Het metriek stelsel
Het metriek stelsel
Open met herkenbare voorbeelden: een fles van 1 liter, een afstand in kilometers, en een pak suiker van 1 kilogram. Leg de koppeling naar NASK: meten en rekenen met eenheden hoort bij natuurkunde en scheikunde.
Leerdoel
Ik kan uitleggen hoe het metriek stelsel is opgebouwd en de belangrijkste eenheden, voorvoegsels en omzettingen toepassen in eenvoudige reken- en meetopgaven.
Deze slide heeft geen instructies
Welke maten of eenheden kom jij vaak tegen?
Gebruik de opbrengst om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: meter, centimeter, liter, kilo, gram, milliliter, kilometer. Vraag kort door: wanneer gebruik je die?
Metriek stelsel als decimaal systeem
Het metriek stelsel is een decimaal meetsysteem
Dat betekent: elke stap is een factor 10
Grotere en kleinere voorvoegsels zijn altijd dezelfde stap
Daardoor kun je handig omrekenen
Benadruk het woord decimaal: leerlingen kennen dit al van ons tientallig getallenstelsel. Maak de brug: 10 millimeter = 1 centimeter werkt net als 10 tientallen = 100.
Wat betekent decimaal in het metriek stelsel?
Stap van 10
Stap van 2
Stap van 5
Stap van 100
Sluit aan op slides 2 t/m 6: het kernidee is dat elke stap tussen voorvoegsels een factor 10 is.
Basiseenheden
Lengte meet je in meter (m)
Massa meet je in gram (g) of kilogram (kg)
Inhoud meet je in liter (l)
Deze eenheden komen veel voor in meet- en rekenopgaven
Houd massa en gewicht in deze les praktisch op vmbo-niveau; de focus ligt op de eenheden en omzettingen. Noem dat kilogram in het dagelijks leven vaak vaker voorkomt dan gram bij grotere hoeveelheden.
Waar gebruik je deze eenheden?
m: lengte van een tafel of lokaal
kg: massa van boodschappen
l: inhoud van een fles of maatbeker
Laat leerlingen het verschil zien tussen wat je meet: lengte, massa of inhoud. Dit voorkomt dat ze later verkeerde eenheden kiezen bij een opgave.
De vaste stap van tien
Voorvoegsels maken een eenheid groter of kleiner
Elke stap naar rechts of links is 10 keer
Voorbeelden:
- 1 m = 10 dm
- 1 dm = 10 cm
- 1 cm = 10 mm
Gebruik eventueel een trap of schema op het bord. Laat zien dat dezelfde stap-van-tien geldt bij lengte, massa en inhoud.
Sleepvraag
Meter
x10
Meter
x10
:10
:10
centimeter
decimeter
decameter
hectometer
Deze slide heeft geen instructies
Reeksen van eenheden
kl
hl
dal
l
dl
cl
ml
Lengte
km
hm
dam
m
dm
cm
mm
Inhoud
Als je wilt, kun je mondeling ook de massareeks noemen: kg, hg, dag, g, dg, cg, mg. De slide focust op de reeksen die in de opdracht expliciet genoemd worden.
Sleepvraag
Meter
x10
Liter
x10
:10
:10
centiliter
deciliter
decaliter
hectoliter
Deze slide heeft geen instructies
Van klein naar groot
Ga je van een kleinere eenheid naar een grotere eenheid, dan deel je door 10 per stap.
Voorbeelden:
250 cm = 2,5 m
800 ml = 0,8 l
3500 m = 3,5 km
Leg uit dat het getal kleiner wordt als de eenheid groter wordt. Dat voelt soms tegenstrijdig, maar de gemeten hoeveelheid blijft gelijk.
Van groot naar klein
Ga je van een grotere eenheid naar een kleinere eenheid, dan vermenigvuldig je met 10 per stap.
Voorbeelden:
3,2 m = 320 cm
1,5 l = 1500 ml
4 km = 4000 m
Laat leerlingen het aantal stappen tellen in de reeks. Bijvoorbeeld van liter naar milliliter zijn drie stappen: l → dl → cl → ml.
Kommagetallen verplaatsen
Elke stap is één plek met de komma
Naar een kleinere eenheid: komma naar rechts
Naar een grotere eenheid: komma naar links
Gebruik eventueel een nul erbij als steun: 2,5 m = 250 cm en 0,8 l = 800 ml. Veel leerlingen vergeten nullen voor of achter de komma correct te lezen.
Kun je 3 meter omrekenen naar liter?
Ja, altijd
Ja, soms
Nee, nooit
Nee, alleen met komma
Toetst slide 8: je rekent alleen om binnen dezelfde grootheid. Meter en liter zijn verschillende grootheden.
Massa en inhoud in het dagelijks leven
Producten in de winkel staan vaak in g of kg
Drank en vloeistoffen staan vaak in ml of l
De gekozen eenheid past bij de grootte van de hoeveelheid
Noem voorbeelden zoals 500 g pasta, 1 kg suiker, 250 ml drinkpak en 1,5 l frisdrank. Dit helpt bij het lezen van verpakkingen.
Meten en rekenen horen samen
Eerst meet of lees je af
Daarna kies je de juiste eenheid
Zo nodig reken je om naar een handiger eenheid
Dit is de samenbindende slide van de les: in NASK is meten niet los van rekenen. Laat zien dat een meetwaarde pas bruikbaar is als de eenheid klopt.
Welke eenheid past het best bij afstand tussen steden?
mm
cm
m
km
Toetst praktische keuze van een passende eenheid uit slides 12 t/m 15.
Zelfstandig oefenen
zelfstandig: (werkt tot 26-11) https://www.gimkit.com/join/6a919463d3fa1bc48cea71c9
zelfstandig:
https://www.educaplay.com/game/15647035-metrieke_stelsel_match.html
klassikaal:
https://www.gimkit.com/practice/6a9193113a0e583fb344e800
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
metriek stelsel - systeem van meten met vaste stappen van tien
decimaal - opgebouwd uit stappen van 10
eenheid - afgesproken maat om iets te meten
lengte - hoe lang of hoe ver iets is
massa - hoeveelheid stof van een voorwerp
inhoud - hoeveel ergens in past
omrekenen - een meetwaarde naar een andere eenheid omzetten
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
meter (m) - basiseenheid voor lengte
gram (g) - eenheid voor massa
kilogram (kg) - 1000 gram
liter (l) - basiseenheid voor inhoud
milliliter (ml) - 0,001 liter
voorvoegsel - extra deel voor een eenheid dat grootte aangeeft
kommagetal - getal met een komma, zoals 2,5
Deze slide heeft geen instructies