3 kader - 7.1

• newEditor
• Economie
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 3,4

3K
§ 7.1 Wat is de overheid?
2025

§ 7.1 Wat is de overheid?

In deze presentatie leer je:

welke overheden er zijn en wat hun taken zijn

hoe de overheid ons gedrag beïnvloedt

waarom de overheid bepaalde taken liever zelf uitvoert

wat het verschil is tussen de collectieve en de particuliere sector

wat privatisering is

Het Rijk

Centrale overheid (= het Rijk of de rijksoverheid)

• maatregelen voor het hele land

  • toezicht op naleving wetten

    • bestuurd door ministers

      • met controle door de Tweede Kamer

Rijksoverheid

Wat is een taak van het Rijk?

Lagere overheden

Provincie

• bedrijventerreinen en recreatiegebieden aanwijzen

  • infrastructuur aanleggen

Gemeente

• jeugd- en ouderenzorg

  • afgifte paspoort, ID-kaart, rijbewijs

    • schoolgebouwen

    • straten en groenvoorzieningen

Waterschap

• beheer van het water

  • maatregelen tegen overstromingen

    • zuivering afvalwater

Kan je bij de gemeente je rijbewijs aanvragen?

A

Ja

B

Nee

Stimuleren of afremmen?

Met financiële maatregelen beïnvloedt de overheid het gedrag van burgers en bedrijven.

Gedrag stimuleren door:

subsidie geven, bijvoorbeeld voor

innovatie (= nieuwe producten en productiemethodes).

Gedrag afremmen door:

accijns heffen (op alcohol, tabak, brandstof)

milieuheffing laten betalen

energiebelasting heffen.

Zal accijns heffen op alcohol en tabak gaan helpen?

Collectieve goederen

Collectieve goederen

= voorzieningen voor iedereen, betaald en geleverd door de overheid.

Redenen waarom de overheid die voorzieningen levert:

niet iedereen apart laten betalen

kwaliteit in eigen hand houden

voor iedereen betaalbaar blijven.

Rechtspraak

Onderwijs

Dijken

Overheid, burgers en bedrijven

Collectieve sector

overheid en instellingen voor sociale zekerheid (zoals UWV)

niet bedoeld om winst te maken

Particuliere sector

burgers en bedrijven

doel van bedrijven: wel winst maken

Overheidstaak of niet?

Bij privatiseren verkoopt overheid dienst of activiteit aan particuliere sector.

Redenen om te privatiseren:

Taken zijn geen verantwoordelijkheid meer van de overheid.

Bedrijven doen het beter en/of goedkoper.

Overheid gebruikt soms marktwerking.

De overheid schakelt een commercieel bedrijf in om taken uit te voeren.

Bedrijven concurreren op prijs / kwaliteit om overheidstaak uit te voeren.

Het beste / goedkoopste bedrijf krijgt de opdracht.