_media_1445_ppt_hetoranjekruis-28e-druk-editie-september-2021.pptx
Het Oranje Kruis 28e druk│Eerste hulp volgens de NREH 2021 │
Onderdelen in deze les
Het Oranje Kruis 28e druk│Eerste hulp volgens de NREH 2021 │
Menu
III Levensbedreigende
letsels en ziekten
I Algemeen
IV Overige letsels en ziekten
II Voorkom (meer)
slachtoffers
Het Oranje Kruis 2021 ©
2
Menu
I
Algemeen
Het Oranje Kruis 2021 ©
3
I Algemeen: de eerstehulpverlener
Het Oranje Kruis 2021 ©
4
Wees voorbereid op het verlenen van eerste hulp
belangrijke telefoonnummers
buurt AED’s
verbanddoos of kleine verbandset
handschoenen en eventueel mondneusmasker
blusmiddelen
I Algemeen: helpen met medicijnen
Het Oranje Kruis 2021 ©
5
Mantelzorg
zorg voor iemand die in een acute situatie medicijnen nodig heeft
het toedienen van medicijnen is vooraf geïnstrueerd door patiënt/ omgeving/ zorgprofessional
onder (eind)verantwoordelijkheid van huisarts of specialist
indien van toepassing met toestemming van ouders of verzorgers
alleen met gebruikmaking van de medicijnen en/of materialen van de patiënt
I Algemeen: het slachtoffer
Het Oranje Kruis 2021 ©
6
Eerstehulpverlenersgedrag
respectvol
geruststellen
omgaan met persoonlijke gegevens
I Algemeen: bellen zorgprofessional
Het Oranje Kruis 2021 ©
7
1-1-2 bellen → geef zo nodig de locatie door, beantwoord de vragen en zet de telefoon op de luidspreker
bellen huisarts of spoedpost van de huisartsen → bij niet levensbedreigende letsels of ziekten is voor het ziekenhuis een verwijzing nodig
advies afspraak huisarts → het opvolgen daarvan is de verantwoordelijkheid van het slachtoffer
regel opvang professionele hulpverleners (ambulance, brandweer, politie)
overdracht → beantwoord de vragen
I Algemeen: emotionele reacties
Het Oranje Kruis 2021 ©
8
bij de hulpverlener
bij omstanders (soms is helpen onmogelijk)
groepsinvloed
Menu
III Levensbedreigende
letsels en ziekten
I Algemeen
IV Overige letsels en ziekten
II Voorkom (meer)
slachtoffers
Het Oranje Kruis 2021 ©
9
Menu
II Voorkom (meer)
slachtoffers
Het Oranje Kruis 2021 ©
10
II Voorkom (meer) slachtoffers
Het Oranje Kruis 2021 ©
11
Gevaar voor de eerstehulpverlener
bel 1-1-2
houd afstand
wacht op professionele hulpverleners
Geen gevaar voor de eerstehulpverlener
verleen verantwoorde eerste hulp
II Voorkom (meer) slachtoffers: let op gevaar
Het Oranje Kruis 2021 ©
12
Voorbeelden van handelingen in gevaarlijke situaties:
uitschakelen van elektriciteit
voorkomen dat kinderen bij gevaarlijke stoffen kunnen
aandoen van een veiligheidsvest
omleiden van verkeer
blussen van een beginnende brand
gebruik vluchtmasker bij gevaar voor rook
melden van verdachte situaties aan de politie
II Voorkom (meer) slachtoffers: slachtoffer uit gevaar verplaatsen
Het Oranje Kruis 2021 ©
13
Ondersteunen bij hinkelen
niet kunnen lopen of hinkelen: verplaats met de Rautekgreep
verplaats anders op wat voor manier dan ook
II Voorkom (meer) slachtoffers: slachtoffer uit gevaar verplaatsen
Het Oranje Kruis 2021 ©
14
Rautekgreep vanaf de grond
neem plaats achter het slachtoffer
til met rechte rug
houd het slachtoffer zo dicht mogelijk tegen je aan
II Voorkom (meer) slachtoffers: slachtoffer uit gevaar verplaatsen
Het Oranje Kruis 2021 ©
15
Rautekgreep vanaf de (auto)stoel
haal eerst de voeten onder de pedalen vandaan
leg eventueel een afhangende linkerarm op de schoot van het slachtoffer
maak de gordel los door het slachtoffer tegen de stoel te duwen of door de gordel door te knippen of snijden
pak de verste arm vast
trek het slachtoffer naar je toe en pak met je andere hand dezelfde arm vast
til wanneer beide hoofden buiten de cabine zijn
II Voorkom (meer) slachtoffers: slachtoffer uit gevaar verplaatsen
Het Oranje Kruis 2021 ©
16
Rautekgreep vanaf bed of bank
niet alleen nodig bij gevaar, maar ook om beter te kunnen reanimeren (harde ondergrond)
trek het slachtoffer iets naar je toe, gebruik eventueel het laken
II Voorkom (meer) slachtoffers: besmetting
Het Oranje Kruis 2021 ©
17
Risico (wederzijdse) besmetting?
