Onthouden - Het geheugenpaleis
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Voor deze les is het advies om eerst de les 'Onthouden - Visualiseren' te geven.
Module-inzicht: Je kunt je geheugen trainen.
Lesinzicht: Door gebruik te maken van een geheugenpaleis kan je beter worden in rijtjes onthouden.
Benodigdheden:
- een leeg blaadje of de notities achterin het boek
- pennen/potloden/stiften
- Slim jezelf zijn boek: 'Geheugenpaleis'
- Geen boek of alleen het Experimentenboek? Gebruik dan het werkblad 'Geheugenpaleis'.
Extra informatie
In het boek ‘Het geheugenpaleis’ schrijft Joshua Foer (2011) over zijn bevindingen in het jaar dat hij zijn geheugen ging trainen. In het boek wordt uitgelegd dat een herinnering vaak naar boven komt als deze opgeroepen wordt door een andere herinnering of gewaarwording. Het geheugenpaleis is dan ook een goede tool om makkelijker te onthouden: het speelt in op onder andere visueel denken en ruimtelijke navigatie. Op deze manier maak je verschillende gewaarwordingen of herinneringen aan, die je weer terugbrengen naar datgene wat je wilde onthouden.
Hoe ging het uitvoeren van je experiment?
Vertel dat het doel van 'De Terugblik' is om te reflecteren op de uitvoering van het experiment. Je leert nadenken over hoe het is gegaan, wat je ervan hebt geleerd en of je er verder mee wilt oefenen.
Vertel dat er geen goede of fouten antwoorden zijn en dat leerlingen ook hun klasgenoten kunnen helpen en inspireren door te delen wat zij van hun experiment hebben geleerd.
Extra informatie
Door consequent te reflecteren, wordt het voor leerlingen een gewoonte en ontstaat er een cultuur waarin het delen van je leeraanpak normaal is. Doe dit dus altijd nadat de leerlingen een experiment hebben uitgevoerd.
Hoe ging je experiment?
Geen boek? Bespreek dan klassikaal met enkele leerlingen hoe het experiment is gegaan en waarom zij voor een bepaalde smiley hebben gekozen.
Laat de leerlingen antwoord geven op de vraag via lessonup.app
Hoe pak je het nu aan?
Vertel dat jullie 'De Check' gaan doen.
Vertel dat de leerlingen door middel van De Check erachter komen hoe zij iets nu aanpakken of hoe zij nu ergens over denken.
Vertel dat De Check een vraag of opdracht is en dat er geen goede of foute antwoorden zijn.
Extra informatie
De Check is er om te ontdekken welke strategieën of technieken de leerlingen nu gebruiken of hoe zij ergens nu over denken. Ook kan het de leerlingen inzicht geven in hoe effectief hun huidige strategie is.
Jouw aanpak
We gaan onderzoeken wat jullie nu doen om
rijtjes te onthouden. Er komen één voor één woorden in beeld. Probeer deze woorden in je hoofd te onthouden op de goede volgorde.
Lees de slide voor.
Deze slide heeft geen instructies
Schrijf de woorden op een blaadje in de juiste volgorde op
45
second
Zet de timer aan.
Laat de leerlingen de woorden in de juiste volgorde opschrijven. Ze mogen hierbij niet overleggen.
Als de leerlingen een boek hebben, kunnen ze het ook achterin bij de notities opschrijven.
Extra informatie:
Benoem hierbij dat het niet erg is als de leerlingen niet alles meer weten. Deze opdracht is enkel om erachter te komen hoe ze het onthouden van een volgorde normaal gesproken aanpakken. Het gaat er dus niet om hoeveel ze er nog weten.
Wat was de volgorde?
Tomaten
Lucifers
Broccoli
Kaas
Sap
Deo
Kwark
Croissantjes
Wc-papier
Olijfolie
Vraag bij elk nummer aan een leerling welk woord erbij hoort. Wanneer de leerling het antwoord heeft gegeven, kan je verder klikken om het antwoord in beeld te laten verschijnen.
Hoe heb je het onthouden aangepakt?
Vraag aan een aantal leerlingen om hun antwoord toe te lichten.
Vraag hoe deze aanpak voor hen werkte.
Dit is er allemaal mogelijk!
Vertel dat jullie nu verder gaan met 'Het Ervaren'.
Vertel dat de leerlingen tijdens 'Het Ervaren' erachter komen wat er allemaal bekend is uit de wetenschap over een thema en dat ze hiermee gaan oefenen om te ervaren hoe dit precies voor hen werkt.
Extra informatie
Tijdens het ervaren krijgen leerlingen wetenschappelijke theorie en slimme leertips uitgelegd waar ze vervolgens mee aan de slag gaan. Het doel is dat ze ontdekken hoe de aangeboden kennis, technieken en/of strategieën voor hen werken. Hierin is het belangrijk dat de leerlingen het zelf gaan ervaren. Alleen dan kunnen ze kiezen wat ze hier verder mee willen doen.
