tijdvak van Jagers en verzamelaars
Tot 3000 V.chr
tijdvak van Jagers en verzamelaars
Tot 3000 V.chr
Oriëntatie in de tijd
Bij welke tijd hoort de schildering?
Oriëntatie op de kaart
Waar is de schildering gemaakt?
Bron De verspreiding van de landbouw.
Overzicht van het hoofdstuk
§1
§2
§3
§4
Oriëntatie op het hoofdstuk
Deze Egyptische muurschildering van een man op vogeljacht, is gevonden in een graf uit circa 1350 v.C.
Lees het bijschrift en bekijk de afbeelding.
Kijkvraag:
Wat kun je op deze afbeelding ontdekken over het leven van de Egyptenaren?
Wat weet je over …
de Egyptenaren?
Zij konden al veel meer dan de eerste mensen. Bedenk twee voorbeelden van uitvindingen die ze hadden gedaan.
Jagers en verzamelaars basis
Ga naar de online Ontdekkingsplaat
Dit is Ötzi, een man uit de prehistorie. Onderzoekers vonden zijn lichaam en spullen. Die waren heel goed bewaard gebleven. Bekijk wat Ötzi bij zich had.
Wat kom je te weten over het leven van Ötzi?
Kijkvraag
§1.1
Leerdoelen
Je kunt beschrijven wanneer en waar de eerste mens ontstond.
Je kunt vijf kenmerken noemen van het leven van de jagers-verzamelaars.
Je kunt met twee redenen noemen waarom we weinig weten van het leven van mensen in de prehistorie.
De eerste mensen
De eerste mensen ontstonden ongeveer 4 miljoen jaar geleden in Afrika.
200.000 jaar geleden ontstond de moderne mens in Afrika
Welke verschillen zien we?
Jagers en verzamelaars
Bestaansmiddelen: jagen en verzamelen om van levensonderhoud te voorzien
Taakverdeling:
Man: jagen
Vrouw: verzamelen
Er waren weinig sociale verschillen tussen mensen
Nomaden
Jagers en verzamelaars waren nomaden. Dat betekent dat zij niet op een plek leefden.
Nomaden
Waarom verplaatsten de jagers en verzamelaars zich?
Als het eten zich verplaatst,
verplaats jij je ook!
Nomaden
De jagers en verzamelaars volgende de migratiepatronen van dieren
Dat betekent dat zij weinig bezittingen hadden zodat zij zich snel konden verplaatsen
Voedsel
Jagers en verzamelaars aten het meeste van hun eten rauw (vooral de planten)
Soms gaarden zij hun vis of vlees op een steen in het vuur
Vuur maken kon op twee manieren:
Door twee stokken tegen elkaar aan te wrijven
Door twee stenen (vuursteen) tegen op elkaar te slaan
Kleding
Op koudere plekken maakte jagers en verzamelaars kleren van dierenhuiden
Ze hebben later naalden van botten gevonden waarmee jagers en verzamelaars dierenhouden aan elkaar konden naaien
Prehistorie: tijd voordat de geschiedenis begint (ongeschreven bronnen)
Historie: de periode dat mensen schrift
gebruiken (geschreven bronnen)
Opdrachten
Wat weten jullie nog?
Hoe noem je mensen die niet op één plek wonen maar rondtrekken?
Waarom trokken deze mensen rond?
Wat waren de bestaansmiddelen van jagers en verzamelaars.
Wat en waarvoor gebruikten jagers en verzamelaars dieren?
De eerste boeren basis
Ga naar de online Ontdekkingsplaat
Jagers-verzamelaars leefden heel anders dan de eerste boeren.
Welke verschillen kun je ontdekken? En zie je ook overeenkomsten?
Kijkvraag
§1.2
Leerdoelen
Je kunt uitleggen hoe de overgang van jagen-verzamelen naar landbouw verliep.
Je kunt de overgang van jagen-verzamelen naar landbouw verklaren.
Je kunt vier gevolgen noemen van de overgang van jagen-verzamelen naar landbouw.
