Thema 4 Voortplanting en seksualiteit basis-kader.pptx
Thema 4
Voortplanting
Aan het einde van de les kan je:
Uitleggen wat primaire en secundaire geslachtskenmerken zijn
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
Thema 4
Voortplanting
Aan het einde van de les kan je:
Uitleggen wat primaire en secundaire geslachtskenmerken zijn
Basisstof 1 – Geslachtsorganen
Primaire geslachtskenmerken: kenmerken die je hebt vanaf de geboorte
Jongen: penis en balzak
Meisje: vagina en schaamlippen
Secundaire geslachtskenmerken: die ontwikkel je vanaf de puberteit
Jongen: meer spieren, baard in de keel
Meisje: rondere vormen, bredere heupen, borsten
Buitenkant geslachtsorganen
Het voortplantingsstelsel van een man (schematisch)
Vanaf 12 jaar beginnen teelballen te werken.
Teelballen maken zaadcellen (spermacellen).
Zaadcellen zijn de mannelijk geslachtscellen.
De temperatuur in de balzak is iets lager dan die in de buikholte.
Waarom is dat zo ?
Is gunstig voor de ontwikkeling van de zaadcellen.
Inwendige geslachtsorganen van de man
Onder de urineblaas zie je de prostaat
Bij de prostaat komen de zaadleiders uit in de urinebuis
Via de urinebuis komt het sperma bij een zaadlozing naar buiten
Urinebuis voert ook urine af vanuit de urineblaas
Urinebuis loopt door de penis
Uitwendige geslachtsorganen van de vrouw
Vagina niet zo gevoelig voor seksuele prikkels.
Orgasme(komen klaar) door prikkeling van de clitoris.
Bij zelfbevrediging ( masturbatie) wrijft een meisje of vrouw over de clitoris.
De clitoris ligt tussen de kleine schaamlippen.
In de wand van de kleine schaamlippen liggen klieren die bij seksuele opwinding slijm produceren.
Hierdoor kan de penis gemakkelijker de vagina binnenglijden.
Vooraan in de vagina ligt het maagdenvlies.
https://www.youtube.com/watch?v=19JwfAsd47k
Video vagina
maagdenvlies
Het maagdenvlies is een randje weefsel aan het begin van de vagina.
Sommige meisjes worden zonder maagdenvlies geboren.
Bij de eerste geslachtsgemeenschap kan er bij sommige meisjes of vrouwen een kleine bloeding optreden.
De meeste meisjes en vrouwen bloeden niet tijdens de eerste keer.
Basisstof 2 Je veranderd
Wat zijn hormonen?
Wat zijn lichamelijke en geestelijke veranderingen?
Hormonen
Dit zijn stoffen die de organen besturen.
In de pubertijd worden nieuwe hormonen gemaakt.
In de pubertijd worden er veel meer hormonen gemaakt.
Mogelijke secundaire geslachtskenmerken
Tijdens de puberteit zijn er lichamelijke veranderingen
Bijvoorbeeld: groeispurt, schaamhaar, meer spieren,
borsten
Er zijn ook geestelijke veranderingen
Bijvoorbeeld: je wordt zelfstandig, je wordt verliefd,
je bepaalt je eigen stijl
De puberteit begint niet voor iedereen op hetzelfde tijdstip
Aan de slag
Wat : maak de opdrachten van basisstof 1 af
Resultaat: Je kent de leerdoelen
Hoe: zelfstandig
Hulp: hand opsteken
Tijd: 10 minuten
Klaar? Lees basisstof 2
Het voortplantingsstelsel van een vrouw( schematisch)
In de eierstokken vindt de ontwikkeling van de eicellen plaats.
Eicel heeft veel reservevoedsel voor de eerste ontwikkeling van de bevruchte eicel( groter dan zaadcel)
Basisstof 2 het voortplantingsstelsel van een vrouw
Van het voortplantingsstelsel is bij een vrouw minder te zien dan bij een man.
