minute
second
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Lidwoorden en zelfstandige naamwoorden
Open vanuit een eenvoudige zin die leerlingen kennen, zoals: 'De fiets staat klaar.' Zo zien ze meteen dat deze les over woorden in zinnen gaat.
Lesdoel
Ik kan lidwoorden en zelfstandig naamwoorden herkennen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden met de, het of een ken jij al?
Gebruik dit als start: laat leerlingen losse woordgroepen noemen zoals 'de tafel' of 'een fiets'. Zo activeer je voorkennis over lidwoorden én zelfstandige naamwoorden.
Lidwoorden: kleine woorden
Lidwoorden zijn kleine woorden die bij een zelfstandig naamwoord horen.
Er zijn drie lidwoorden in het Nederlands:
de
het
een
Voorbeelden:
de tafel
het boek
een fiets
Benadruk dat leerlingen de drie lidwoorden moeten kunnen herkennen, niet alle regels over wanneer je de of het gebruikt.
Lidwoord + naamwoord
Een lidwoord staat vaak voor een zelfstandig naamwoord.
Voorbeelden:
de vriend
het boek
een school
Samen vormen ze een woordgroep.
Zeg hardop steeds beide woorden samen: 'de vriend', 'het boek'. Zo horen leerlingen dat het lidwoord bij het naamwoord hoort.
Soms staat er een woord tussen
Niet altijd staan het lidwoord en het zelfstandig naamwoord direct naast elkaar.
Er kan een ander woord tussen staan.
Voorbeelden:
de grote tafel
het rode boek
een nieuwe fiets
Het lidwoord hoort nog steeds bij het zelfstandig naamwoord.
Dit voorkomt de misvatting dat lidwoord en zelfstandig naamwoord altijd direct naast elkaar moeten staan.
Zelfstandige naamwoorden
Zelfstandige naamwoorden zijn woorden die iets of iemand benoemen.
Dat kunnen zijn:
personen
dieren
dingen
plaatsen
Gebruik de woorden uit de directe leefwereld van leerlingen en wijs eventueel voorwerpen in het lokaal aan.
Welk woord is een lidwoord?
tafel
grote
het
school
Sluit aan op de eerste uitleg: lidwoorden zijn de, het en een. 'grote' is een veelgemaakte vergissing, omdat het tussen lidwoord en naamwoord kan staan.
Vul de juiste woorden in
In de klas zie ik een boek op de tafel. Boek en tafel zijn zelfstandige naamwoorden.
Controleert of leerlingen lidwoorden herkennen en weten dat 'boek' en 'tafel' dingen benoemen.
Enkelvoud en meervoud
Een zelfstandig naamwoord kan vaak in enkelvoud en meervoud staan.
Voorbeelden:
boek → boeken
tafel → tafels
vriend → vrienden
school → scholen
fiets → fietsen
Leg alleen het verschil uit tussen één en meer dan één. Houd het eenvoudig; ga niet diep in op spellingsregels van meervoud.
Lidwoorden bij enkelvoud en meervoud
Bij enkelvoud zie je vaak:
de tafel
het boek
een fiets
Bij meervoud zie je vaak:
de tafels
de boeken
de fietsen
een gebruik je bij enkelvoud.
Houd het functioneel: leerlingen hoeven vooral te zien dat een vaak bij één hoort en de ook bij meervoud kan staan.
Welke woordgroep is meervoud?
een fiets
het boek
de tafels
de school
Toetst het verschil tussen enkelvoud en meervoud, plus dat meervoud vaak met 'de' staat.
Kijk naar enkelvoud en meervoud
Ik zie een fiets bij school. Naast de muur staan twee fietsen. Bij één woord gebruik je vaak een. Bij meer woorden zie je vaak de.
De derde blank is betekenisvol: leerlingen koppelen 'een' aan één en 'de' aan meer dan één in deze lescontext.
Zo vind je het lidwoord
Kijk in de zin naar de kleine woorden:
de
het
een
Zie je een van deze drie woorden?
Dan heb je een lidwoord gevonden.
Voorbeeld:
De fiets staat bij school.
Laat zien dat lidwoorden vaak snel te vinden zijn, omdat het maar om drie woorden gaat.
Zo vind je het zelfstandig naamwoord
Kijk welk woord iets of iemand benoemt.
Vraag jezelf af:
Is het een persoon?
Is het een dier?
Is het een ding?
Is het een plaats?
Voorbeeld:
De fiets staat bij school.
Wijs erop dat er in één zin meer dan één zelfstandig naamwoord kan staan, zoals 'fiets' en 'school'.
Voorbeeldzin 1
De jongen leest een boek.
De = lidwoord
jongen = zelfstandig naamwoord
een = lidwoord
boek = zelfstandig naamwoord
Lees de zin langzaam voor en hak hem in stukken. Zo zien leerlingen hoe je woorden één voor één benoemt.
Voorbeeldzin 2
Het meisje zet de fiets neer.
Het = lidwoord
meisje = zelfstandig naamwoord
de = lidwoord
fiets = zelfstandig naamwoord
Noem niet alle andere woordsoorten. De focus blijft op alleen lidwoorden en zelfstandige naamwoorden.
Korte zinnen lezen
In korte zinnen kun je vaak goed zoeken.
Voorbeelden:
Een vriend loopt naar school.
Het boek ligt op de tafel.
De fiets staat buiten.
Zoek eerst het lidwoord. Kijk daarna welk zelfstandig naamwoord erbij hoort.
Dit is de kernstrategie van de les: eerst de/het/een zoeken, dan het naamwoord dat erbij past.
Samengevat
Wat heb je nodig?
Lidwoorden zijn: de, het, een
Een lidwoord hoort bij een zelfstandig naamwoord
Zelfstandige naamwoorden benoemen personen, dieren, dingen of plaatsen
Je kunt ze herkennen in korte, eenvoudige zinnen
Gebruik deze slide als afronding vóór de begrippenlijst.
In welke zin zijn de lidwoorden goed gevonden?
De jongen leest een boek.
jongen leest boek
leest en een
jongen en boek
Laat leerlingen de kleine woorden herkennen. Correct zijn alleen 'De' en 'een' als lidwoorden.
Zoek lidwoorden en naamwoorden
Het meisje zet de fiets neer. In deze zin zijn meisje en fiets zelfstandige naamwoorden. Het en de zijn lidwoorden.
Echoot direct de voorbeeldzin uit de content. Leerlingen oefenen met beide woordsoorten in één korte zin.
Wat heb jij geleerd in deze les?
Bespreek antwoorden klassikaal. Goede antwoorden noemen iets concreets uit de les, zoals: de/het/een herkennen, woorden voor personen/dieren/dingen/plaatsen vinden, of lidwoorden en zelfstandige naamwoorden in zinnen zoeken.
Wat hielp jou het best vandaag?
Bespreek welke werkvorm hielp: voorbeelden, korte zinnen, samen zoeken naar de/het/een, of woorden uit de eigen leefwereld.
Begrippen
lidwoord - woord dat bij een zelfstandig naamwoord hoort, zoals de, het en een
zelfstandig naamwoord - woord dat een persoon, dier, ding of plaats benoemt
de - lidwoord, bijvoorbeeld: de tafel
het - lidwoord, bijvoorbeeld: het boek
een - lidwoord, bijvoorbeeld: een fiets
enkelvoud - het gaat om één persoon, dier, ding of plaats
meervoud - het gaat om meer dan één persoon, dier, ding of plaats
Deze slide heeft geen instructies