draag, indien aanwezig, handschoenen en eventueel een mondneusmasker
beademingshulpmiddelen (geen effectieve beademing → hulpmiddel weg)
Zo mogelijk handen wassen of desinfecteren met ontsmettingsmiddel vóór en in ieder geval na de hulpverlening. (desinfecteren kan als ze dat goedvinden bij de ambulance)
Reinig eventueel je kleding.
Menu
III Levensbedreigende
letsels en ziekten
I Algemeen
IV Overige letsels en ziekten
II Voorkom (meer)
slachtoffers
Het Oranje Kruis 2021 ©
18
Menu
III Levensbedreigende
letsels en ziekten
Het Oranje Kruis 2021 ©
19
III Levensbedreigende letsels en ziekten: opbouw van dit deel
Het Oranje Kruis 2021 ©
20
Uitvoeren korte levensreddende handelingen
Beoordelen bewustzijn
Beoordelen ademhaling
Handelingen bij bewusteloosheid zonder of met normale ademhaling
Handelingen bij een ernstig ongeval
Handelingen bij levensbedreigende letsels en ziekten > (nog) niet bewusteloos
Menu
III Levensbedreigende
letsels en ziekten korte levensreddende handelingen
Het Oranje Kruis 2021 ©
21
III Levensbedreigende letsels en ziekten: korte levensreddende handelingen
Het Oranje Kruis 2021 ©
22
Slachtoffer in rugligging snel op de zij draaien bij:
braken
bloed in de mond/keel met hoorbare ademhaling
III Levensbedreigende letsels en ziekten: korte levensreddende handelingen
Het Oranje Kruis 2021 ©
23
Gebruik een tourniquet en/of hemostatisch gaas bij levensbedreigend (catastrofaal) bloedverlies.
Niet (direct) aanwezig? Geef druk op een hevig bloedende wond.
Bescherm tegen afkoeling.
Menu
III Levensbedreigende
letsels en ziekten bewustzijn en ademhaling
Het Oranje Kruis 2021 ©
24
III Levensbedreigende letsels en ziekten: beoordelen bewustzijn
Het Oranje Kruis 2021 ©
25
Schudden schouders en aanspreken bij een niet (duidelijk) reagerend slachtoffer.
Bewusteloos
geen reactie
laat omstanders 1-1-2 bellen en de AED halen; bel zelf 1-1-2 als je alleen bent
Niet-alert
suf, onverwacht gedrag, niet goed reageren op de omgeving
Alert
reageert goed op de omgeving
III Levensbedreigende letsels en ziekten: beoordelen ademhaling
Het Oranje Kruis 2021 ©
26
Zo nodig een bewusteloos slachtoffer op de rug draaien.
Slachtoffer is bewusteloos
beoordeel de ademhaling met de kinlift
kijk, luister en voel gedurende 10 seconden
Slachtoffer is alert of niet-alert
beoordeel de ademhaling door te kijken en te luisteren
III Levensbedreigende letsels en ziekten: bewusteloosheid en ademhaling
Het Oranje Kruis 2021 ©
27
Bewusteloos en geen (normale) ademhaling
er zijn geen omstanders > haal nu de AED indien direct beschikbaar
reanimeer
Bewusteloos en normale ademhaling
leg op de zij, eventueel in de stabiele zijligging
beoordeel continu de ademhaling, eventueel met de handen
1-1-2 wordt bij bewusteloosheid nog vóór de beoordeling van de ademhaling gebeld.
