Samen kom je verder
Samen kom je verder
Open met het idee dat de les gaat over samen kiezen, luisteren en overleggen. Houd de titel eenvoudig en herkenbaar voor leerlingen met een LVB.
Dit ga ik leren
Ik kan samen met anderen overleggen, luisteren en één keuze maken.
Deze slide heeft geen instructies
Eén woord bij samenwerken
Laat leerlingen eerst kort overleggen met hun buur. Daarna typt elk team één woord. Verwachte woorden: luisteren, helpen, praten, samen, kiezen, respect.
Wat is samenwerken?
Samenwerken is iets samen doen.
je luistert
je praat
je helpt
je kiest samen
je houdt rekening met elkaar
Gebruik eenvoudige voorbeelden uit school: een opdracht maken, iets opruimen, samen sporten. Leg moeilijke woorden kort uit.
Goed samenwerken
Bij goed samenwerken:
praat niet één persoon alleen
mag iedereen iets zeggen
luister je naar elkaar
maak je afspraken
kies je samen wat het beste is
Benadruk dat samenwerken niet betekent dat iedereen hetzelfde denkt. Dat komt later terug als kern van de les.
Samenwerken met iemand die je niet aardig vindt
Dat kan soms toch nodig zijn.
op school
bij stage
op werk
Dan is respect belangrijk.
Noem dat je iemand niet aardig hoeft te vinden om toch netjes samen te werken. Houd het praktisch en niet te moreel.
Wat helpt dan?
Als samenwerken lastig is, helpt dit:
rustig blijven
luisteren naar de ander
duidelijk zeggen wat jij wilt
taken verdelen
samen een afspraak maken
Koppel dit aan de centrale vraag van de les: hoe kom je samen tot een keuze?
Lezen en samenwerken
Bij samenwerken gebruik je ook informatie.
Je kijkt en luistert eerst goed.
Daarna maak je samen een keuze.
Dat lijkt op begrijpend lezen: eerst informatie zoeken, dan pas een conclusie trekken.
Deze slide maakt de brug naar de volgende subtopic over tekst en informatiegebruik.
Kun je samenwerken met iemand die je niet aardig vindt?
Ja
Nee
Soms
Deze slide heeft geen instructies
Wat helpt dan het best?
Taken verdelen
Boos worden
Weglopen
Niks zeggen
Laat teams eerst overleggen. Goede antwoord sluit aan bij rustig blijven, luisteren, duidelijk zeggen wat je wilt en samen afspraken maken.
Vul de goede woorden in
Bij samenwerken kijk en luister je eerst goed. Daarna maak je samen een . Dat lijkt op begrijpend lezen: eerst zoeken, dan pas een trekken.
Correcte woorden: keuze, informatie, conclusie. Bespreek dat je niet te snel beslist.
Situatie: Samir en Daan
Samir en Daan moeten samen een presentatie maken.
Samir wil meteen beginnen.
Daan wil eerst bespreken wie wat doet.
Samir zegt ongeduldig: 'Doe nou gewoon iets.'
Lees de situatie rustig voor. Laat merken dat beide leerlingen iets anders belangrijk vinden.
Wat is hier het probleem?
Het probleem is niet de presentatie zelf.
Het probleem is hun manier van samenwerken.
Samir wil snel starten
Daan wil eerst taken verdelen
ze hebben nog geen afspraak
Benadruk dat leerlingen informatie uit de tekst gebruiken om het probleem te noemen. Niet gokken, maar lezen.
Welke informatie helpt het meest?
Deze zinnen laten het probleem goed zien:
Samir wil meteen beginnen
Daan wil eerst taken verdelen
Samir zegt: 'Doe nou gewoon iets'
Deze informatie laat zien dat ze anders denken over de aanpak.
Leg uit dat sommige zinnen vooral achtergrond geven, en andere zinnen echt helpen om het probleem te begrijpen.
Een goede eerste stap
Wat helpt Samir en Daan het best?
eerst kort overleggen
taken verdelen
afspreken wie wat doet
Zo wordt het rustiger en duidelijker.
Koppel de oplossing steeds terug aan samenwerken: eerst afstemmen, dan pas doen.
Waarom werkt taken verdelen?
Taken verdelen helpt omdat:
iedereen weet wat hij moet doen
het werk eerlijker wordt
je minder snel ruzie krijgt
Gebruik eenvoudige taal: duidelijk, eerlijk, rustig. Dat past goed bij de doelgroep.