De meeste voortplantingsorganen liggen in de onderbuik.
Welke deel van de voortplantingsorganen van een vrouw is te zien?
Ook bij de meisjes speelt hormonen een belangrijke rol bij de vorming van geslachtscellen.
In de pubertijd begint de hypofyse bepaalde stimulerende hormonen te produceren.
Onder invloed van deze stimulerende hormonen beginnen zich eicellen te ontwikkelen in de eierstokken
Als een vrouw ongeveer 50 jaar is maakt zij minder hormonen aan ( overgang)
Tijdens de overgang komt er geleidelijk minder vaak eicel tot ontwikkeling.
Na de overgang stopt het
ovulatie
Eenmaal in de 4 weken komt een eicel vrij uit een eierstok ( ovulatie of eisprong)
De eileiders vervoeren de eicellen in de richting van de baarmoeder.
Onbevruchte eicel blijft maar 22 tot 24 uur in leven.
Daarna gaat de eicel te gronde.
Resten worden opgenomen in het bloed. Dit gebeurt in een eileider.
Alleen als de eicel wordt bevrucht door een zaadcel, kan de eicel langer in leven blijven.
bevruchting
Bij een geslachtsgemeenschap kan sperma in de vagina komen.
De bevruchting van een zaadcel en een eicel vindt plaats in een eileider
Innesteling
De bevruchte eicel gaat meteen na een aantal keren delen.
Het klompje cellen dat ontstaat wordt vervoerd naar de baarmoeder.
De wand van de baarmoeder bestaat uit een dikke laag spier die aan de binnenkant met slijmvlies is bekleed.
Het baarmoeder slijmvlies wordt ondertussen ook dik en bevat veel bloedvaten.
Het klompje cellen zet zich vast in het slijmvlies van de baarmoeder (innesteling)
In ongeveer 9 maanden groeit het klompje cellen uit tot een kind.
Menstruatie: het slijmvlies laat los
Als de eicel niet wordt bevrucht, gaat de eicel dood
Twee weken later wordt het slijmvlies van de baarmoederwand afgebroken (slijm en bloed komt naar buiten)
Menstruatie tijd verschilt per meisje (sommige 3 dagen en andere weer een week)
Ongeveer 13 tot 50 jaar wordt een vrouw ongesteld.
Klachten tijdens menstruatie
Maandverband en tampons
Hoe gebruik je maandverband? – YouTube
Hoe breng je een tampon in? – YouTube
Vrouwen gebruiken een tampon of een maandverband tijdens een menstruatie
Zij moeten dit om de paar uur verwisselen, want anders kan er een ontsteking ontstaan
Tijdens de menstruatie goed wassen tussen de schaamlippen zonder zeep
Menstruatiecyclus
Geen menstruatie tijdens de zwangerschap
Aan de slag
Wat : maak de opdrachten van basisstof 2 af
Resultaat: Je kent de leerdoelen
Hoe: zelfstandig
Hulp: hand opsteken
Tijd: 10 minuten
Klaar? Lees basisstof 3
Bingo!
Eicellen
Hormonen
Eierstokken
Innesteling
De eileiders
Urinebuis
Baarmoeder
Maagdenvlies
Zaadcellen
Vagina
Teelballen
Bingo !
Het zijn stoffen die allerlei processen in je lichaam regelen.
Klompje cellen zetten zich vast in het slijmvlies van de baarmoeder
Vervoeren de eicellen in de richting van de baarmoeder
Een randje weefsel aan het begin van de vagina.
Hierin vindt de ontwikkeling van het embryo plaats
Hierin komt sperma bij geslachtsgemeenschap
Produceren onder invloed van stimulerende hormonen uit de hypofyse zaadcellen
Hierin vindt de ontwikkeling van de eicellen plaats
Kunnen zelf bewegen met de zweepstaart
Meestal 1 per vier weken
Vervoeren van urine en sperma
Thema 4 voortplanting
Basisstof 3: het voortplantingsstelsel van een man
Doelen van de les
Aan het einde van de les kun je:
De delen van het voortplantingsstelsel van een man met hun functies en kenmerken benoemen.
