Veilig werken in de thuiszorg: omgaan met fysiek geweld

• newEditor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1-4

Omgaan met fysiek geweld in de thuiszorg

Wat zijn jullie eigen ervaringen?

Leerdoel van deze les

• Uitleggen wat fysiek geweld is.

• Risicofactoren van agressie herkennen.

• Klinisch redeneren bij agressief gedrag.

• Vroege signalen van escalatie herkennen.

• Professioneel handelen volgens richtlijnen.

• Wet- en regelgeving toepassen.

• Incidenten correct melden.

• Reflecteren op het eigen handelen.

Wat is fysiek geweld?

Fysiek geweld is gedrag waarbij lichamelijke schade wordt veroorzaakt of geprobeerd toe te brengen, zoals slaan, schoppen of duwen.

Wat zijn lichamelijke oorzaken voor geweld

Wat zijn psychische oorzaken voor geweld

Wat zijn neurologische oorzaken voor geweld

Risicofactoren in de thuiszorg

• Onbekende cliënten

• Psychiatrische problematiek

• Middelengebruik

• Overbelasting van mantelzorgers

• Slechte communicatie

• Verandering van zorgverleners

Gedrag is informatie

Kijk verder dan het gedrag zelf.

• Wat zie ik?

• Wat hoor ik?

• Wat voel ik?

• Welke signalen vallen op?

• Welke oorzaak kan hierbij passen?

• Welke interventie is passend?

Door klinisch te redeneren voorkom je dat je alleen reageert op het gedrag zelf.

Casus 1: meneer De Vries

Vroegsignalering: let op de signalen

Lichamelijke signalen

• Zweten

• Versnelde ademhaling

• Rode kleur

• Gespannen spieren

Gedragssignalen

• Onrust

• Stemverheffing

• Vloeken

• Wegduwen

• Boze mimiek

• Vuisten ballen

De-escalerend handelen

Wanneer spanning oploopt is het belangrijk om de situatie niet verder te laten escaleren.

Wat doe je wel?

• Rustig praten

• Luisteren

• Open houding aannemen

• Afstand bewaren

• Begrip tonen

Wat doe je niet?

• Discussiëren

• Dreigen

• Stem verheffen

• Ongevraagd aanraken

• Macht gebruiken

Casus 2: mevrouw Bakker

Wetgeving in de thuiszorg

A

Wet Zorg en Dwang

Wet BIG

B

Wet BIG

C

ZVW

D

wkkgz

Wat is het doel van de Wzd?

A

Zorgkosten verlagen

B

Dwang voorkomen

C

Cliëntenrechten waarborgen

D

Vrijheid beschermen

Wat beschermt de Wet BIG?

A

Zorgverleners tegen klachten

B

Cliënten tegen ondeskundig handelen

Waar richt de Wkkgz zich op?

A

Veilige en kwalitatieve zorg

B

Financiële ondersteuning van cliënten

Wat is het belangrijkste doel van een incidentmelding?

A

Schuld vaststellen.

B

Kwaliteitsverbetering en preventie.

C

Juridische bescherming van de organisatie.

D

Waarschuwen voor lastige cliënten.

Casus 3: jij gaat nergens heen

Waarom incidenten melden?

Waarom?

• Veiligheid verbeteren

• Herhaling voorkomen

• Patronen herkennen

• Kwaliteit verbeteren

• Medewerkers beschermen

Rapporteren beschrijf:

• Wat gebeurde er?

• Wanneer gebeurde het?

• Wie waren betrokken?

• Welke acties zijn uitgevoerd?

• Wat was het resultaat?

Casus 4: delier of agressie?

Eindcasus: meneer Jansen

Fysiek geweld tussen partners herkennen in de thuiszorg

Waarom is dit belangrijk?

• Ouderen melden geweld vaak niet uit schaamte.

• Partners zijn soms afhankelijk van elkaar.

• Angst voor opname of gevolgen kan ervoor zorgen dat slachtoffers zwijgen.

• Verpleegkundigen hebben een signalerende rol.

Mogelijke signalen bij het slachtoffer

Lichamelijke signalen

• Blauwe plekken op verschillende plaatsen

• Regelmatig vallen zonder duidelijke oorzaak

• Krassen, kneuzingen of brandwonden

• Oude en nieuwe verwondingen tegelijk

• Onverklaarbare botbreuken

Gedragssignalen

• Angstig of gespannen gedrag

• Schrikachtig reageren

• Weinig oogcontact maken

• Teruggetrokken gedrag

• Huilen zonder duidelijke aanleiding

• Partner niet durven tegenspreken

Mogelijke signalen bij de partner

• Controlerend gedrag

• Partner voortdurend onderbreken

• Antwoorden geven namens het slachtoffer

• Boos of dreigend reageren

• Partner isoleren van familie of zorgverleners

• Niet willen dat zorgverleners alleen spreken met de cliënt

Wat doe je als verpleegkundige?

Casus

Tijdens een huisbezoek zie je dat mevrouw meerdere blauwe plekken heeft op haar armen. Wanneer je vraagt hoe dit komt, kijkt zij eerst naar haar man voordat ze antwoord geeft:

"Ik ben gewoon wat onhandig."

Haar man antwoordt direct:

"Ze valt de laatste tijd overal tegenaan."

Tijdens gesprekken valt op dat meneer vaak namens mevrouw praat. Mevrouw kijkt regelmatig naar haar man voordat ze antwoord geeft en wordt stil zodra hij de kamer binnenkomt.

Een week later zie je opnieuw blauwe plekken. Wanneer je voorzichtig vraagt of zij zich thuis veilig voelt, zegt ze zacht:

"Hij bedoelt het niet slecht, hij heeft het soms moeilijk."

Ook vertelt een buurvrouw dat zij regelmatig harde ruzies hoort vanuit de woning.

Welke signalen maken dat jij als verpleegkundige zou denken aan mogelijk partnergeweld of ouderenmishandeling, en waarom?

Veiligheid voorop in de thuiszorg

Veilig werken begint bij goed signaleren, professioneel handelen en weten waar je ondersteuning kunt vinden.

Samenvatting van de les

Herken fysiek geweld, ken de oorzaken, signaleer tijdig en handel professioneel. De-escalerend werken zorgt voor meer veiligheid.

Reflectie

Hoe zou jij eerst en dan nu reageren op een agressie-incident?

Conclusie

Agressie is vaak een signaal van een onderliggend probleem. Een goede verpleegkundige kijkt verder dan het gedrag, handelt professioneel en zorgt voor veiligheid van zowel de cliënt als zichzelf.

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Was de les leerzaam