Ontwikkelingspsychologie hfdst 3 en hfdst 4

• Gedragswetenschappen
• Secundair onderwijs

Hoofdstuk 3: Klassieke en recente ontwikkelingspsychologische theorieën

Opdracht

Link de recente ontwikkelingspsychologische theorieën aan de klassieke ontwikkelingspsychologische theorieën (pagina 21)

Opdracht

Casus Annabel

Maak de link met de geziene theorie over de cognitieve ontwikkeling (pagina 22)

Cognitieve ontwikkelingstheorie van Jean Piaget 

• Senso-motorisch handelen (0-2 jaar): objectpermanentie
• Pre-operationeel denken (2-7 jaar): symbolisch denken, hun denken is nog steeds niet logisch
• Concreet-operationeel denken (7-12 jaar): systematisch en logisch denken
• Formeel-operationeel denken (vanaf 12 jaar): abstract denken en redeneren

Vergelijking 1: Theorie van Piaget versus informatietheorie

Cognitieve ontwikkelingstheorie van Jean Piaget 

• Discontinu (fasen): Formeel-operationeel denken (vanaf 12 jaar): abstract denken en redeneren
• Vanaf nu kunnen ze hypothetisch deductief redeneren en propositioneel denken
  
• Adolescenten bevinden zich pas volledig in het laatste stadium als ze 15 jaar zijn
  
• Hiervoor is een combinatie nodig van fysieke rijping en omgevingservaringen

hypothetisch deductief redeneren = oorzaak -gevolg - complexe oplossingen

Propositioneel denken = vooruit denken voorbeeld paraplu / Conclusie moet juist zijn

Cognitieve ontwikkelingstheorie van Jean Piaget 

• Volgens verschillende onderzoeken zijn niet alle volwassenen in staat om formeel operationeel te denken of niet op alle vlakken blijk geven van formeel-operationeel denken
  
• Cognitief lui, we vertrouwen vaak op onze intuïtie en mentale ezelsbruggetjes
  
• Culturele invloeden spelen een rol bij het gebruikmaken van formele operaties

Informatieverwerkingstheorie

Een recentere theorie is de informatieverwerkingstheorie. Het functioneren van de hersenen wordt daarbij vergeleken met een computer. Informatieverwerking verloopt volgens drie processen: opnemen, opslaan en terugzoeken. De binnengekomen informatie passeert drie stations: het sensorisch geheugen, het kortetermijngeheugen en het langetermijngeheugen. 

Het geheugenmodel van de informatieverwerkingstheorie

• Sensorisch geheugen/zintuigelijk geheugen: Eerste korte opvang van zintuiglijke prikkels.
  
• Kortetermijngeheugen/Werkgeheugen: Actieve verwerking van informatie. Heeft een beperkte capaciteit.
  
• Langetermijngeheugen: Opslag van informatie voor de lange termijn.
  

Informatieverwerkingstheorie

• De groei is continu, de groei verloopt geleidelijk
  
• Verzameling van individuele vaardigheden
  

richt zich op individuele stukjes van de puzzel

• Groei van de metacognitie = kennis van eigen denkprocessen
• Voordeel metacognitie: Kunnen hun leerprocessen beter begrijpen

Informatieverwerkingstheorie

• Nadeel metacognitie: adolescent trekt zich terug/ adolescent is bewust van zichzelf (egocentrisme)
  
• Egocentrisme: eigen ik staat centraal - imaginair publiek - vervorming van het denken (Andrew Tate)

Cognitieve ontwikkelingstheorie van Jean Piaget 

Piaget is meester in het tonen van een totaalbeeld.

Informatieverwerkingstheorie

Preciezere meetmethodes, zoals  het meten van de verwerkingssnelheid of het oproepen van herinneringen.

Vergelijking 2: Morele ontwikkeling volgens Kohlberg versus morele ontwikkeling volgens Galligan

Morele ontwikkeling - stadiumtheorie Lawrence Kohlberg

Hij deed vooral onderzoek naar de manier waarop mensen (vanaf 10 jaar) redeneren in morele probleemsituaties.  Hij gebruikte de methode van morele dilemma's (zoals het Heinz dilemma)

Kohlberg heeft drie niveaus gevonden in de ontwikkeling van wat wij moraal oké en niet oké vinden. Elk niveau heeft twee fases. 

1.  Preconventioneel niveau: juist of fout wordt bepaald door straffen en beloningen. 
2. Conventioneel niveau: Goed is wat de groep zegt, wat anderen denken
3. Postconventioneel niveau: Goed doen wordt bepaald door hogere waarden en persoonlijk waardesysteem 

Carol Gilligan 

• Assistente bij de beroemde moraalpsycholoog Lawrence Kohlberg
• Ze stelde een alternatief model op voor de morele ontwikkeling van meisjes, omdat jongens en meisjes anders opgevoed worden
• Jongens vertrekken vanuit de gevoelens rechtvaardigheid en eerlijkheid
• Meisjes vertrekken vanuit de gevoelens verantwoordelijkheid en zelfopoffering
• Sommige onderzoekers vinden haar model te drastisch

Model van Kohlberg

Model van Gilligan

Vergelijking 3: Recent onderzoek van Hattie's visie op schoolprestaties versus cognitieve ontwikkeling

Kritiek op het onderwijs

Sir Ken Robinson (1950–2020) was een wereldberoemde Britse auteur, spreker en onderwijsadviseur die bekend stond als een gepassioneerd pleitbezorger voor creativiteit, innovatie en het belang van kunstonderwijs.