Een belangrijke ontdekking
Mensen lieten het jagen-verzamelen los en gingen aan landbouw doen.
Landbouw bestaat uit akkerbouw en veeteelt
De overgang van jagen en verzamelen naar landbouw duurde duizenden jaren
Fases van de landbouw
Fase 1: Verandering van het klimaat
Fase 2: Experimenteren met landbouw
Fase 3: Er kwam meer voedsel beschikbaar en de bevolking groeide
Opdracht
Lees de tekst ‘grote gevolgen’. Hierin worden 4 gevolgen van de landbouwrevolutie genoemd. Schrijf de gevolgen op in je schrift
Gevolgen van het ontstaan van de landbouw
Boeren gaan op een vaste woonplaats wonen
Er kwam meer voedsel beschikbaar en de bevolking groeide
Sociale verschillen namen toe
Meer ziektes en misoogsten
Opdrachten
Wat zijn de verschillen?
Wat weten we nog?
Wat is akkerbouw?
Wat is veeteelt?
Noem zoveel mogelijk verschillen tussen jagers en verzamelaars en de eerst boeren?
Egypte en de Nijl basis
Ga naar de online Ontdekkingsplaat
Wat valt je op aan het land Egypte? Benoem minstens twee punten.
Kijkvraag
§1.3
Leerdoelen:
Je kunt uitleggen hoe irrigatielandbouw langs de Nijl werkte.
Je kunt uitleggen tot welke economische veranderingen het ontstaan van de landbouw in Egypte leidde.
Je kunt uitleggen tot welke sociale veranderingen het ontstaan van de landbouw in Egypte leidde.
Quiztijd
Wat weten we al over Egypte?
Quizz
Landbouw langs de Nijl
De overstromingen van de nijl zorgde ervoor dat het gebied langs de rivier enorm vruchtbaar was voor landbouw.
Egyptenaren maakten gebruik van irrigatielandouw: Landbouw waarbij met kanalen en andere waterwerken de akkers worden bevloeid.
Handel en steden
Irrigatielandbouw zorgde voor grote verandering verandering:
Niet iedereen hoefde op het land te werken. Ontstaan van nijverheid
Ontstaan van handel
Voor het regelen van alle irrigatiewerken was een bestuur en belasting nodig. Alle regels werden op geschreven in hiërogliefenschrift.
Ontstaan van een staat.
Ontstaan stedelijke gemeenschappen
Stedelijke gemeenschap: Stad waar mensen met verschillende beroepen samenwonen.
Hoofdvraag van deze les: leg uit hoe de samenleving van de eerste boeren veranderde in een stedelijke gemeenschap.
Sociale lagen
Groep mensen die van andere groepen mensen verschilt in rijkdom, macht en aanzien.
In Egypte waren er vijf sociale lagen:
Opdrachten
Wat weten we nog?
Welke grote rivier stroomt dwars door Egypte?
De Egyptenaren maakten gebruik van irrigatielandbouw. Hoe werkte dit?
Wat betekent nijverheid?
Vul in: boeren – slaven – farao – ambtenaren
Leren voor een geschiedenistoets
Leertekst / aantekeningen: knip de leerteksten in stukjes. Leerdoelen staan boven de leerteksten
Begrippen: hiervan moet je de betekenis kennen
Samenvatten: haal het belangrijkste uit de leertekst (leerdoel)
Overhoren: test jezelf!
Wat voor vragen kun je verwachten?
Eerste vraag: wat is de naam van het tijdvak en in welk jaar eindigt het tijdvak?
Geef de betekenis van de volgende begrippen.
Zet de volgende gebeurtenissen in de juiste volgorde.
Leg uit met een voorbeeld van de bron dat..
oefenvragen
Noem 3 gevolgen van de overgang van jagers-verzamelaars naar landbouw
Wat is het verschil tussen historie en prehistorie?
Leg uit hoe irrigatielandbouw werkt.
Wat is de betekenis van het begrip nijverheid?