3.1. Bio-ecologisch model van Bronfenbrenner

• Gedragswetenschappen
• Secundair onderwijs

3.1. Bio-ecologisch model van Bronfenbrenner

7VJHO - Gedragswetenschappen

Mevrouw van Loon

2025-2026

Overzicht H3

3.1 Het bio-ecologisch model van Bronfenbrenner 

3.2 Balansmodel van Bakker

3.3 Gezinspedagogisch model van Hellinckx, Grietens en Geeraert 

3.4 Behoefteondersteunende opvoeding van Vansteenkiste en Soenens

3.5 Nieuwe autoriteit van Omer 

Algemene kenmerken

• Bronfenbrenner 
• Verklaringen over hoe (sociale) omgeving invloed heeft op de ontwikkeling
• 4 niveaus: micro-, meso, exo- en macrosysteem
• Voortgaande, wederzijdse aanpassing tussen het kind en zijn omgeving

Algemene kenmerken

• Kind ondergaat niet alleen invloed van zijn omgeving, oefent ook invloed uit op zijn omgeving
• Concentrische cirkels staan voor systemen die telkens ingebed zijn in een ruimer systeem
• Ruimere omgeving bepaalt mogelijkheden en grenzen voor kind en ouder

3.1.1 Micro-systeem

Dagelijkse, directe omgeving waarin het kind leeft 

Gezin = belangrijkste microsysteem 

Later ook andere micro-systemen zoals crèche, school, jeugdbeweging, ...

Voorwaarde = omgaan met vaste gesprekspartners

3.1.1 Micro-systeem

Fysische/materiële aspecten:

• huisvesting
• buurt
• gebouw
• aanwezigheid van speelgoed
• speelmogelijkheden in de buurt

3.1.1 Micro-systeem

Sociale aspecten:

• samenstelling van systeem
• taakverdeling
• onderlinge relaties
• verwachtingen/eisen
• rolpatronen
• vaste gebeurtenissen/activiteiten 

In het microsysteem school is er de verwachting dat de kinderen luisteren naar de leerkracht en stil zitten.

1. Fysiek/materieel aspect
2. Sociaal aspect

In het microsysteem ‘turnclub’ sport het kind elke week in een oude sporthal met oud materiaal. In de winter is het er erg koud.

1. Sociaal aspect
2. Fysiek/materieel aspect

In het microsysteem gezin is het de gewoonte dat de ouder elke avond een verhaaltje voorleest.

1. Fysiek/materieel aspect
2. Sociaal aspect

In het microsysteem ‘gezin’ woont een kind in een huis met een grote tuin waarin een schommel staat.

1. Sociaal aspect
2. Fysiek/materieel aspect

In het microsysteem gezin is het, sinds de komst van de nieuwe speeltuin, een vaste activiteit om daar ’s avonds met heel het gezin even op te gaan spelen.

1. Sociaal aspect
2. Fysiek/materieel aspect

3.1.1 Micro-systeem

Wederzijdse invloed op elkaar 

Voorbeeld: De ouders zullen de waarden van het kind beïnvloeden en het kind kan ook de denkbeelden van de ouders beïnvloeden.

3.1.2 Mesosysteem

Wederzijdse invloed tussen verschillende microsystemen

Verandering/gebeurtenis in één microsysteem heeft een weerslag op een ander microsysteem

Thuissituatie <-> schoolsituatie 

3.1.2 Mesosysteem

Positieve relaties tussen microsystemen zorgen voor een ondersteunend netwerk

Eigenschappen van onderlinge relaties:

1. Kwaliteit

2. Frequentie

3. Waardering

3.1.2 Mesosysteem

Kwaliteit: 

De kwaliteit van de relatie tussen de ouder en onthaalouder is goed. De moeder kan haar vragen stellen en de onthaalmoeder neemt haar tijd om ze te beantwoorden.

3.1.2 Mesosysteem

Frequentie:

Ouders kunnen nauwelijks tot geen contact hebben met de trainer van de voetbalploeg van hun dochter.

3.1.2 Mesosysteem

Waardering (afwijzing - overwaardering):

Ouders van een puber kunnen bijvoorbeeld zeer afwijzend staan tegenover de vriendengroep van hun kind.

Ouders hechten bijvoorbeeld zoveel belang aan goede schoolprestaties dat ze het kind nauwelijks ruimte laten voor contact met vrienden of inzet voor een jeugdbeweging.

3.1.2 Mesosysteem

Overgangen van ene microsysteem naar andere kunnen (minder) vlot verlopen

Vlotheid heeft te maken met verschillen tussen systemen qua wijze van omgang, normen, waarden, verwachtingen

Schrijf 2 dingen op die jij vandaag geleerd hebt.

In welke mate heb je het gevoel dit deel te begrijpen?

😒🙁😐🙂😃

Exit ticket

Na deze les, 

wil ik...

stuk van de uitleg nog 1 keer horen (vul in op de volgende slide)

meer voorbeelden krijgen

meer oefeningen maken

de leerstof thuis nog even bekijken

overgaan naar nieuwe leerstof

nog meer te weten komen over de leerstof

nog iets anders (vul de vraag op de volgende slide in)

3.1. Bio-ecologisch model van Bronfenbrenner

7VJHO - Gedragswetenschappen

Mevrouw van Loon

2025-2026

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

3.1.3. Exosysteem

• Formele en informele sociale structuren rond het gezin
• Kind maakt niet direct deel uit van systeem, maar heeft wel invloed op directe omgeving 

Voorbeeld: Het werk van de ouders, de klas van een broer of zus, vrienden van de ouders,…

3.1.3. Exosysteem

Voorbeelden:

Werk van de ouders: of ouders voltijds, deeltijds, of niet werken, bepaalt mee de beschikbaarheid voor de kinderen. Het werk bepaalt ook in grote mate het inkomen van het gezin.

Sociaal netwerk van het gezin. Dit netwerk kunnen we nog verder opdelen in het formele (gezondheidszorg, professionele hulpverlening..) en het informele systeem (collega’s, buren, vrienden,…).

3.1.4. Macrosysteem

• Overkoepelende culturele invloeden
• Maatschappij in het algemeen, onderwijsbeleid en -systeem, mens- en levensbeschouwing, juridisch beleid, economisch systeem, ...

Conclusie

• Onderlinge samenhang tussen verschillende factoren die invloed hebben op de ontwikkeling 
• Verschillende niveaus staan met elkaar in verbinding 
• Belang van algemene culturele factoren die een invloed hebben op de ontwikkeling

Opdracht

Hoek 1:

• Teken je eigen ecologische cirkels
• Leg aan elkaar uit

Hoek 3:

• Leg jouw niveau uit zonder de verboden woorden te zeggen
• De andere moet raden

Hoek 2:

• Lees casus(sen)
• Duid de niveaus aan in kleuren