 Hij pleitte voor een radicale hervorming van het onderwijs om de individuele talenten van kinderen te benutten.

www.google.com

John Hattie

John Hattie (pedagoog) heeft een groot meta-onderzoek gedaan naar het kwantitatief meten van onderwijsresultaten. Visible learning is gebaseerd op meer dan 800 meta-analyses van meer dan 52.600 onderzoeken, met bij elkaar minstens 240 miljoen leerlingen. Hieraan zijn recent nog 100 meta-analyses toegevoegd, maar de kernboodschap is niet veranderd.

Hattie's visie op schoolprestaties

Wat valt je op?

Laag effect op de leerling in het onderwijs

Positief effect op de leerling in het onderwijs

Opdracht 'De ideale school'

Opdracht 'De ideale school' 15p

Creëer jullie ideale school. Laat je inspireren door de verschillende fragmenten.

Wat zijn de voor-en nadelen van de verschillende onderwijstypes volgens jullie?

Wat neem je mee? Hou vooral rekening met de commentaren van Sir Ken Robinson en de onderzoeken van John Hattie.  Je verwerkt 5 wetenschappelijke onderzoeken.

Fragmenten

Sudbury school

https://onderwijs.hetarchief.be/collecties/88e1e1e8-499b-4228-8358-32b7e8470d2f

Dalton

https://onderwijs.hetarchief.be/item/sx64461c8h

Confucius

https://onderwijs.hetarchief.be/item/bk16m3m024

Voorbeelden 'De ideale school'

Hoofdstuk 4: Soorten psychologie en therapieën

Soorten psychologie

1. Biopsychologie (biologische processen van psychische aandoeningen)
2. Klinische psychologie (diagnose en behandeling van psychische stoornissen)
3. Cognitieve psychologie (begrijpen van mentale processen en hoe deze het denken beïnvloedt)
4. Counseling psychologie (verbeteren van welzijn - stress)
5. Ontwikkelingspsychologie (levensloopfasen)

Soorten psychologie

6. Onderwijspsychologie (leer- en gedragsstoornissen)

7. Experimentele psychologie (werken vaak in academische en onderzoeksinstellingen)

8. Forensische psychologie (doctoraat)

9. Industrieel-organische psychologie

10. Persoonlijkheidspsychologie (invloed van persoonlijkheidskenmerken: opvoeding)

11. Sociale psychologie (invloed van sociale contexten)

12. Sportpsychologie...

Vormen van psychotherapie binnen de klinische psychologie

1. Cognitieve gedragstherapie

2. Relatie- en gezinstherapie (systeemtherapie)

3. Cliëntgerichte therapie

4. Psychoanalystische therapie

5. Integratieve therapie

Psychedelica therapie

www.facebook.com

Slaaf van wat?

Om correct te oordelen over psychedelica in psychotherapie moeten we eerst de waarheid en cijfers kennen omtrent cocaïne en alcoholgebruik.   Ook het drugsbeleid in België moeten we van dichterbij bekijken.

Nadien zijn we pas in staat om te debatteren over het thema 'psychedelica in psychotherapie' - Debatteren over eigen en andermans verslavingsgedrag a.d.h.v. wetenschappelijke onderzoeken.

Cocaïne en alcohol onder jongeren

onderwijs.hetarchief.be

Snuiven we binnenkort allemaal coke?

Wat weet je over
cocaïne?

Wat is cocaïne?

• Cocaïne is een stimulerend of opwekkend middel (oppeppende drug)
• De bladeren van de cocastruik: Colombia - Bolivië
• Na een eenvoudige chemische bewerking (cacaoplant - pasta - cocaïne hydrochloride)  verkrijgt men een fijn kristalachtig wit tot geelachtig poeder met een bittere smaak

Chemische structuur - zwakke base 

Het wordt op de markt gebracht als zout of als vrije base

Onderzoek Vlaanderen: maagzout of natrium bicarbonaat - ammoniak

Cocaïne vroeger

• Reeds in de oude culturen van Midden- en Zuid-Amerika ‘gebruikte’ men cocabladeren (4000 jaar oud - plant werd als goddelijk beschouwd)

• Tot op vandaag kauwen mensen op de bladeren om honger, pijn en vermoeidheid tegen te gaan, en tegen ademhalingsproblemen 
• De stof cocaïne werd in Europa in 1859 voor het eerst op chemische wijze vrijgemaakt
• Men gebruikte ze in de geneeskunde om patiënten plaatselijk te verdoven, en bij de behandeling van tbc en syfilis
• De jonge Freud gebruikte cocaïne tegen depressies (vooral vrouwen)
• In een militaire context werd het gebruikt om soldaten alert te houden

Cocaïne vroeger

• Cocaïne werd ook verwerkt in thee, wijn, spuitwater, neuspoeders enzovoort 
• Een bekende toepassing was de frisdrank Coca-Cola® (die sinds 1903 geen cocaïne meer bevat)
• Toen in de jaren 1890 bekend raakte hoe schadelijk cocaïne is, kwamen er geleidelijk aan in veel landen verbodsbepalingen en namen het medisch en industrieel gebruik snel sterk af
• Als drug werd cocaïne populair in de jaren 1920 en 1930, maar na de Tweede Wereldoorlog kreeg het concurrentie van synthetisch samengestelde amfetamines

Cocaïne nu...

