1.3 Bewegingsapparaat
Een globaal inzicht hoe het menselijk lichaam in elkaar zit, hoe het komt dat je op een bepaalde manier kunt bewegen, hoe die beweging gestart wordt en wat er gebeurt in je lichaam op het moment dat je beweegt.
1.3 Bewegingsapparaat
Een globaal inzicht hoe het menselijk lichaam in elkaar zit, hoe het komt dat je op een bepaalde manier kunt bewegen, hoe die beweging gestart wordt en wat er gebeurt in je lichaam op het moment dat je beweegt.
Je leert bij anatomie hoe het lichaam is opgebouwd
Je leert bij fysiologie hoe het lichaam werkt.
Je leert hoe de aansturing bij spieren werkt.
Je leert hoe je nieuwe bewegingen aanleert.
Je leert hoe hart en longen samenwerken.
Je leert van een aantal belangrijke spieren/ spiergroepen de Nederlandse benaming.
Je leert van een aantal botten de Nederlandse benaming.
Text
Leerdoelen:
blz. 23
Anatomie houdt zich bezig met het bestuderen van de opbouw van het menselijk lichaam. Dit gaat dan over de opbouw van cellen, weefsels, botten en verbindingen daartussen en de opbouw van spieren en spierweefsel. Fysiologie is de wetenschap die bezighoudt met hoe het lichaam functioneert. Het gaat dan over bewegen van spieren, de werking van het hart en longen, het verwerken van voedsel in de maag en darmen en ga zo maar door.
Anatomie/ fysiologie
Sleepvraag
Anatomie/ fysiologie
Anatomie
Fysiologie
Insertie en origo van een spier
De ligging en de vorm van organen.
De werking van cellen.
Het zenuwstelsel, hoe prikkels worden verwerkt.
De opbouw van spierweefsel.
(Start)opdracht 1
Maak 2-tallen.
Zoek de Nederlandse benaming van deze spieren/ spiergroepen op.
Vul de namen individueel in op het antwoordblad.
Spieren/ spiergroepen
Nr. Spier / spiergroep (Nederlands)
Voorste scheenbeenspier
Tweehoofdige kuitspier / oppervlakkige kuitspier
Rechte dijbeenspier
Kleermakersspier
Rechte buikspier
Kauwspier
Slaapspier
Deltaspier (schouderspier)
Grote borstspier
Monnikskapspier (trapezius)
Brede rugspier
Tweehoofdige armspier (biceps)
Driehoofdige armspier (triceps)
Onderliggende kuitspier
Vierhoofdige dijbeenspier
Hamstrings
Grote bilspier
Schuine buikspier
Opperarm spaakbeenspier
(Spanner van het) peesblad van het bovenbeen
Spieren/ spiergroepen
Spieren: 3 vormen
Spieren: 3 vormen
Kenmerken insertie:
De insertie is het beweeglijke aanhechtingspunt van de spier dat naar de origo toe getrokken wordt wanneer de spier verkort,
Dit punt bevindt zich meestal aan de distale zijde (verder weg van de romp of de as van het lichaam)
De insertie is direct verantwoordelijk voor het in beweging zetten van het bot of gewricht waaraan het vastzit.
Insertie/ origo
Insertie en origo van een spier
Kenmerken origo (oorsprong):
Vast onbeweeglijk aanhechtingspunt,
Dit punt bevindt zich meestal aan de proximale zijde (het dichtst bij de romp of de as van het lichaam),
Het dient als het stabiele ankerpunt waarvandaan de spier kracht levert.
Insertie/ origo
Vragen
Welke spier zie jij hier?
Waar zit de insertie en waar zit de origo van deze spier?
Agonist/ antagonist
In de anatomie werken spieren vaak samen in paren om een beweging mogelijk te maken. Dit noemen we een antagonistisch paar.
Agonist (hoofdspier): De spier die samentrekt om de primaire beweging te veroorzaken.
Antagonist (tegenspier): De spier die tijdens diezelfde beweging juist moet ontspannen of strekken om de beweging niet tegen te werken.
Voorbeeld: Als je je arm buigt, is de biceps de agonist (trekt samen) en de triceps de antagonist (ontspant en rekt mee). Als je je arm weer strekt, draaien de rollen om.
Buigen
Strekken
Buigen
Welke spier is agonist?
Welke spier is antagonist?
Strekken
Welke spier is agonist?
Welke spier is antagonist?
Agonist/ antagonist
Buigen/ strekken arm.
Agonist/ antagonist
Welke spier de agonist of antagonist is, wisselt per fase van de loopbeweging:
Knie strekken (Zwaaifase naar landingsfase): De quadriceps is de agonist (trekt samen om het been te strekken) en de hamstrings is de antagonist (verlengt en controleert de beweging).
Knie buigen & Heup strekken (Afzetfase): De hamstrings is de agonist (trekt samen voor de afzet) en de quadriceps is de antagonist (ontspant of rekt gecontroleerd mee).
Hoe zit dit nu met hardlopen?
Maak de formatieve vragen 'agonist/ antagonisten.'
Agonist/ antagonist
Antwoorden:
B
B
B
B
Juist
Triceps
Een spier kan alleen trekken en niet duwen. Daarom is een tweede spier nodig om de tegenovergestelde beweging uit te voeren.
Biceps, triceps en statische contractie
Agonist/ antagonist
Agonist/ antagonist
Spieren werken dus eigenlijk samen!
Waarom is dit zo belangrijk?
