Denken, voelen, handelen
Denken: wat gaat er om in het hoofd?
Voelen: blij, boos, bang, verdrietig
Handelen: wat doet het personage?
Dit sluit aan op wat leerlingen herhalen. Wijs erop dat handelen niet altijd hetzelfde is als voelen: iemand kan bang zijn, maar toch stoer doen.
Tijd in een verhaal
De tijd vertelt wanneer een verhaal speelt.
Dat kan vroeger zijn, nu, in de toekomst, overdag, 's nachts, in de vakantie of in één bepaald seizoen.
Houd het eenvoudig op A2-niveau: focus op herkenbare tijdsaanduidingen in plaats van literaire termen.
Plaats in een verhaal
De plaats vertelt waar een verhaal speelt.
Dat kan zijn:
thuis
op school
in een stad
in het bos
Deze slide heeft geen instructies
Waarom tijd en plaats tellen
Ze zorgen voor sfeer
Ze helpen je het verhaal voor je te zien
Ze kunnen invloed hebben op wat personages doen
Ze geven aanwijzingen over het onderwerp
Laat bijvoorbeeld zien dat een donker bos een andere sfeer geeft dan een druk schoolplein.
Aanwijzingen voor tijd en plaats
Let op woorden zoals gisteren, vroeger, winter
Let op plekken zoals straat, kamer, station
Kijk ook naar sfeer en omgeving in de tekst
Benadruk dat tijd en plaats soms niet letterlijk worden gezegd, maar dat je ze uit aanwijzingen kunt halen.
Wat vertelt de plaats in een verhaal?
wie belangrijk is
waar het speelt
wat het onderwerp is
hoe het afloopt
Deze slide heeft geen instructies
Tijd en plaats herkennen
De tijd laat zien wanneer een verhaal speelt, bijvoorbeeld in de winter of vroeger. De plaats laat zien waar het verhaal speelt, zoals op school of in het bos.
Alle woorden sluiten aan bij de voorbeelden op de inhoudsslides.
Spanning in een verhaal
Spanning zorgt ervoor dat je wilt doorlezen.
Je wilt weten wat er gaat gebeuren, of iets goed afloopt en wat een personage gaat doen.
Maak duidelijk dat spanning niet alleen bij enge verhalen hoort. Ook een gewone school- of vriendschapsverhaal kan spannend zijn.
Spanningselementen herkennen
Een geheim
Een probleem of gevaar
Een onverwachte gebeurtenis
Iets dat nog niet wordt uitgelegd
Deze slide heeft geen instructies
Hoe schrijvers spanning maken
Ze geven niet meteen alle informatie
Ze laten een personage twijfelen
Ze stoppen op een spannend moment
Ze laten voelen dat er iets mis kan gaan
Noem eventueel dat een hoofdstuk soms eindigt op een moment waarop de lezer verder wil lezen.
Spanning helpt bij begrijpen
Als je spanningselementen ziet, let je beter op:
het probleem
de gevoelens van personages
wat er misschien gaat gebeuren
Zo begrijp je het verhaal dieper.
Verbind dit terug aan het lesdoel: spanning kan aanwijzingen geven over wat het verhaal in de kern wil laten zien.
Welk voorbeeld is een spanningselement?
een geheim
een seizoen
een samenvatting
een standpunt
De foute opties zijn begrippen uit andere delen van de les.
Spanning begrijpen
Schrijvers maken spanning door niet meteen alle informatie te geven. Ook stoppen ze soms op een spannend moment, zodat je wilt doorlezen.
Let op of leerlingen begrijpen dat spanning ontstaat door uitstel en onzekerheid.
Je mening over een verhaal
Bij een mening gebruik je beoordelingswoorden.
Voorbeelden: spannend, saai, mooi, grappig, zielig, interessant.
Dit is herhaling uit de input. Houd het gekoppeld aan verhalen lezen en begrijpen, niet als losse spreekvaardigheid.
Mening met argumenten
Een goede mening heeft een uitleg.
Niet alleen: Ik vind het leuk.
Maar: Ik vind het spannend, omdat je lang niet weet wat er gaat gebeuren.
Benadruk het woord 'omdat' als handige taalsteun voor A2-leerlingen.