Het geheugenpaleis
In het volgende filmpje wordt 'het geheugenpaleis' uitgelegd: een manier die geheugenkampioenen gebruiken om beter te onthouden.
Lees de slide voor.
Speel het filmpje af.
Extra informatie:
In deze video leggen twee Remind-trainers de werking van het geheugenpaleis uit. Deze onthoudtechniek is gebaseerd op het boek ‘Het geheugenpaleis’ van Joshua Foer (2011).
Jouw paleis bouwen
We gaan nu aan de slag met het bouwen van jouw eigen geheugenpaleis.
Lees de slide voor.
Stap 1: Plattegrond tekenen
Teken in je boek of op het werkblad de plattegrond van jouw slaap- of woonkamer. Het hoeft niet mooi te zijn. Als jij maar weet waar alles staat. Op de volgende slide staat een voorbeeld.
Lees de slide voor.
Zorg ervoor dat elke leerling het boek of een werkblad voor zich heeft en een potlood/stift/pen.
Klik door naar de volgende slide voor een voorbeeld en een timer.
5
minute
00
second
Zet de timer aan.
Extra informatie
Als leerlingen moeite hebben met genoeg plekken vinden kan je hen een duwtje in de rug geven door suggesties te doen, zoals een raam, verschillende kastdeurtjes, een vloerkleed of zelfs de lichtknop.
Stap 2: Plekken kiezen
Zet kruisjes op tien plekken in jouw kamer.
Elke plek is goed, als het maar iets is wat er altijd staat! Denk aan je bed, de verwarming of een poster.
Lees de slide voor.
Klik door naar de volgende slide voor een voorbeeld en een timer.
1
minute
00
second
Zet de timer aan.
Extra informatie
Als leerlingen moeite hebben met genoeg plekken vinden kan je hen een duwtje in de rug geven door suggesties te doen, zoals een raam, verschillende kastdeurtjes, een vloerkleed of zelfs de lichtknop.
Stap 3: Route maken
Hoe zou jij langs alle punten in deze kamer lopen?
Stippel deze route uit, nummer de plekken van
1 t/m 10 en maak een legenda.
Lees de slide voor.
Klik door naar de volgende slide voor een voorbeeld en een timer.
1
minute
00
second
Zet de timer aan.
Jouw kamer doorlopen
We gaan een rondje lopen door jouw paleis.
Doe je ogen dicht, loop langzaam langs de plekken in je kamer en beeld probeer de plek echt voor je te zien.
Laat de leerlingen de route één keer doorlopen (in hun hoofd).
Bespreek met de leerlingen of het lukte om de plekken te visualiseren.
Extra informatie:
Het oefenrondje wordt gedaan om te checken of de leerlingen de route uit hun hoofd weten. Wat belangrijk is, is dat de leerling precies weet welke plek in zijn/haar kamer bij welk cijfer hoort (dus bijvoorbeeld dat de vierde plek bij de prullenbak is).
Aan de slag!
We gaan nu een lijst met woorden op volgorde koppelen aan de plekken in jouw kamer. Luister naar het volgende verhaal, en probeer de beelden te visualiseren op de plekken in jouw kamer.
Lees de slide voor.
Speel het geluidsfragment af.
Wat was de volgorde?
Jager die op een koe zit
Een Griekse God
Een Ridder
Een gigantisch gebouw
Een vergrootglas met een barst
Koning Willem Alexander die het heel koud heeft
Boze meneer met een pruik op
Hamburger die in de brand staat
Geweer die allemaal kogels in het rond schiet
Laptop waar je favoriete serie op gestreamd wordt
Vraag bij elk nummer aan een leerling welk woord erbij hoort. Wanneer de leerling het antwoord heeft gegeven, kan je verder klikken om het antwoord in beeld te laten verschijnen.
Wijs hen erop dat het niet erg is als ze er eentje (of meerdere) vergeten zijn. Door er veel mee te oefenen, word je er steeds iets beter in.
Hoe ging het onthouden van deze volgorde?
Slecht
Matig
Wel oké
Goed
Laat de leerlingen de vraag beantwoorden.
Vraag enkele leerlingen om hun antwoord toe te lichten. Waardoor ging het goed/slecht? Hoe vond je de nieuwe methode?
Wat heb je net onthouden?
Laat de leerlingen de vraag invullen.
Wijs hen erop dat het niet erg is als ze er eentje (of meerdere) vergeten zijn. Schrijf gewoon op wat je wél weet.
Wat was de volgorde?
Volgorde van de tien tijdvakken in de geschiedenis
1. Jager die op een koe zit = Tijd van de jagers en verzamelaars
2. Een Griekse God = Tijd van de Grieken en Romeinen
3. Een Ridder = Tijd van de monniken en ridders
4. Een gigantisch gebouw = Tijd van de steden en staten
5. Een vergrootglas met een barst = Tijd van de ontdekkers en hervormers
6. Koning die het heel koud heeft = Tijd van de regenten en vorsten
7. Boze meneer met een pruik op = Tijd van de pruiken en revoluties
8. Hamburger die in de brand staat = Tijd van de burgers en stoommachines
9. Geweer die allemaal kogels in het rond schiet = Tijd van de wereldoorlogen
10. Laptop waar je favo serie op gestreamd wordt = Tijd van de TV en computers
Lees de slide voor.