III Levensbedreigende letsels en ziekten: reanimatie
Het Oranje Kruis 2021 ©
28
Bewusteloos en geen (normale) ademhaling
start met 30 borstcompressies
vervolg met 2 beademingen
wissel borstcompressies en beademing af
sluit de AED aan zodra aanwezig
III Levensbedreigende letsels en ziekten: reanimatie
Het Oranje Kruis 2021 ©
29
Borstcompressies
plaats de handen op het midden van de borstkas
goede kwaliteit borstcompressies:> zo min mogelijk onderbreking> tempo 100 tot 120 keer per minuut> 5 tot 6 cm diep> niet leunen, laat het borstbeen volledig terugveren
III Levensbedreigende letsels en ziekten: reanimatie
Het Oranje Kruis 2021 ©
30
Beademingen
blaas de borstkas net zichtbaar omhoog
onderbreek maximaal 10 seconden voor de beademingen
niet effectieve beademing: > controleer de kinlift> verwijder beademingshulpmiddel > verwijder zichtbare voorwerpen voorin de mond > maak knellende kleding los aan hals en bovenlichaam
III Levensbedreigende letsels en ziekten: reanimatie
Het Oranje Kruis 2021 ©
31
AED
scheer en/of droog zo nodig de borstkas
plak de elektroden niet op pleisters, sieraden of bobbels onder de huid
plak de elektroden volgens de afbeelding, plak voor/achter bij kleine mensen
houd afstand bij analyse en schok
hervat onmiddellijk na de schok de borstcompressies of als de AED dit aangeeft
eenmaal geplakte elektroden niet verwijderen
Volg de instructies van de AED.
III Levensbedreigende letsels en ziekten: reanimatie
Het Oranje Kruis 2021 ©
32
Reanimatie met 2 hulpverleners
ga tijdens het plakken van de AED-elektroden zo mogelijk door met reanimeren
reanimeer alleen
wissel elke 2 minuten
De andere hulpverlener neemt na 2 minuten de reanimatie over en start met borstcompressies.
Bij gebruik AED → wissel tijdens de analyse.
III Levensbedreigende letsels en ziekten: reanimatie van kinderen en zuigelingen
Het Oranje Kruis 2021 ©
33
bij zuigelingen is het gezicht recht naar boven en niet achterover gekanteld bij de kinlift
start met 5 beademingen bij kinderen die nog niet de lichaamsgrootte van een volwassene benaderen en bij drenkelingen
geef daarna 15 borstcompressies
geef adolescente drenkelingen die al wel (bijna) de lichaamsgrootte van een volwassene benaderen 30 borstcompressies
wissel af met 2 beademingen
duw bij zuigelingen met 2 duimen op de borst (TDOT)
duw bij kleine kinderen met 1 hand
duw het borstbeen een derde van de borstkasdiameter in, maar wel maximaal 6 cm bij het oudere kind
III Levensbedreigende letsels en ziekten: stoppen reanimatie
Het Oranje Kruis 2021 ©
34
Beëindig de reanimatie
wanneer het slachtoffer beweegt, zijn ogen opent en zonder twijfel normaal ademt
zorgprofessionals zeggen dat je mag stoppen
als je uitgeput bent
Niet-reanimerenverklaring
start niet met reanimeren indien dit vooraf bekend is
stop eventueel met de reanimatie bij het vinden van de penning
III Levensbedreigende letsels en ziekten: bewusteloos en normale ademhaling
Het Oranje Kruis 2021 ©
35
De stabiele zijligging
een klein kind mag ook op de zij gelegd worden met een kussen in de rug
controleer continu de ademhaling
draai zo nodig terug op de rug voor de ademhalingscontrole
Menu
III Levensbedreigende
letsels en ziekten ernstig ongeval
Het Oranje Kruis 2021 ©
36
III Levensbedreigende letsels en ziekten: ernstig ongeval
Het Oranje Kruis 2021 ©
37
Help een slachtoffer van een ernstig ongeval op de plaats waar hij ligt of zit
bel 1-1-2
benader het slachtoffer zo mogelijk in zijn gezichtsveld
zeg het slachtoffer niet te bewegen
verplaats alleen bij gevaar
III Levensbedreigende letsels en ziekten: mogelijk wervelletsel
Het Oranje Kruis 2021 ©
38
Voorkom beweging
houd zo mogelijk het hoofd vast in de gevonden positie
houd zo nodig de luchtweg vrij met de kinlift
leg een op de rug liggend bewusteloos ongevalsslachtoffer in de stabiele zijligging als hij alleen gelaten moet worden voor het bellen van 1-1-2
Menu
Het Oranje Kruis 2021 ©
39
III Levensbedreigende
letsels en ziekten
(nog) niet bewusteloos
III Levensbedreigende letsels en ziekten: letsels met gevolgen voor de ademhaling
Het Oranje Kruis 2021 ©
40
Luchtwegbelemmering
Opheffen uitwendige luchtwegbelemmering
haal de belemmering weg
Opheffen inwendige luchtwegbelemmering
verwijder direct een zichtbare voorwerp voorin de mond
III Levensbedreigende letsels en ziekten: letsels met gevolgen voor de ademhaling
Het Oranje Kruis 2021 ©
41
Inwendige luchtwegbelemmering
Effectieve hoest
hoesten aanmoedigen
Bij niet effectieve hoest
bel 1-1-2 (bel zelf na de eerste serie buikstoten ook al zijn ze effectief geweest)
geef 5 rugslagen
wissel dit zo nodig af met 5 buikstoten (borststoten bij gevorderde zwangerschap of obesitas)
geef bij zuigelingen geen buikstoten maar borststoten met 2 vingers
Start met reanimeren bij bewustzijnsverlies.
