5.2 De fabriek met stoomkracht
5.2 De fabriek met stoomkracht
Industriële Revolutie
Geschiedenis
LES 1
Startklaar:
1. Boeken + laptop op tafel
Pen/etui op tafel
Tas van tafel
Lesduur is: 40 minOnderdelen in deze les
5.2 De fabriek met stoomkracht
Industriële Revolutie
Geschiedenis
LES 1
Startklaar:
1. Boeken + laptop op tafel
Pen/etui op tafel
Tas van tafel
5.2 | De fabriek met stoomkracht
Lesplan
Herhaling 5.1
Uitleg - 5.2
Aan de slag!
Geschiedenis
Leerdoelen
Je kunt uitleggen waarom de uitvinding van het waterframe leidde tot het ontstaan van de eerste fabrieken.
Je kunt uitleggen waarom de stoommachine zorgde voor de groei van steden en het begin van de industrialisatie.
Waarom groeide de bevolking in Engeland in de 18e en 19e eeuw? Geef één reden.
Wat was een directe oorzaak van hogere landbouwopbrengsten?
De aanleg van spoorwegen
Mechanisering van de landbouw
Groei van steden
Meer fabrieken
Leg uit waarom er minder boeren nodig waren door landbouwverbeteringen
Wat was het gevolg van de uitvinding van de spinning jenny?
Er waren meer boeren nodig
Transport werd goedkoper
Spinnen ging sneller en met minder mensen
Mensen gingen meer op het platteland wonen
Van spierkracht naar waterkracht
De Spinning Jenny werkte op spierkracht.
Men ging op zoek naar een manier om een snellere machine te krijgen.
Richard Arkwright ontwierp het waterframe: een spinmachine op waterkracht. Net zo sterk als 200 mensen met een spinnenwiel.
Voor de aandrijving was snelstromend water (zoals een rivier) nodig.
5.2 | De fabriek met stoomkracht
Het ontstaan van de fabriek
Het waterframe was te groot en te duur om thuis te gebruiken.
Daardoor verdween de huisnijverheid steeds meer.
Met één waterrad konden meerdere machines tegelijk draaien. Ondernemers bouwden daarom grote fabrieken om alle machines in te plaatsen. Sommige fabrieken hadden zelfs zes verdiepingen vol apparaten.
5.2 | De fabriek met stoomkracht
Het probleem met waterkracht
Fabrieken met een waterrad moesten aan een rivier staan. Dat zorgde voor problemen:
goede plekken waren snel bezet
sommige rivieren vielen in de zomer droog.
Hierdoor lag het werk soms maanden stil.
James Watt verbeterde de stoommachine, waardoor fabrieken minder afhankelijk werden van waterkracht.
In 1778 werd de eerste stoommachine gebruikt in een katoenspinnerij: het begin van de industrialisatie.
5.2 | De fabriek met stoomkracht
De stad en de fabriek
Stoommachines werden eerst gebruikt als reserve voor het waterrad bij droogte.
Later konden fabrieken volledig op stoomkracht draaien en hoefden ze niet meer bij een rivier te staan.
Fabrikanten bouwden daarom steeds vaker fabrieken in de stad.
Arbeiders woonden dichtbij hun werk en hoefden minder ver te lopen. Door de stoommachine werden fabrieken betrouwbaarder en minder afhankelijk van de natuur.
5.2 | De fabriek met stoomkracht
Aan de slag!
Wat: 5.2- opdracht 2, 3, 4 op blz. 131 van je werkboek
Hoe: alleen of in tweetallen
Tijd: tot 5 minuten voor de bel
Eerder klaar? Ga verder met 6, 7, 9, 10, 12
Afsluiting
Belangrijke begrippen
Industrialisatie
De opkomst van de gemechaniseerde productie in fabrieken.
Geschiedenis
Samenvatting
Richard Arkwright ontwikkelde de waterframe spinmachine aangedreven door waterkracht. Dit maakte katoenspinnen efficiënter, maar vereiste snelstromend water. Fabrieken ontstonden om kosten te delen en meerdere machines te gebruiken.
Stoomkracht werd populair na de verbeteringen door James Watt. Stoommachines boden een alternatief voor het waterrad, vooral bij droogte. Fabrieken konden nu ook in steden gebouwd worden, wat arbeidstijd bespaarde.
5.2 De fabriek met stoomkracht
Industriële Revolutie
Geschiedenis
LES 2
Startklaar:
1. Boeken + laptop op tafel
Pen/etui op tafel
Tas van tafel
Lesplan
Herhaling 5.2
Uitleg 5.2
Aan de slag!
Geschiedenis
Leerdoelen
Je kunt uitleggen waarom de uitvinding van het waterframe leidde tot het ontstaan van de eerste fabrieken.
Je kunt uitleggen waarom de stoommachine zorgde voor de groei van steden en het begin van de industrialisatie.
5.2 De fabriek met stoomkracht
Wat was de functie van het waterrad?