Leg uit dat de visualisaties stonden voor tijdvakken in de geschiedenis.
Wat ga je uitproberen?
Vertel dat 'Mijn Experiment' de laatste stap is van het proces van experimenteren met leren.
Benoem dat de leerlingen op de volgende slide een aantal voorbeelden te zien krijgen van hoe ze kunnen oefenen met datgene wat ze deze les geleerd hebben en hoe ze dit in de praktijk kunnen toepassen. Ze hebben immers geleerd dat ze ergens pas beter in worden als ze er vaker mee oefenen.
Extra informatie:
'Mijn Experiment' is de laatste stap van het proces. Bij de check is de huidige aanpak duidelijk geworden. Bij het ervaren zijn ze aan de slag gegaan met een andere manier van leren. Nu is het tijd voor de leerlingen om te bedenken wat ze hiervan mee willen nemen om uit te proberen, verder mee te oefenen of een nieuwe, waardevolle gewoonte van te maken. Het helpt om dit plannetje zo concreet mogelijk te maken. Dat zorgt ervoor dat het makkelijker wordt om het experiment ook daadwerkelijk uit te voeren.
Zo kun je oefenen met 'het geheugenpaleis'
Ik ga de volgorde van tien gebeurtenissen uit de geschiedenis onthouden met een geheugenpaleis.
Ik ga een boodschappenlijstje van 20 dingen onthouden met een geheugenpaleis.
Ik ga mijn geheugenpaleis oefenen door 'ik ga op reis en ik neem mee' te spelen met een paar klasgenoten.
Ik ga mijn geheugenpaleis nog beter maken door ook andere kamers toe te voegen en hiervoor een plattegrond te maken.
Dit zijn voorbeelden van experimenten uit de les 'Geheugenpaleis'.
Lees de slide voor en laat de leerlingen iets kiezen of zelf een experiment bedenken.
Extra informatie:
Het helpt bij experimenteren om het plannetje zo concreet mogelijk te maken. Wij geven per les steeds voorbeelden van passende experimenten, maar het is belangrijk dat leerlingen ook de ruimte voelen om zelf iets te kiezen, mits het concreet is en makkelijk uit te voeren.
Pak je boek erbij!
Ga naar 'Mijn Experiment' en kies een level.
Kiezen uit één van de voorbeelden? Level 1
Zelf bedenken en nog wat hulp nodig? Level 2
Helemaal zelf bedenken? Level 3
Geen boek? Sla deze slide dan over en laat de leerlingen hun experiment invullen op de volgende slide.
Gebruik je het Experimentenboek? Dan zijn er geen levels.
Lees de slide voor.
Laat de leerlingen kiezen op welk level zij willen experimenteren.
Voor inspiratie kunnen zij kijken bij 'Wat kan ik hiermee?!'
Benoem dat het belangrijk is om het experiment zo concreet mogelijk te maken.
Zorg ervoor dat de leerlingen iets hebben bedacht waardoor ze het niet gaan vergeten.
Extra informatie:
De leerlingen kunnen op verschillende levels experimenteren:
Level 1: De leerling weet nog niet zo goed waar hij/zij mee wilt experimenteren en vindt het lastig om dit concreet te maken. Hij/zij kan dan één van de voorbeelden uit het boek kiezen en de vragen onderaan de pagina invullen.
Level 2: De leerling kan en wilt zelf bepalen waar hij/zij mee gaat experimenteren, maar heeft nog wel wat hulp nodig om het concreet te maken.
Level 3: De leerling kan en wilt zelf bepalen waar hij/zij mee gaat experimenteren en kan dit ook heel concreet maken. Eventueel kan hij/zij de checklist nog gebruiken.
Wat wordt jouw experiment? Kies een van de voorbeelden of bedenk zelf een experiment
Deze vraag kun je laten invullen door de leerlingen als je een duidelijk overzicht wilt van wie met welk experiment aan de slag gaat.
Door in het linkermenu op het 'oogje' naast de slide te klikken, wordt deze slide ook zichtbaar in je les (anders wordt de slide automatisch overgeslagen).
Benoem dat het belangrijk is om het zo concreet mogelijk te maken.
Vraag een aantal leerlingen of ze hun experiment willen toelichten.
Wanneer een experiment nog niet zo concreet is, kan je er op doorvragen. ("Wat ga je precies doen?", "Wanneer ga je het doen?", "Wat is de eerste stap?").
Wat vond je van deze les?
Laat leerlingen de vraag beantwoorden.
Extra informatie
Als je de les aan 'Mijn lessen' hebt toegevoegd en de les hebt gegeven, kan je achteraf bij 'rapportages' de antwoorden van de leerlingen op een later moment nog inzien.
Sluit de les af.