Gecontroleerde beweging: Zonder de afremmende werking van de antagonist zouden we alleen schokkerige, ongecontroleerde reflexen maken. De antagonist werkt als een doseerbare rem.
Gewrichtsbescherming: De antagonist zorgt ervoor dat een gewricht niet doorslaat (bijvoorbeeld het overstrekken van een elleboog of knie), wat blessures aan banden en kapsels voorkomt.
Houding en balans: Ook als je stilstaat werken agonisten en antagonisten voortdurend samen. Dit houdt je skelet perfect in evenwicht zonder dat je omvalt.
Maak de formatieve vragen 'de werking van de spier'.
Actine/ myosine
Antwoorden:
B
B
B
C
Juist.
Onjuist.
Juist
Onjuist
Actinefilamenten.
Myosinefilamenten
Sacromeer.
Doordat de actine- en myosinefilamenten verder over elkaar heen schuiven, wordt het sarcomeer korter.
ATP levert de energie die de myosinekoppen nodig hebben om aan actine te trekken.
Myosinekoppen hechten zich aan actinefilamenten. Met behulp van ATP trekken ze de actinefilamenten naar binnen. Hierdoor wordt het sarcomeer en uiteindelijk de hele spier korter.
Actine/ myosine
Maak 2-tallen.
Zet in de afbeelding het juiste nummer op de juiste plek.
Schrijf de Nederlandse benaming achter de Latijnse benaming.
(Start)opdracht 2
Botten
Botten
Bron: Biologie met Joost
Schedel
Sleutelbeen
Schouderblad
Ribben
Borstbeen
Opperarmbeen
Wervelkolom
Spaakbeen
Ellepijp
Handwortelbeentjes
Heupbeen
Dijbeen
Knieschijf
Kuitbeen
Scheenbeen
Voetwartelbeentjes
Schaambeen
Zitbeen
Botten
Botten
Maak de formatieve vragen 'de werking van het zenuwstelsel.'
Het zenuwstelsel
Antwoorden:
B
A
C
B
B
C
Juist
Juist
Onjuist
Juist
Juist
Het somatisch zenuwstelsel.
Het autonome zenuwstelsel.
a Het centrale zenuwstelsel. b Het perifere zenuwstelsel.
Het zenuwstelsel
Het centrale zenuwstelsel verwerkt informatie en neemt beslissingen. Het perifere zenuwstelsel geeft informatie uit het lichaam door aan het centrale zenuwstelsel en brengt opdrachten van het centrale zenuwstelsel naar spieren en organen. Zo kunnen we reageren op wat er om ons heen gebeurt.
Somatisch zenuwstelsel: regelt bewuste bewegingen van de skeletspieren, zoals lopen, schrijven of een bal schieten. Autonoom zenuwstelsel: regelt onbewuste processen in het lichaam, zoals de hartslag, ademhaling, bloeddruk en spijsvertering.
Het centrale en perifere zenuwstelsel werken samen omdat het perifere zenuwstelsel informatie aan- en afvoert, terwijl het centrale zenuwstelsel deze informatie verwerkt en reacties aanstuurt.
Het zenuwstelsel
Motorisch leren is het proces waarbij je door ervaring, oefening en interactie met de omgeving nieuwe bewegingen aanleert of bestaande bewegingen permanent verbeterd.
Motorisch leren
De cognitieve fase (verbaal-motorische fase):
Je begrijpt de beweging en probeert te snappen wat je moet doen.
Je maakt nog veel fouten, de uitvoering is haperend en je hebt veel bewuste denk- en aandachtskracht nodig.
Instructie en visuele voorbeelden helpen je hier enorm.
De associatieve fase (fixatiefase / verfijning):
Je koppelt het juiste gevoel en de juiste signalen aan de beweging.
De beweging gaat steeds beter, er worden minder grove fouten gemaakt en de uitvoering wordt consistenter.
Je gaat van 'nadenken over hoe het moet' naar het verfijnen van de coördinatie.
De autonome fase:
De beweging gaat automatisch en onbewust.
Je hoeft er nauwelijks meer over na te denken en je kunt de vaardigheid uitvoeren terwijl je met iets anders bezig bent (multitasking).
Fouten worden direct zelf opgemerkt en hersteld.
Motorisch leren
De drie fasen van motorisch leren
Motorisch leren
Maak de formatieve vragen 'motorisch leren.'
motorisch leren
Antwoorden:
B
B
A
onjuist
onjuist
Omdat techniek altijd verder kan worden verbeterd en geautomatiseerd.
A
B
C
Verbetering door herhaling en oefening.
Omdat je een beweging pas echt leert door zelf te oefenen, fouten te maken en feedback te krijgen.
motorisch leren
Het cardiovasculair systeem
Bron: Biologie met Joost
Maak de formatieve vragen 'het cardiovasculaire systeem.'
Het cardiovasculair systeem
Antwoorden:
C
C
B
C
Boezems
Kamers
Haarvaten
Omdat de spieren meer zuurstof en voedingsstoffen nodig hebben en afvalstoffen sneller moeten worden afgevoerd.
De werkende spieren hebben meer zuurstof nodig en produceren meer afvalstoffen. Daarom moet het hart sneller pompen.
Lager rusthartslag, groter slagvolume, betere doorbloeding van de spieren, efficiënter transport van zuurstof,...
De duursporter heeft een groter slagvolume. Per hartslag wordt meer bloed rondgepompt, waardoor minder slagen nodig zijn.
Motorisch leren
En wat nog meer?
Gebruik het BSM boek om alles nog eens door te lezen.
Pag. 23 tot 33.