Wat is het probleem van Samir en Daan?
Ze zijn te laat
Geen laptop
Ander plan
Te moeilijk
Het probleem is hun manier van samenwerken: Samir wil snel starten, Daan wil eerst taken verdelen.
Vul de goede woorden in
Samir wil meteen . Daan wil eerst taken . Een goede eerste stap is kort en afspreken wie wat doet.
Correcte woorden: beginnen, verdelen, overleggen.
Wat moeten Samir en Daan eerst doen?
Bespreek antwoorden klassikaal. Goede elementen: eerst praten, taken verdelen, afspreken, rustig blijven, luisteren.
Kiezen met een groep
Soms moet een groep samen kiezen.
Dat is niet altijd makkelijk.
Mensen willen vaak iets anders.
Dan moet je goed nadenken: wat is echt nodig?
Dit is de overgang naar de eiland-situatie. Houd het als start van een praktisch keuzeprobleem.
Op een onbewoond eiland
Je mag maar vijf spullen meenemen.
Voorbeelden van spullen zijn:
water
touw
EHBO-doos
mes
zaklamp
Je kunt niet alles kiezen.
Noem niet de hele lijst op de slide; houd het overzichtelijk. Je kunt mondeling extra voorbeelden geven.
Eerst zelf nadenken
Een eerste keuze maak je vaak zelf.
Dan denk je:
wat heb ik nodig?
wat helpt om veilig te blijven?
wat is minder belangrijk?
Maak duidelijk dat zelfstandig nadenken helpt vóór het overleg begint.
Daarna samen kiezen
In een groep vertel je jouw idee.
Daarna luister je naar de anderen.
Samen kies je vijf spullen.
Niet jouw lijst alleen, maar een lijst van de groep.
Benadruk het verschil tussen een eigen mening en een gezamenlijke keuze.
Waar gaat het vaak mis?
Samen kiezen wordt lastig als:
iemand alles wil bepalen
niemand luistert
er geen reden wordt gegeven
de groep niet kijkt wat het belangrijkst is
Noem dat goede keuzes vaak beginnen met uitleg geven: waarom kies je iets?
Een sterke groepskeuze
Een sterke groepskeuze heeft twee dingen:
een duidelijke keuze
een goede reden
Bijvoorbeeld: water en EHBO-doos zijn belangrijk voor overleven en gezondheid.
Gebruik één of twee concrete voorbeelden, maar houd ruimte voor andere redelijke keuzes.
Wat is het belangrijkst op het eiland?
Water
Voetbal
Chips
Radio
Deze slide heeft geen instructies
Wat gaat vaak mis bij samen kiezen?
Goed luisteren
Reden geven
Alles bepalen
Rustig praten
Koppel terug aan de slide: iemand wil alles bepalen, niemand luistert, geen reden geven, niet kijken wat belangrijk is.
Welke 2 spullen kiest jouw team?
Laat teams één kort antwoord insturen. Goede elementen: een duidelijke keuze en een goede reden, bijvoorbeeld water of EHBO-doos voor veiligheid en gezondheid.
Niet te snel oordelen
Soms denk je snel iets over iemand.
Maar een eerste indruk is niet altijd waar.
Je hebt vaak eerst meer informatie nodig.
Rustige overgang naar de casus over Jayden. Dit is een belangrijk burgerschapsmoment: oordeel uitstellen.
Situatie: Jayden is vaak te laat
Jayden komt bijna iedere ochtend te laat op school.
Sommige leerlingen zeggen:
'Hij heeft gewoon geen zin in school.'
Maar weten we dat al zeker?
Lees de uitspraak neutraal voor. Laat voelen dat dit een conclusie is, geen feit.
Te weinig informatie
We weten nog niet genoeg.
Missende informatie kan zijn:
waarom hij te laat komt
hoe zijn ochtend eruitziet
of hij thuis nog iets moet doen
of er problemen zijn met vervoer
Koppel dit expliciet aan begrijpend lezen: je kunt niet goed concluderen met te weinig informatie.
Nieuwe informatie verandert je beeld
Nu weten we meer:
Jayden brengt elke ochtend eerst zijn zusje naar school.
Zijn moeder begint heel vroeg met werken.
Dan kijk je anders naar de situatie.
Benadruk dat extra informatie kan zorgen voor meer begrip, zonder te zeggen dat te laat komen dan ineens geen probleem meer is.
