Het ontstaan van Nederland
Het ontstaan van Nederland
Doel van de les:
- Je kunt verschillende landschappen in Nederland noemen.
Je kunt vertellen hoe verschillende landschappen ontstaan zijn.
https://www.atlasleefomgeving.nl/sites/default/files/2021-09/Atlas-van-Nederland-in-het-Holoceen.gif
Nederland is een “jong” land in geologische zin.
Het landschap dat we nu kennen, is gevormd door
ijs,
rivieren,
zee,
wind
mensen.
2,5 miljoen jaar geleden – 10.000 jaar geleden (pleistoceen):
ijstijden en warmere perioden wisselen elkaar af.
In koude perioden : gletsjers vanuit Scandinavië richting Nederland: Het ijs duwde zand en stenen op → er ontstonden stuwwallen zoals:
o de Utrechtse Heuvelrug
o de Veluwe
https://schooltv.nl/video-item/heuvels-in-midden-nederland-hoe-zijn-deze-ontstaan
• In droge, koude tijden blies de wind veel zand weg. Dat zorgde o.a. voor löss in Zuid-Limburg.
Het landschap:
• Hoge ruggen van zand en grind
• Uiteenlopende rivieren
• Kale, droge vlaktes met veel wind
Begin Holoceen (10.000 jaar geleden – 5.000 jaar geleden)
Het klimaat werd warmer. Het ijs smolt weg.
Wat gebeurde er?
Grote rivieren zoals Rijn, Maas en Schelde stroomden vrij door het gebied.
Ze brachten enorme hoeveelheden zand, klei en grind mee.
Nederland werd een brede rivierdelta.
Het landschap:
Rivieren met oeverwallen
Overstromingsvlaktes
Veenmoerassen
https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-natuurlijk-landschap-het-holoceen
Midden en laat Holoceen (5.000 jaar geleden – nu)
De zee kreeg steeds meer invloed op het landschap.
Wat gebeurde er?
De zee overstroomde delen van Nederland omdat het warmer werd.
Er ontstonden zeekleigebieden in Zeeland, Zuid-Holland en Friesland.
De wind vormde duinen langs de kust.
Er groeiden uitgestrekte veenmoerassen in het binnenland.
Het landschap: duinen en het waddengebied
https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-het-ontstaan-van-het-ijsselmeer
https://schooltv.nl/video-item/van-moeras-naar-laagveen-ontginnen-en-inklinken
Samenvatting:
Tijdens een ijstijd vormden gletsjers (ijs) de eerste heuvels van Nederland.
Toen het warmer werd, maakten rivieren een brede delta van zand en klei.
- De zee bedekte delen van Nederland met klei en vormde duinen. In het binnenland groeide veel veen.
De rol van de mens (vanaf 1.000 jaar geleden)
Mensen woonden op “hoge” gebieden en begonnen het water in de “lage” gebieden te beheersen.
Wat gebeurde er?
De eerste dijken werden gebouwd.
Later groeven mensen sloten om land te ontwateren.
dijk
sloot
Vanaf de 17e eeuw ontstonden grote polders, zoals de Beemster en Purmer.
Nederland werd groter en droger, maar ook kwetsbaarder voor overstromingen.
Het landschap:
Rechte kavels en sloten
Droogmakerijen
Polderlandschappen
Dijken, dijken en nog eens dijken