De klimaatmarkt

• Kunst
• Mediawijsheid
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1

Introductie

Een les in de vorm van een spel dat globaal het klimaatonrecht belicht.

Instructies

Wat gaan we doen?
De les wordt gegeven binnen de bredere context van het begrip klimaatrechtvaardigheid of klimaatonrecht. Dit  fenomeen beschrijft de structurele ongelijkheid die vergroot wordt door de klimaatcrisis. De mensen die het minst aan klimaatverandering bijdragen, worden het meest geraakt door de gevolgen ervan. De leerlingen ervaren door het spelen van een spel zelf het onrecht van het klimaatprobleem.  

Lesdoel
- Leerlingen kennen de begrippen ‘klimaatrechtvaardigheid’ en ‘klimaatonrecht’.
- Leerlingen weten dat klimaatadaptatie en verduurzaming privileges zijn. 

Onderdelen van de les
- Uitleg klimaatonrecht.
- Spel ‘De Klimaatmarkt’.
- Nagesprek klimaatrechtvaardigheid.

Benodigdheden
- Envelopjes met landeninformatie en cheques.
- Handleiding ‘De Klimaatmarkt’.

Begrippenlijst
- Klimaatonrecht: de structurele ongelijkheid die vergroot wordt door de klimaatcrisis. De daders verdienen en de slachtoffers betalen.
- Marktaandeel: het percentage van de totale verkoop in een markt dat door één bedrijf wordt gedaan.

Tips
Afhankelijk van het leerjaar, het aantal leerlingen, hoe lang de les duurt en de spanningsboog van de leerlingen, kan het spel ook met minder leerlingen worden gespeeld. Dan zijn er minder groepjes actief en duurt een ronde minder lang. Er is altijd een spelleider nodig en iemand/een groepje die de markt speelt. Qua landen zijn er minstens 4 landen nodig, waarbij het belangrijk is dat zowel rijke als arme landen vertegenwoordigd zijn. 

In deze les wordt de theorie over klimaatrechtvaardigheid en klimaatonrecht aangeleerd door het spelen van een spel: de klimaatmarkt.

 

Voor het spel wordt gespeeld is er een theoriegedeelte. Dit theoriegedeelte is ontwikkeld voor leerlingen die geen of nauwelijks voorkennis hebben van dit thema. Sta dus niet te lang stil bij de theorie, er is tijdens het spel ook nog ruimte deze te bespreken. 

Klimaat

In deze slide maak je samen met de leerlingen woordwebs. Om dit in LessonUp te doen moet je inloggen met een telefoon of tablet. 

BELANGRIJK
Waarschijnlijk zal de term 'CO2' vallen, zo niet, dan is het goed om deze zelf aan te dragen. 

CO2 is slecht voor het milieu omdat het een belangrijk broeikasgas is dat het natuurlijke broeikaseffect versterkt, waardoor de aarde opwarmt. Deze opwarming leidt tot klimaatverandering, met gevolgen zoals zeespiegelstijging, meer extreme weersomstandigheden (hittegolven, droogte, hevige regen) en verstoring van ecosystemen en biodiversiteit. De menselijke verbranding van fossiele brandstoffen is de grootste bron van de huidige CO2-uitstoot, die de concentratie in de atmosfeer verhoogt tot niveaus die al 800.000 jaar niet zijn gezien, wat de klimaatcrisis veroorzaakt.

Analoog:

Je kunt dit woordweb natuurlijk ook gewoon op het bord tekenen.

Subgroepjes:
Je kunt de opdracht ook laten uitvoeren in kleine groepjes leerlingen.

Een globale definitie van klimaatonrecht. Op de afbeelding staan de landen die sinds 1750 de meeste CO2 hebben uitgestoten. 

Trump's Amerika staat met stip op 1. Het welvarende West-Europa is ook goed vertegenwoordigd. 

Van de top 10 landen die het meest kwetsbaar zijn voor klimaatverandering, liggen er 7 in Afrika en 3 in Azië.

Actuele gevolgen van klimaatverandering en hoe het kwetsbare landen ontwricht. 