Eerst informatie, dan pas een oordeel
Dit geldt bij mensen én bij teksten.
eerst lezen of luisteren
daarna nadenken
pas dan een conclusie trekken
Dit is een kernslide van de les. Hier komen burgerschap en begrijpend lezen samen.
Weten we al zeker waarom Jayden te laat is?
Ja
Nee
Nog niet
Deze slide heeft geen instructies
Vul de goede woorden in
Een eerste is niet altijd waar. Je hebt eerst meer nodig. Eerst lezen of luisteren, pas dan een trekken.
Correcte woorden: indruk, informatie, conclusie.
Welke info mis je bij Jayden?
Bespreek welke informatie mist voordat je oordeelt. Mogelijke antwoorden: waarom hij te laat komt, thuis taken, vervoer, ochtend thuis.
Samen kiezen voor de klas
Stel: de klas krijgt €100.
Dat geld moet gebruikt worden voor iets waar de hele klas iets aan heeft.
Dan moet je niet alleen denken aan wat jij leuk vindt.
Maak de situatie concreet: iets kopen of doen voor iedereen. Koppel aan algemeen belang.
Van eigen idee naar groepsplan
Iedereen kan een ander idee hebben.
Bijvoorbeeld:
spellen
planten
materialen
iets voor het schoolplein
Daarna maak je samen één plan.
Gebruik herkenbare voorbeelden uit de input van de docent. Houd de lijst kort op de slide.
Waar let je op bij een plan?
Een goed plan voor de klas is:
duidelijk
nuttig voor veel leerlingen
betaalbaar
goed uitgelegd
Dus: wat kies je, waarom, en past het binnen €100?
Benadruk dat een goed plan meer is dan een leuk idee; het moet ook passen bij het doel en het bedrag.
Niet alleen jouw idee telt
Samen kiezen betekent:
je legt jouw idee uit
je luistert naar andere ideeën
je kunt van mening veranderen
je kiest wat het beste is voor de groep
Noem dat van mening veranderen juist sterk kan zijn. Dat helpt leerlingen anders naar overleg kijken.
Wat laat goed samenwerken zien?
Je ziet goed samenwerken als:
iedereen iets mag zeggen
leerlingen elkaar laten uitpraten
er met redenen wordt gekozen
de groep samen tot één antwoord komt
Dit bereidt de afsluiting voor en vat zichtbaar gedrag samen.
Wat heb je vandaag geleerd?
Samenwerken betekent niet dat iedereen hetzelfde denkt.
Samenwerken betekent wel dat je:
luistert
overlegt
informatie gebruikt
samen kiest
Gebruik deze slide als inhoudelijke samenvatting vóór de begrippenlijst.
Waar let je op bij een goed plan?
Alleen leuk
Voor jezelf
Zo duur mogelijk
Duidelijk en betaalbaar
Het plan moet duidelijk zijn, nuttig voor veel leerlingen, betaalbaar en goed uitgelegd.
Wat laat goed samenwerken zien?
Iedereen zegt iets
Eén leerling kiest
Niemand luistert
Alleen jouw idee
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb jij vandaag geleerd?
Exit-ticket zonder fout antwoord. Laat leerlingen kort terugkijken op wat zij geleerd hebben over samenwerken, luisteren, informatie gebruiken en samen kiezen.
Wat hielp jou vandaag het meest?
Exit-ticket over het leerproces. Mogelijke antwoorden: eerst zelf denken, overleggen, stemmen, voorbeelden, samen kiezen.
Wat ga jij volgende keer beter doen?
Exit-ticket gericht op transfer. Laat leerlingen een kleine, concrete volgende stap noemen.
Begrippen
samenwerken - samen iets doen en samen keuzes maken
overleggen - met elkaar praten om tot een keuze te komen
luisteren - goed horen wat een ander zegt
mening - wat jij ergens van vindt
keuze - wat je besluit te nemen of te doen
taak verdelen - afspreken wie welk werk doet
conclusie - wat je denkt of besluit na informatie
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
informatie - dingen die je weet of leest
oordeel - wat je van iemand of iets vindt
respect - netjes omgaan met anderen
algemeen belang - wat goed is voor de hele groep
duidelijke reden - een goede uitleg waarom je iets kiest
begrijpend lezen - lezen en snappen welke informatie belangrijk is
Deze slide heeft geen instructies