III Levensbedreigende letsels en ziekten: letsels met gevolgen voor de ademhaling
Het Oranje Kruis 2021 ©
42
Inademen gevaarlijke stoffen
bel 1-1-2 ook al heeft het slachtoffer geen klachten
bel 1-1-2 zo nodig ook voor de brandweer
als dat veilig kan:
zo snel mogelijk in de frisse lucht
ramen en deuren open
gaskranen uit
laat het slachtoffer niet plat liggen
III Levensbedreigende letsels en ziekten: letsels met gevolgen voor de ademhaling
Het Oranje Kruis 2021 ©
43
Borstletsel
bel 1-1-2 bij een diepe borstwond (en ook bij diepe buikwonden)
zet een aanwezig voorwerp vast met zwachtelrolletjes en kleefpleister; fixeer losjes met bijvoorbeeld gazen als het voorwerp pulseert
verbind diepe borstwonden niet, maar laat ze open; geef wel met een steriel kompres druk op de wond bij bloedverlies
laat een benauwd slachtoffer niet plat liggen
III Levensbedreigende letsels en ziekten: ziekten met gevolgen voor de ademhaling
Het Oranje Kruis 2021 ©
44
Benauwdheid
bel 1-1-2 bij hevige benauwdheid en/of pijn in de borst
ondersteun het slachtoffer in een voor hem prettige houding
laat een benauwd slachtoffer echter niet plat liggen
gebruik geen papieren/plastic zak o.i.d. bij een te snelle ademhaling, tenzij op verzoek van de huisarts
III Levensbedreigende letsels en ziekten: letsels met gevolgen voor de circulatie
Het Oranje Kruis 2021 ©
45
Shock
help het slachtoffer om met zo min mogelijk inspanning te gaan liggen
bescherm tegen afkoelen
bel 1-1-2
III Levensbedreigende letsels en ziekten: letsels met gevolgen voor de circulatie
Het Oranje Kruis 2021 ©
46
Actief bloedverlies
geef druk op een bloedende wond
bel 1-1-2 bij een hevig bloedende wond en/of wanneer het slachtoffer duizelig en suf is, klam is, zweet, een gevoel van flauwte heeft of zich ziek voelt/bleek ziet
leg een wonddrukverband aan zodra dat kan
zwachtel strak bij bloedverlies
gebruik eventueel een traumazwachtel
III Levensbedreigende letsels en ziekten: ziekten met gevolgen voor de circulatie
Het Oranje Kruis 2021 ©
47
Ernstige hartklachten
bel 1-1-2 bij pijn op de borst, hevige pijn in de schouder, plotselinge onverklaarbare vermoeidheid en/of benauwdheid
geef rust
bij benauwdheid niet plat laten liggen en bij gevoel van duizeligheid/flauwte de benen omhoog
regel een AED zonder dat het slachtoffer dit merkt
III Levensbedreigende letsels en ziekten: letsels en ziekten met gevolgen voor het bewustzijn
Het Oranje Kruis 2021 ©
48
Bel 1-1-2 bij:
schedelhersenletsel
epileptische aanval/koortsstuipen/ontregelde suikerziekte
beroerte (Mond-Spraak-Arm)
wegraking bij flauwte
III Levensbedreigende letsels en ziekten: letsels met gevolgen voor het bewustzijn
Het Oranje Kruis 2021 ©
49
Elektriciteitsletsel
schakel stroom uit
trek eventueel aan droge kleren weg
geef eventueel met je voet een duw in de knieholte
houd afstand bij hoogspanning
start met reanimeren zodra dat veilig kan
Letsels? → handel volgens desbetreffende richtlijnen.