De kenmerken van zaadcellen
Terugblik basisstof 1 je verandert..
Hoe heten de geslachtskenmerken die al bij de geboorte aanwezig zijn?
Primaire geslachtskenmerken
Hoe heten de geslachtskenmerken die ongeveer vanaf je tiende jaar ontstaan ?
Secundaire geslachtskenmerken
De sperma
Bestaat uit vocht en zaadcellen
Het vocht komt uit zaadblaasjes en prostaat
Zaadblaasje voegt voedingsstoffen aan zaadcellen
De urinebuis loopt door de penis. De top van de penis( eikel ) is erg gevoelig.
Het aanraken van de eikel is een prikkel voor een man om seksueel opgewonden te worden.
Met wat is een eikel bedekt?
Met een dunne huidplooi
De voorhuid is zo ruim dat deze door de eikel kan worden teruggetrokken.
Om ontstekingen te voorkomen is het belangrijk dat een man zijn voorhuid even terugtrekt en het afspoelt
Sommige volkeren wordt de voorhuid weggesneden dit heet besnijden.
De penis dient voor het inbrengen van zaadcellen in het lichaam van een vrouw.
De penis hangt meestal slap, maar kan ook stijf worden( erectie)
Als de zwellichamen in de penis zich vullen met bloed worden ze groter en steviger.
De grootte van de penis verschilt per man, maar bij het krijgen van fijne gevoelens is het ook niet zo belangrijk.
Vaak hebben jongens en mannen ‘s nachts een erectie of als ze wakker worden.
zaadlozing
Een man kan zaadlozing krijgen voortdurend geprikkeld wordt.
Het sperma komt dan in de vagina van de vrouw.
Met de zweepstaart kan een zaadcel zich voortbewegen.
Zaadlozing geeft een lekker gevoel ( klaarkomen of het krijgen van orgasme)
Een jongen of man kan ook zelf zorgen voor orgasme ( zelfbevrediging of orgasme)
Soms komt ‘s nachts als de man of jongen slaapt een zaadlozing vanzelf ( natte droom)
Gemiddeld krijgt een jongen zijn eerste zaadlozing rond zijn 13de jaar
Er zijn jongens die het op 11 jaar krijgen en de anderen krijgen hun eerste zaadlozing pas op 18 jaar
https://www.youtube.com/watch?v=1t1FzUfnPPI
Wat is de functie van bijballen?
Zaadcellen worden tijdelijk daar opgeslagen.
Wat doen de zaadleider?
Vervoeren de zaadcellen
Zaadblaasje en de prostaat voegen vocht toe aan de zaadcellen
Het vocht uit de zaadblaasje bevat voedingsstoffen voor de zaadcellen.
Sperma= vocht zaadblaasje +vocht prostaat + zaadcellen
Bij de prostaat komen de zaadleiders uit de urinebuis.
Bij een zaadlozing komt het sperma uit de urinebuis naar buiten.
Aan de slag
Wat : maak de opdrachten van basisstof 3 af van thema 4
Resultaat: Je kent de leerdoelen
Hoe: zelfstandig
Hulp: hand opsteken
Tijd: 10 minuten
Klaar? Lees basisstof 4 en maak de opdrachten van basisstof 4
Basisstof 4 – Seks enzo
Leerdoelen
Aan het einde van de les kun je:
Omschrijven wat seksualiteit is
Het onderscheid maken tussen gender en seksuele voorkeur
Je wensen en grenzen bewaken
Orgasme (klaarkomen): lekker gevoel door prikkeling van de eikel of clitoris. Bij mannen vindt dan een zaadlozing plaats.
Hoogtepunt van seksuele stimulatie
Je kunt ook zelf zorgen voor een orgasme. Door over de penis of de clitoris te wrijven, kun je een lekker gevoel krijgen. Dit heet zelfbevrediging of masturbatie.