Meer informatie over en voorbeelden van klimaatonrecht en de oorzaken en gevolgen ervan.

De conclusie en het principe waarop het spel is gestoeld.

We gaan een spel spelen. Er zijn in totaal 11 taken. Dus er moeten 11 duo's/individuen ingedeeld worden. 

Afhankelijk van het leerjaar, het aantal leerlingen, hoe lang de les duurt en de spanningsboog van de leerlingen, kan het spel ook met minder leerlingen worden gespeeld. Dan zijn er minder groepjes actief en duurt een ronde minder lang. Er is altijd een spelleider nodig en iemand/een groepje die de markt speelt. Qua landen zijn er minstens 4 landen nodig, waarbij het belangrijk is dat zowel rijke als arme landen vertegenwoordigd zijn. 

De markt let op of een groep door een keuze zijn marktaandeel vergroot of verkleint en kan dus zowel cheques uitdelen als innen. 

Met andere woorden: wordt er door de keuze meer of minder verdiend? 

Dus als bijvoorbeeld China goedkoop kobalt weet in te kopen, kan het land meer elektrische auto's verkopen en verdient dus geld op de markt.

Maar als de Marokkaanse tomaten te duur zijn, worden er andere, goedkopere tomaten gekocht. Dit betekent dat Marokko verlies lijdt op de markt. 

In de meeste gevallen kan de docent het best de rol van markt vertolken.

De markt let op of een groep door een keuze zijn marktaandeel vergroot of verkleint en kan dus zowel cheques uitdelen als innen. 

Met andere woorden: wordt er door de keuze meer of minder verdiend? 

Dus als bijvoorbeeld China goedkoop kobalt weet in te kopen, kan het land meer elektrische auto's verkopen en verdient dus geld op de markt.

Maar als de Marokkaanse tomaten te duur zijn, worden er andere, goedkopere tomaten gekocht. Dit betekent dat Marokko verlies lijdt op de markt. 

In de meeste gevallen kan de docent het best de rol van markt vertolken.

Tijdens een speelronde komt iedereen 1 voor 1 aan de beurt. Elk groepje krijgt de tijd om zijn verhaal te doen, daarna mogen de andere groepjes reageren, of niet. 

Aan de verteller (de docent) de taak om het proces te begeleiden en waar nodig landen te beïnvloeden. Tijdens de 1ste speelronde zijn de leerlingen nog bezig met ontdekken wie wat vertegenwoordigt en ze geven dan waarschijnlijk niet veel geld uit. Vanaf de 2de speelronde kan het nodig zijn de groepen te herinneren aan de belangen die zij hebben. Maar uiteindelijk zijn de leerlingen zelf helemaal verantwoordelijk voor of en hoe zij hun budget uitgeven.

Aan het einde schrijft de markt samen met de verteller op welke groepen er winst hebben gemaakt. Ook oordelen zij over of de kwetsbare landen geholpen zijn met hun problemen of niet. 

De verteller deelt de moraal van het spel.

Waarschijnlijk zijn de groepen die al rijk waren, na de klimaattop nog rijker. Ze gaan naar huis met zakken vol subsidies en deals. De armere groepen zijn er financieel niet veel op vooruit gegaan. Of ze zijn wel betaald, maar worden daar niet per se zelf beter van. Marokko moet als uitsmijter voor Europa werken en in Congo gaat de ellende in de kobaltmijnen gewoon door.

Maar is het klimaat er dan tenminste wel beter van geworden? Helaas niet. De uitstoot van de rijke industrieën wordt nog steeds niet veel minder. Dus komt er voorlopig geen einde aan overstromingen, droogte, enz.. Tijdens de volgende klimaattop schuiven de kwetsbare landen dus aan met nog minder cheques in hun envelopjes.

De leerlingen hebben door dit spel eigenlijk zelf de informatie uit de eerdere video behandeld. Bekijk daarom dezelfde video nogmaals. Als er nog aandacht en interesse is, kun je de video ook helemaal kijken voor een nog completer beeld van klimaatrechtvaardigheid.