III Levensbedreigende letsels en ziekten: letsels met gevolgen voor het bewustzijn
Het Oranje Kruis 2021 ©
50
Ernstige onderkoeling
bel 1-1-2 wanneer het slachtoffer niet meer rilt en toenemende stoornissen in bewustzijn en ademhaling krijgt
verwijder natte kleding zonder het slachtoffer te bewegen (eventueel wegknippen)
dek toe met (fleece)dekens → zo mogelijk armen en benen apart van de romp en eventueel (aanvullend) afdekken met plastic tegen de wind
houd het gezicht vrij
III Levensbedreigende letsels en ziekten: letsels met gevolgen voor het bewustzijn
Het Oranje Kruis 2021 ©
51
Hitteberoerte
bel 1-1-2 wanneer het slachtoffer bij oververhitting ongecoördineerd, niet meer alert of bewusteloos is
controleer de lichaamstemperatuur in ieder geval bij iemand die er bleek of grauw uitziet
ga zo mogelijk naar een koele omgeving
koel onmiddellijk op wat voor manier dan ook: bijvoorbeeld (hand)doeken met ijswater (koelbox mee bij sommige evenementen), afsponsen, besproeien met water en daarbij een ventilator gebruiken, in een nat laken wikkelen, coldpacks in hals/oksels/liezen en eventueel knieholtes, ijskoud bad
gebruik indien nodig een reddingsdeken voor schaduw; zorg ervoor dat de deken het slachtoffer niet raakt
III Levensbedreigende letsels en ziekten: letsels met gevolgen voor het bewustzijn
Het Oranje Kruis 2021 ©
52
Vergiftiging
bel 1-1-2 bij benauwdheid en/of stoornissen in het bewustzijn of als het slachtoffer een (knoopcel)batterij heeft binnengekregen
bel anders het spoednummer (doorkiesnummer) van de huisarts of de spoedpost van de huisartsen
leg in de stabiele zijligging bij bewusteloosheid
laat bij bijtende stoffen de mond spoelen, indien alert
geef verder alleen eten of drinken op aanwijzing van de huisarts
geef zo mogelijk informatie aan de zorgprofessional over de gevaarlijke stof
Geef geen mond-op-mondbeademing bij chemische stoffen als cyanide, zwavelwaterstof of fosforzuur.
III Levensbedreigende letsels en ziekten: ziekten met gevolgen voor het bewustzijn
Het Oranje Kruis 2021 ©
53
Grote epileptische aanval
bel 1-1-2
geef ruimte om te bewegen, voorkom letsels
leg na de aanval het slachtoffer eventueel in de stabiele zijligging
Adviseer het slachtoffer na een kleine epileptische aanval naar de huisarts te gaan.
III Levensbedreigende letsels en ziekten: ziekten met gevolgen voor het bewustzijn
Het Oranje Kruis 2021 ©
54
Koortsstuip
bel 1-1-2
haal warme dekens of kleding weg
geeft ruimte om te bewegen, voorkom letsel
leg het kind na de stuip eventueel op de zij
let op onderkoeling
III Levensbedreigende letsels en ziekten: ziekten met gevolgen voor het bewustzijn
Het Oranje Kruis 2021 ©
55
Hersenvliesontsteking
bel 1-1-2 bij puntvormige donkerrode of blauwrode vlekjes
bel bij bewusteloosheid of hevige benauwdheid altijd 1-1-2
III Levensbedreigende letsels en ziekten: ziekten met gevolgen voor het bewustzijn
Het Oranje Kruis 2021 ©
56
Bloedsuikerontregeling
bel 1-1-2 als de diabeet door een hypo niet-alert is of niet meer reageert
geef koolhydraten als de diabeet nog wel alert is
geef geen eten of drinken als de diabeet niet meer alert is (bijvoorbeeld onverklaarbare agressie)
leg bij bewusteloosheid de diabeet op de zij of in de stabiele zijligging
bel huisarts of spoedpost van de huisartsen bij een hyper
III Levensbedreigende letsels en ziekten: ziekten met gevolgen voor het bewustzijn
Het Oranje Kruis 2021 ©
57
Beroerte
bel 1-1-2 bij stoornis in het bewustzijn
doe de Mond-Spraak-Arm test
bel 1-1-2 bij vermoeden beroerte
III Levensbedreigende letsels en ziekten: ziekten met gevolgen voor het bewustzijn
Het Oranje Kruis 2021 ©
58
Flauwte met wegraking
bel 1-1-2 bij wegraking
bel 1-1-2 bij flauwte onder de 6 jaar en boven de 40 jaar
bel 1-1-2 bij een flauwte tijdens inspanning
als zeker is met een flauwte te maken hebben, mag eerst 2 minuten afgewacht worden of het slachtoffer opknapt; anders toch 1-1-2 bellen
Flauwte zonder wegraking
laat het slachtoffer gaan liggen bij een dreigende wegraking; bel de huisarts of de spoedpost van de huisartsen als het slachtoffer niet opknapt van 10 minuten liggen
Bij flauwte (met en zonder wegraking) benen optillen indien er geen trauma heeft plaatsgevonden
Menu
Het Oranje Kruis 2021 ©
59
III Levensbedreigende
letsels en ziekten
I Algemeen
IV Overige letsels en ziekten
II Voorkom (meer)
slachtoffers
Menu
Het Oranje Kruis 2021 ©
60
IV Overige letsels en ziekten
IV Overige letsels en ziekten
Het Oranje Kruis 2021 ©
61
Beoordeling overige letsels en ziekten
Op grond van het ongevalsmechanisme moet mogelijk toch professionele hulp worden ingeschakeld, ook al zijn er geen klachten.