Mannen: Zaadlozing
Vrouwen: aanspanning spieren vagina
Zelfbevrediging wordt ook wel masturbatie genoemd
Seksualiteit
Seksualiteit: Gedachtes en gevoelens die met seks te maken hebben
Lustbeleving: Seksueel opgewonden raken door handelingen
Voortplanting: Seksuele relaties met de intentie om kinderen te krijgen
Intimiteit: Wanneer je erg veel van iemand houd
Porno
Porno is in scene gebrachte geslachtsgemeenschap
Vaak overdreven, onrealistisch en niet natuurlijk
Porno wordt gebruikt voor seksuele prikkeling
Pornoverslaving en onzekerheid
Seksuele voorkeur
Heteroseksueel: aangetrokken tot het tegenovergestelde geslacht
Homoseksueel (lesbisch vrouwen): Aangetrokken tot hetzelfde geslacht
Biseksueel: Aangetrokken tot hetzelfde en tegenovergestelde geslacht
Aseksueel: Geen seksuele aantrekking
Geslacht en gender
Geslacht herken je aan de geslachtskenmerken
Gender: Iemand zijn eigenschappen, gevoel en gedrag
Transgender: Iemand bij wie geslacht en gender niet overeen komt
Wensen en grenzen
In een seksuele relatie zijn er dingen die je graag wilt, wensen
Dingen die je niet fijn vindt zijn je grenzen
Communicatie is belangrijk
Seksueel grensoverschrijdend gedrag
Iemand doet iets seksueels bij jou wat jij niet wil
Een jongen die je aanraakt in de club
Een meisje wat een seksuele foto van jou doorlekt
Tegen iemand zijn zin vrijen
Seksueel geweld
Seksueel geweld: dwingt iemand je tot seksuele handelingen
Aanranding: Seksuele handelingen waar geweld bij komt kijken
Verkrachting: Seks met iemand tegen zijn of haar zin met geweld
Incest: Seks met familie
Loverboy: Een jongen die misbruik maakt van een meisje wat verliefd is
Basisstof 5 – veilig vrijen
Geboorteregeling: betekent dat een vrouw, meestal samen met een man, bepaalt of zij een kind wil of niet.
Onbetrouwbare methodes:
Periodieke onthouding (geen geslachtsgemeenschap tijdens de vruchtbare periode)
Coïtus interruptus (de man trekt zich terug uit de vrouw voor de zaadlozing)
Betrouwbare methodes:
Het condoom (beschermt ook tegen SOA’s)
De pil (beschermt alleen tegen zwangerschap)
Bevruchting
Noodmaatregelen:
De morning-afterpil (binnen 72 uur na geslachtsgemeenschap innemen. Dit bevat veel hormonen zodat de vrouw niet zwanger kan raken)
Abortus
Abortuspil (tot 7 weken zwanger)
Zuigcurettage (tot 13 weken zwanger)
Late abortus (tot 23 weken zwanger)
Het condoom
Een condoom is een hoesje van dun rubber dat om de penis in erectie wordt geschoven. Het sperma wordt opgevangen in het condoom, zodat het niet in de vagina komt.
De pil
De hormonen zorgen ervoor dat er geen eicel vrijkomt (geen ovulatie).
Maken de hormonen het slijm in de baarmoederhals dikker, waardoor zaadcellen er minder goed doorheen kunnen.
De hormonen hebben invloed op de baarmoederwand, waardoor een bevruchte eicel daar geen plaats vindt om te gaan groeien.
Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA/geslachtsziekten)
Ziekte die je alleen kan krijgen via seks met een besmet persoon.
Dat je een SOA kan oplopen via een vieze wc of door te drinken uit een glas van
een ander is NIET waar.
Aids is de meest bekende SOA.
Aids: deze ziekte wordt veroorzaakt door een virus (HIV). Iemand die besmet is met dit virus noem je seropositief. Aids is niet te genezen. Met hiv-remmers kunnen mensen toch oud worden
Basisstof 6 - Zwangerschap
Lesdoelen
- Je kunt beschrijven hoe de bevruchting bij de mens verloopt.