Licht produceren
Water zuiveren
Machines aandrijven
Katoen spinnen
Waarom was het waterframe niet in huisnijverheid?
Te klein voor gebruik
Te veel onderhoud nodig
Er was snelstromend water nodig
Te duur voor materiaal
Wie verbeterde de stoommachine?
Henry Ford
James Watt
Thomas Edison
Napoleon Bonaparte
Waarom plaatsten fabrikanten stoommachines?
Voor alternatief bij droogte
Om kosten te besparen
Omdat waterrad niet werkte
Voor extra spierkracht
Waar wilden fabrikanten hun fabrieken bouwen?
Buiten de stad
In de bergen
Midden in de stad
Bij de rivieren
De opkomst van het industrieel kapitalisme
In de negentiende eeuw nam de fabrikant de plek in van de handelaar.
De fabrikant investeerde veel geld in dure gebouwen en machines.
Hij wilde dit geld zo snel mogelijk terugverdienen door veel winst te maken. Omdat grondstoffen een vaste prijs hadden, bespaarde hij op de loonkosten.
Arbeiders moesten daarom heel lang werken voor een heel laag loon.
Als fabrikant zo veel mogelijk winst maken noemen we industrieel kapitalisme
5.2 De fabriek met stoomkracht
Werken in de fabriek
De fabriek draaide dag en nacht door met verschillende ploegen.
Elke ploeg werkte twaalf uur achter elkaar en vaak zes dagen per week.
Ook vrouwen en kinderen moesten deze lange en zware diensten draaien.
Er was veel lawaai, de lucht was slecht en de machines waren onveilig.
De fabrikant gaf weinig om de arbeiders en dacht alleen aan de winst.
5.2 De fabriek met stoomkracht
Waarom zouden kinderen over de grond kruipen bij de machines?
Omdat ze klein zijn en goed alles kunnen pakken wat valt
Omdat de volwassenen moeilijker taken hadden
Omdat dit een leuk spel was voor kinderen
Daar begon iedereen, later kon je promotie maken
Wat vertelt het lot van het meisje op de kar over de leefomstandigheden van arme arbeidersgezinnen tijdens de industriële revolutie?
Door de industrialisatie kregen arbeidersgezinnen betere woningen en meer bescherming tegen ziekte en kou
Arbeidersgezinnen leefden vaak in armoede, waardoor kinderen extra kwetsbaar waren voor honger, ziekte en kou
Fabrieksarbeid zorgde ervoor dat kinderen minder hoefden bij te dragen aan het inkomen van het gezin.
De groei van steden zorgde ervoor dat de leefomstandigheden van arbeiders snel verbeterden.
Denk je dat deze jongen alleen naar school ging, of ook moest werken?
Leg ook uit waarom je dat denkt
Beschrijf de woning van deze arbeiders
De snelle groei van steden
Tijdens de industriële revolutie groeiden steden in een razendsnel tempo.
Fabrikanten lieten arbeidershuizen zo dicht mogelijk bij de fabrieken bouwen. Deze huisjes waren klein, soms zonder ramen.
Er was geen rekening gehouden met riolering, waterleiding of straatverlichting.
De steden waren hierdoor erg rommelig, vies en ongezond voor de bewoners.
Afval werd door iedereen gewoon in de riviertjes in de stad gedumpt.
5.2 De fabriek met stoomkracht
Leven in de stad en nieuw vervoer
In de arbeiderswijken woonden vaak meerdere gezinnen in één klein huis.
Door de nauwe steegjes kwam er bijna geen zonlicht in de vochtige huizen.
In 1804 werd de eerste stoomtrein gebouwd die later ook personen vervoerde. In Engeland kwam er elk jaar honderden kilometers aan spoorlijn bij.
De eerste stoomtrein in Nederland reed in 1839 tussen Haarlem en Amsterdam.
5.2 De fabriek met stoomkracht
Aan de slag!
Wat: 5.2 - opdracht 6, 7, 9, 10 vanaf blz. 131 van je werkboek
Hoe: alleen of in tweetallen
Tijd: tot 5 minuten voor de bel
Eerder klaar? Ga verder met opdracht 12
Afsluiting
Belangrijke begrippen
Industrialisatie
De opkomst van de gemechaniseerde productie in fabrieken.
Industrieel kapitalisme
Economisch systeem met als hoofddoel zoveel mogelijk winst maken, door in fabrieken zo goedkoop mogelijk zoveel mogelijk producten te maken.
Geschiedenis
Samenvatting
In de 19e eeuw verschoof de winst naar fabrikanten: industrieel kapitalisme. Ze wilden kosten drukken, vooral lonen, voor meer winst. Arbeiders werkten lang en hard onder slechte omstandigheden.
Steden groeiden snel tijdens de industriële revolutie.
Er was geen goede planning voor huizenbouw en infrastructuur.
Stoomtreinen verbonden steden met spoorlijnen.