vraag naar pijn en andere klachtenkijk naar bloedverlies, afwijkende huidskleur of stand lichaamsdelen
probeer een inschatting te maken van de krachten die op het slachtoffer hebben ingewerkt
alleen kleding verwijderen bij onderkoeling (natte kleding), verontreiniging gevaarlijke stoffen, het plakken van AED-elektroden en de verzorging van wonden
maak alleen op verzoek van de centralist foto’s of video’s
IV Overige letsels en ziekten: omgevingsinvloeden
Het Oranje Kruis 2021 ©
62
Onderkoeling
bel 1-1-2 bij suf worden
zorg voor een warme omgeving en dek af met (fleece)dekens
Oververhitting
bel 1-1-2 bij sufheid/verwardheid/ongecoördineerd zijn/evenwichtsstoornissen
zorg voor een koele omgeving, overtollige kleding uit, geef sportdrank, voeten in teiltje koud water, koel onmiddellijk bij hoofdpijn en misselijkheid, laat liggen bij duizeligheid
zorg eventueel voor schaduw met een reddingsdeken
Bel de huisarts of spoedpost van de huisartsen als het slachtoffer door misselijkheid niet kan drinken of niet opknapt.
IV Overige letsels en ziekten: omgevingsinvloeden
Het Oranje Kruis 2021 ©
63
Reisziekte
adviseer naar een vast punt aan de horizon te kijken
zorg voor frisse lucht
help eventueel met het innemen van medicijnen
Hoogteziekte
laat afdalen
meer drinken, elke 20-30 minuten drinken aanbieden
help eventueel met het innemen van medicijnen
IV Overige letsels en ziekten: wonden
Het Oranje Kruis 2021 ©
64
laat het slachtoffer liggen bij hevig bloedverlies, gebruik zo snel mogelijk een zwachtel, zwachtel een rolletje zwachtel mee voor extra druk
gebruik hechtstrips bij bloedende snijwonden
dek uitpuilende organen (darmen) losjes af met plastic huishoudfolie/niet-verklevende kompressen/schone doeken of lakens en maak dit zo mogelijk nat met schoon water, duw de organen niet terug (bel 1-1-2)
afgescheurde lichaamsdelen in schone, droge plastic zak en doe deze zak in een andere plastic zak met smeltend ijs of ijs waaraan water is toegevoegd
IV Overige letsels en ziekten: wonden
Het Oranje Kruis 2021 ©
65
verwijder sieraden
spoel kleine wonden/bijtwonden/vuile wonden met schoon water
breng huidontsmettingsmiddel aan rondom kleine wonden of in de wond bij ontbreken schoon water
dek steriel af of anders zo schoon mogelijk
Adviseer tetanusvaccinatie elke 10 jaar te herhalen.
Bel zo snel mogelijk de huisarts of spoedpost van de huisartsen na bijtwonden van wilde dieren .
IV Overige letsels en ziekten: wonden
Het Oranje Kruis 2021 ©
66
Verbinden van wonden
Het wondkussen:
moet steriel zijn
mag niet verschuiven
is bij voorkeur niet-verklevend
bedekt de hele wond
Raak het deel dat op de wond komt niet aan.
IV Overige letsels en ziekten: wonden
Het Oranje Kruis 2021 ©
67
Verbinden van wonden
Op de wond:
wondpleister
kompres
snelverband
IV Overige letsels en ziekten: wonden
Het Oranje Kruis 2021 ©
68
Vastleggen dekverband met:
kleefpleister
vingerverband
elastische zwachtel
ideaalzwachtel
zelfklevende (cohesieve) zwachtel
IV Overige letsels en ziekten: brandwonden: nieuwe terminologie
Het Oranje Kruis 2021 ©
69
verwijder sieraden, in de weg zittende kleding en luiers/incontinentiemateriaal
koel 10 minuten of tot de pijn zakt; let op onderkoeling
koel met brandwondenkompres / hydrogel bij ontbreken van lauw kraanwater
koel desnoods met slootwater
dek wonden af met steriel niet-verklevend verband, plastic huishoudfolie of schone doek
laat blaren heel
Bel de huisarts of spoedpost van de huisartsen bij gedeeltelijke en volledige verbrandingen van de huid.