- Je kunt beschrijven hoe een zwangerschap verloopt.
- Je kunt uitleggen wat prenataal onderzoek is en hiervan voorbeelden noemen.
Basisstof 6- Zwangerschap en geboorte
Bevruchting
Onderzoek
Echo geeft een beeld van de foetus in de baarmoeder. Na 10 weken
Prenataal onderzoek wordt voor de geboorte onderzocht naar ziektes of afwijkingen
Na 20 weken kan het geslacht van de foetus bepaald worden met nog een echo
Echografie en prenataal onderzoek
Als een vrouw ongeveer tien weken zwanger is, wordt meestal een echo gemaakt.
Tijdens de zwangerschap kan worden onderzocht of de moeder een grotere kans heeft op een kind met een aangeboren afwijking of erfelijke ziekte. Dit noem je prenataal onderzoek (pre = voor, nataal = de geboorte).
De eerste prenatale test die een moeder krijgt aangeboden, is de combinatietest. Deze vindt plaats tussen de negende en de veertiende week van de zwangerschap. Met de combinatietest wordt vastgesteld of er een kans is op een kindje met downsyndroom.
Sinds 2017 kan een zwangere vrouw in Nederland ook kiezen voor de NIPT, maar alleen als ze deelneemt aan een wetenschappelijk onderzoek. NIPT staat voor niet-invasieve prenatale test.
Na ongeveer twintig weken zwangerschap kan nogmaals een echo worden gemaakt. Bij deze 20-wekenecho (zie afbeelding 6.1) wordt de foetus onderzocht op verschillende aangeboren afwijkingen aan het hart, de hersenen, de organen en de ledematen. Ook kan het geslacht van de foetus worden bepaald.
Naast de (gratis) echo’s die nodig zijn voor onderzoek aan de foetus, kunnen aanstaande ouders ook een pretecho laten maken.
Vruchtwater
Het embryo zit in de vruchtvliezen
Hierin zit vruchtwater, het beschermt tegen uitdroging en schokken
Na negen maanden breken de vliezen en komt het kindje naar buiten door de vagina
Na ongeveer 9 maanden komt de bevalling
Het kind komt via de vagina uit het lichaam van de vrouw
Thema 4 herhaling
Voortplanting en seksualiteit
Doelen van de les
Aan het einde van de les kan je:
Primaire en secundaire geslachtskenmerken noemen.
De lichamelijke en geestelijke veranderingen in de puberteit noemen.
De delen van het voortplantingsstelsel van een vrouw noemen met hun functie.
De menstruatiecyclus beschrijven.
De delen van het voortplantingsstelsel van een man noemen met hun functie.
De verschillen tussen zaadcellen en eicellen noemen.
Omschrijven wat seksualiteit is.
Je wensen en grenzen bewaken in een seksuele relatie.
Enkele methoden voor geboorteregeling noemen.
Beschrijven hoe de bevruchting bij de mens verloopt.
Beschrijven hoe een zwangerschap verloopt.
Beschrijven wat prenataal onderzoek is.
Planning
Herhaling
Seksualiteit en voortplanting bingo
Tips voor de toets
Je maakt zelf groepjes op een verantwoordelijke manier.
Als het niet lukt grijp ik in.
Samenwerken en overleggen is belangrijk!
Kies gezamenlijk een antwoord en schrijf het op jullie blaadje
Je krijgt punten voor de vragen.
Het groepje met de meeste punten heeft gewonnen en krijgt de prijs.
Vraag 1
Iris had op 3 maart haar eerste dag van de menstruatie. Op welke dag zal haar eerstvolgende eisprong vermoedelijk zijn?
Antwoord: 16 maart
Vraag 2
Welke van de onderstaande geslachtskenmerken van de vrouw zijn primaire geslachtskenmerken? Meerdere antwoorden zijn mogelijk.
