Letterlijk en figuurlijk uitleg
Letterlijk en figuurlijk
Onderdelen in deze les
Letterlijk en figuurlijk
Open met herkenbare taal uit het dagelijks leven. Leerlingen kennen vaak al uitdrukkingen zoals 'ik barst van de honger', maar nemen die soms letterlijk.
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat letterlijk en figuurlijk betekent.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden denk je bij letterlijk en figuurlijk?
Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Vraag kort door bij woorden als 'echt', 'grap', 'plaatje' of voorbeelden die leerlingen noemen.
Wat betekent letterlijk?
Letterlijk betekent: precies zoals er staat
De woorden hebben hun gewone betekenis
Je denkt niet aan een grap of beeld
Voorbeeld: De kat zit op de stoel
Benadruk dat letterlijk taal is zonder verborgen beeld. Gebruik korte, concrete voorbeelden uit de klas.
Letterlijk taalgebruik
Het regent buiten
Ik heb een rode jas aan
De deur is open
Deze zinnen bedoelen precies wat er staat.
Laat zien dat letterlijk taal vaak makkelijk te controleren is: je kunt het zien of horen in het echt.
Wat betekent figuurlijk?
Figuurlijk betekent: niet precies zoals er staat
De woorden maken een beeld in je hoofd
Je moet zoeken naar de echte bedoeling
Voorbeeld: Ik barst van de honger
Leg uit dat niemand echt barst. Zo ontdekken leerlingen dat figuurlijke taal iets sterker of mooier wil zeggen.
Figuurlijk taalgebruik
Ik barst van de honger = ik heb veel honger
Hij heeft een groot hart = hij is lief
Zij zit in de put = zij is verdrietig
Noem bij elk voorbeeld zowel de zin als de echte betekenis. Dat is de kern van deze les.
Het verschil
Letterlijk: de zin is echt en direct bedoeld
Figuurlijk: de zin bedoelt iets anders
Bij figuurlijk taalgebruik denk je aan de bedoeling
Context helpt om het verschil te zien
Gebruik het woord 'context' eenvoudig: wat gebeurt er, waar gaat het over, wat past bij de situatie?
Welke zin is figuurlijk?
De deur is open
Ik barst van de honger
Het regent buiten
Ik heb een rode jas
De juiste keuze is figuurlijk, omdat niemand echt barst. De andere zinnen betekenen precies wat er staat.
Vul de woorden in
Bij letterlijk taalgebruik bedoel je precies wat er staat. Bij figuurlijk taalgebruik bedoel je iets anders. De context helpt om het verschil te zien.
Deze drie woorden zijn kernbegrippen uit het eerste deel van de les.
Voorbeelden naast elkaar
Figuurlijk
Letterlijk
De jongen loopt over van trots.
Ik krijg koude voeten.
Dat probleem is zwaar.
De jongen loopt op straat.
Mijn handen zijn koud.
De tafel is zwaar.
Bij 'koude voeten' kun je kort noemen dat het betekent: bang worden of twijfelen. Houd het simpel en concreet.
Waarom gebruiken we figuurlijke taal?
Om iets sterker te zeggen
Om taal mooier te maken
Om gevoelens duidelijk te maken
Je hoort het vaak in gesprekken en verhalen
Laat leerlingen zien dat figuurlijke taal heel normaal is in spreektaal, muziek en verhalen.
Wat betekent: Zij zit in de put?
Zij is boos
Zij valt diep
Zij is verdrietig
Zij zit buiten
Controleert of leerlingen de echte bedoeling van een figuurlijke zin kunnen geven.
Wat helpt jou het meest om het verschil te zien?
De woorden
De situatie
Voorbeelden
Samen bespreken
Deze slide heeft geen instructies
Maak de samenvatting compleet
Bij figuurlijke taal kijk je niet alleen naar de woorden, maar ook naar de situatie. Dan snap je de echte bedoeling. Letterlijk betekent: precies zoals er staat.
Laat leerlingen de strategie uit de samenvatting herhalen: kijk naar situatie en bedoeling.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Laat leerlingen in eigen woorden noemen wat ze hebben geleerd, bijvoorbeeld: letterlijk is precies wat er staat, figuurlijk is anders bedoeld.
Wat hielp jou om dit te begrijpen?
Mogelijke antwoorden: voorbeelden hielpen, de uitleg over context hielp, samen vergelijken hielp.
Begrippen
letterlijk - precies zoals er staat
figuurlijk - anders bedoeld dan er staat
betekenis - wat een woord of zin betekent
bedoeling - wat iemand echt wil zeggen
context - de situatie van de zin
uitdrukking - vaste woorden met een speciale betekenis
Deze slide heeft geen instructies