Bel 1-1-2 bij grote gedeeltelijke en volledige verbrandingen van de huid.
IV Overige letsels en ziekten: gevaarlijke stoffen op de huid
Het Oranje Kruis 2021 ©
70
vermijd altijd contact met gevaarlijke stoffen
doe (indien aanwezig) veiligheidsbril en beschermende werkhandschoenen aan
borstel voor het spoelen voorzichtig eerst giftige poeders weg
trek besmette kleding uit
maak vastzittende kleding eerst nat en verwijder ze dan voorzichtig
schoenen en sieraden moeten uit/af
spoel ruim met zo mogelijk stromend lauw water (minimaal 45 minuten), pas de temperatuur aan zodat het vol te houden is
IV Overige letsels en ziekten: giftige stoffen in de ogen
Het Oranje Kruis 2021 ©
71
Spoelen van de ogen
spoel ogen 15 minuten (ook bij verbranding)
gebruik douche/waterkan, spoel eventueel met oogspoelfles/oogdouche volgens aanwijzingen fabrikant
laat het slachtoffer bij het gebruik van een oogspoelfles omhoog kijken en met het hoofd iets schuin, zodat de vloeistof niet in het andere oog loopt
IV Overige letsels en ziekten: bevriezingswonden
Het Oranje Kruis 2021 ©
72
bel 1-1-2 bij tweede- en derdegraads bevriezing
warm alleen op wanneer opnieuw bevriezen niet mogelijk is
warm dan 20-30 min. op met warm water van maximaal 40 graden
controleer doorlopend de temperatuur en pas zo nodig de watertemperatuur aan (controle met thermometer/elleboog/pols)
dek wonden steriel af, laat blaren heel, plaats gaas tussen vingers of tenen als de huid is aangetast
overleg eventueel met de huisarts over pijnstilling
IV Overige letsels en ziekten: kneuzing en verstuiking
Het Oranje Kruis 2021 ©
73
koel bij pijn 10-20 minuten, laat het slachtoffer hierbij 30 minuten het getroffen ledemaat hooghouden
stop met koelen wanneer de pijn niet afneemt of juist erger wordt
koel niet bij overduidelijke breuken
laat het slachtoffer tijdens koelen niet alleen
leg eventueel een steunverband aan
Koelen kan de eerste 24 uur eventueel 4-5 keer herhaald worden.Adviseer het slachtoffer paracetamol volgens bijsluiter te gebruiken.
IV Overige letsels en ziekten: spierletsel
Het Oranje Kruis 2021 ©
74
koel 10-20 minuten bij pijnlijk spierletsel
zorg zo nodig ook voor afkoeling
help op verzoek van het slachtoffer bij stretchen van de verkrampte spier
stop onmiddellijk met stretchen als daardoor de pijn toeneemt (mogelijk spierscheur)
koel en/of masseer een verkrampte spier als stretchen niet helpt of onmogelijk is
adviseer de huisarts of spoedpost van de huisartsen te bellen als:
• de volledige functie van arm of been wegvalt
• de pijn of de zwelling na twee dagen (48 uur) nog niet minder is geworden
• de pijn alleen maar erger wordt
IV Overige letsels en ziekten: botbreuk en ontwrichting
Het Oranje Kruis 2021 ©
75
bel 1-1-2 bij open botbreuken of bij verandering huidskleur bij een breuk/ontwrichting
bel 1-1-2 bij botbreuk/ontwrichting been, heup, bekken
bel 1-1-2 bij hevige pijn
neem anders contact op met de huisarts of spoedpost van de huisartsen
dek eventuele wonden steriel af
Ondersteun een been in de gevonden positie, voorkom beweging.
Laat bij een botbreuk/ontwrichting van de arm het slachtoffer zelf de arm ondersteunen.