A Schaamlippen
B Borsten
C Brede heupen
D Vagina
E Okselhaar
F Schaamhaar
Antwoord: A en D
Vraag 3
In welke periode kan onveilige sex bij een vrouw tot zwangerschap leiden?
A Ongeveer 1 dag voor de eisprong tot 1 dag na de eisprong
B Ongeveer 3 dagen voor de eisprong tot 1 dag na de eisprong
C Ongeveer 3 dagen voor de eisprong tot 3 dagen na de eisprong
D Ongeveer 1 dag voor de eisprong tot 3 dagen na de eisprong
Antwoord B
Vraag 4
Hoe heet het proces waarbij de kern van de zaadcel versmelt met de kern van de eicel?
Antwoord: bevruchting
Vraag 5
Twee uitspraken over de pil:
Laura zegt als je per ongeluk 1 dag de pil bent vergeten, je dan nog steeds betrouwbaar bent beschermd tegen zwangerschap.
Hans zegt dat de pil hormonen bevat.
Wie heeft gelijk?
A Alleen Laura
B Alleen Hans
C Beide gelijk
D Beide ongelijk
Antwoord: B
Vraag 6
Welke letter in de afbeelding geeft een plaats aan waar de eicel zich bevindt als deze bevrucht kan worden?
A) P
B) Q
C) R
D) S
Antwoord: A
Vraag 7
In de afbeelding worden onder andere enkele delen van het voortplantingsstelsel van de man weergegeven. Enkele organen zijn in de afbeelding aangegeven met letters. Deze organen hebben verschillende taken.
Welke letter geeft tijdelijke opslag van zaadcellen aan?
Antwoord: S
Vraag 8
In de afbeelding zijn de voortplantingsorganen van een vrouw schematisch weergegeven. Welke letter geeft het orgaan aan waarin een embryo zich innestelt?
A) P
B) Q
C) R
D) S
Antwoord: C
Vraag 9
Welke methodes zijn betrouwbaar? Meerdere antwoorden zijn mogelijk.
A Het condoom
B Periodieke onthouding
C Coïtus interruptus (de man trekt zich terug uit de vrouw voor de zaadlozing)
D De pil
Antwoord: A en D
Vraag 10
Hoe heet het vrijkomen van een rijpe eicel uit een eierstok?
Antwoord: Eisprong of ovulatie
Bingo!
Eicel
Bijballen
SOA
Eierstokken
Primaire geslachtskenmerken
Innesteling
De eileiders
Condoom
Urinebuis
Sperma
Baarmoeder
Maagdenvlies
Zaadcellen
Vagina
Echo
Teelballen
Bingo !
1)Hierin worden de zaadcellen opgeslagen.
2)Klompje cellen zetten zich vast in het slijmvlies van de baarmoeder
3)Vervoeren de eicellen in de richting van de baarmoeder
4)Een randje weefsel aan het begin van de vagina.
5)Hierin vindt de ontwikkeling van het embryo plaats
6)Hierin komt sperma bij geslachtsgemeenschap
7)Hierin vindt de ontwikkeling van de eicellen plaats
8)Kunnen zelf bewegen met de zweepstaart
9)Vrouwelijke geslachtscel
10)Geeft een beeld van de foetus in de baarmoeder
11)Vervoeren van urine en sperma
12)Is een hoesje van dun rubber dat om de penis in erectie wordt geschoven.
13)Bestaat uit vocht en zaadcellen
14)Kenmerken die je hebt vanaf de geboorte
15) Seksueel overdraagbare aandoeningen
16) Hierin worden zaadcellen geproduceerd
Antwoorden
Bijballen
Innesteling
Eileider
Maagdenvlies
Baarmoeder
Vagina
Eierstokken
Zaadcel
Eicel
Echo
Urinebuis
Condoom
Sperma
Primaire geslachtskenmerken
SOA
Teelballen
Tips voor toetsweek
Afbeeldingen
Samenvatting
Opdrachten doornemen
Herhaal elke dag