IV Overige letsels en ziekten: botbreuk en ontwrichting
Het Oranje Kruis 2021 ©
76
Ondersteuning bovenarm
vasthouden bij de pols
Ondersteuning onderarm
in de lengte ondersteunen met de andere onderarm
IV Overige letsels en ziekten: oogletsel
Het Oranje Kruis 2021 ©
77
Vuiltje in het oog
verwijder alleen een vuiltje op het oogwit
veeg het vuiltje naar de binnenooghoek wanneer het zich niet van het oogwit laat verwijderen
bel anders een huisarts
IV Overige letsels en ziekten: neusletsel
Het Oranje Kruis 2021 ©
78
Bloedneus
laat het slachtoffer 1 keer de neus snuiten → niet bij mogelijk schedel- en hersenletsel
adviseer het slachtoffer om bloed niet door te slikken; dat kan door (in schrijvershouding) bloed uit de mond te laten lopen
laat het slachtoffer de neus 10 minuten dichtdrukken
Na 10 minuten niet gestopt, blijft bloed inslikken of uit de mond lopen → bel de huisarts of spoedpost van de huisartsen.
IV Overige letsels en ziekten: voorwerpen in neus of oor
Het Oranje Kruis 2021 ©
79
Voorwerp in de neus
laat de neus snuiten terwijl het andere neusgat dichtgeduwd wordt
bel een huisarts als het niet lukt
Voorwerp in het oor
bel een huisarts
Insect in het oor
druppel lauw water in het oor
bel een huisarts als dit niet lukt
IV Overige letsels en ziekten: mondletsel
Het Oranje Kruis 2021 ©
80
bel een tandarts bij losse, afgebroken en uitgeslagen tanden
plaats uitgeslagen tand terug (behalve melktanden)spoel zichtbaar vuile tanden kort met melk of laat het kort schoonlikken/schoonzuigen
vervoer de tand in plastic huishoudfolie, ORS of (half)volle melk
Tand door de lip → duw het wondje dicht met een kompres. Bel eventueel een huisarts.
IV Overige letsels en ziekten: steken en beten
Het Oranje Kruis 2021 ©
81
koel pijnlijke en jeukende insectensteken en -beten
verwijder teken zo snel mogelijk; ga bij klachten naar de huisarts
dompel erg pijnlijke steken van zeedieren in heet water, zo heet als nog verdragen kan worden (ga naar de post van de Reddingsbrigade)
1-1-2 bij slangenbeten
1-1-2 bij een wespensteek in de keel
1-1-2 bij heftige overgevoeligheid en bij zwellingen in keel/hals
IV Overige letsels en ziekten: ziekteklachten
Het Oranje Kruis 2021 ©
82
bel 1-1-2 bij een hevige allergische reactie, bel anders een huisarts
bel 1-1-2 bij braken van veel bloed, bel anders een huisarts
ga naar de huisarts bij ziekte na verblijf buitenland of contact besmette dieren
neem contact op met de huisarts bij uitdroging geef ORS, verdund appelsap (50% appelsap/50% water) of isotone sportdrank
geef bij misselijkheid regelmatig een klein beetje drinken
bel de GGD bij ziekteklachten die mogelijk met corona te maken hebben
blijf thuis ook bij milde klachten die mogelijk met corona te maken hebben
Zie ook Thuisarts.nl
IV Overige letsels en ziekten: (kinder)ziekten
Het Oranje Kruis 2021 ©
83
Bel 1-1-2 als het kind
erg ziek is, suf wordt, erg benauwd is of heel snel of anders ademt (steunende, kreunende of piepende ademhaling die inspanning kost)
moeite heeft met ademhalen waarbij het slachtoffer geen vijf woorden achtereen kan zeggen, (onwillekeurig) stopt met ademhalen, erg onrustig is
puntvormige donkerrode of blauwrode vlekjes heeft.
Bel de huisarts of de spoedpost van de huisartsen bij:
ophoesten van bloederig slijm, sufheid of verwardheid, het niet binnen kunnen houden van drinken, koorts die na twee dagen antibiotica nog niet gedaald is
de hik als deze uren duurt, hoofdpijn bij een zwangerschap van meer dan 12 weken of onverwachte klachten bij zwangerschap
IV Overige letsels en ziekten: (kinder)ziekten
Het Oranje Kruis 2021 ©
84
Adviseer het slachtoffer of ouders de eigen huisarts te bellen bij:
keelpijn die langer duurt dan 10 dagen, keelpijn met koorts die langer duurt dan 3 dagen
hoofdpijn die langer duurt dan 2 dagen
iemand die vaak de hik heeft
Adviseer een zwangere om contact op te nemen met de eigen huisarts wanneer ze in aanraking is geweest met een kinderziekte en vooral bij mazelen/rodehond/vijfde ziekte/kinkhoest/waterpokken of hand-voet-mondziekte.