• Cocaïne werd in de jaren 1960-1970 opnieuw een (dure) modedrug
• Door zijn hoge prijs circuleerde hij aanvankelijk vooral in kringen van kunstenaars, intellectuelen en de rijke jetset
• Samen met het ervan afgeleide crack raakte de drug in de Verenigde Staten stilaan in alle lagen van de bevolking verspreid. Ook in West-Europa is het gebruik van cocaïne sinds eind de jaren negentig toegenomen
• Door de hoge productie daalt de prijs en is cocaïne ook voor jongeren toegankelijk (2,5 euro per lijntje)

WAT DOET COCAÏNE MET HET LICHAAM?

• De effecten van drugs verschillen naar gelang het individu: conditie, gewicht, geslacht, verwachtingen...
• Cocaïne stimuleert het centraal zenuwstelsel, versnelt de hartslag en de ademhaling en verhoogt de bloeddruk
• Het veroorzaakt psychisch en lichamelijk een oppeppend effect, zonder dat het aan het lichaam energie toevoegt 

WAT DOET COCAÏNE MET HET LICHAAM?

• Gebruikers denken bijzonder ‘helder’ en zijn erg actief (productief) en alert, spraakzaam, euforisch en tegelijk kalm. Ze hebben alles ‘onder controle’ (= grote zelfzekerheid)
• Ze voelen zich opgewonden, ook seksueel. Inspanningen houden ze langer vol zonder tekenen van vermoeidheid of honger 
• Plaatselijk heeft cocaïne een verdovende werking/ pijn wordt minder snel gevoeld
• Een onderdrukt hongergevoel en vermoeidheid

HOE LANG WERKT HET?

• Bij snuiven: het effect is na enkele minuten voelbaar. Het

 piekeffect duurt 30 tot 45 minuten

• Bij spuiten: het effect is nog sneller voelbaar en duurt

 ongeveer 15 minuten

Risico's

• Uitputting
• Het wegvallen van remmingen, de praatzucht, het gevoel van ‘verhevenheid’ en de heldere ‘inzichten in de wereld’ kunnen tot arrogant en agressief gedrag leiden
• Bij zwaar gebruik komen hardnekkige jeuk en huidbeschadigingen frequent voor. Omdat men onderhuids ‘beestjes’ voelt, is er een onbedwingbare neiging om aan de huid te pulken en te krabben
•  Ontstekingen en abcessen veroorzaken, en besmettingen: hepatitis B, C, HIV (aids) en andere infectieziekten
• Grote hoeveelheden kunnen een cocaïne - vergiftiging veroorzaken. Dit kan resulteren in coma of de dood

Klasgesprek 'rangschikken'

Wat kan volgens jou echt niet?

Wat kan volgens jou wel?

Klasgesprek 'Hoe kijk jij naar alcohol?'

Drink jij af en toe alcohol?

ja, wekelijks

ja, maandelijks

ja, bij speciale gelegenheden

nee

Tijdens de feestdagen werd er alcohol bij mij thuis geserveerd?

ja

nee

Een glaasje alcohol tijdens de feestdagen hoort erbij?

eens

oneens

Een fuif (100-dagen) zonder alcohol zou ik minder leuk vinden.

eens

oneens

Mag een leerkracht alcohol drinken op een schoolfeest?

ja

nee

nee

In een sportkantine zou men geen alcohol mogen serveren.

eens

oneens

Zien drinken, doet drinken.

eens

oneens

Onderzoek VAD Vlaanderen

 Slechts 7% van de Vlamingen zegt dat alcohol essentieel is voor een geslaagde avond.

Niet alleen onze houding tegenover alcohol is aan het veranderen, ook de hoeveelheid alcohol die we drinken gaat omlaag.

De studententijd buiten beschouwing gelaten, geldt: hoe jonger, hoe minder alcohol er gedronken wordt.

Daarnaast geeft 1 op 4 Vlamingen ook aan dat ze het voornemen hebben om het komende jaar minder te gaan drinken.

En toch...

Alcohol is in onze maatschappij alomtegenwoordig, al is het geen ongevaarlijk product.

“Schol! Eentje op de gezondheid…” 

Het zijn woorden die vaak worden uitgesproken voordat we een glas alcohol drinken. Maar houdt dat eigenlijk wel steek? 

Wat is alcohol?

• is een verdovend middel (net als slaappillen en cannabis)
• ontstaat door de gisting van natuurlijke suikers in granen en fruit - natuurlijk product
• We onderscheiden drie grote soorten alcoholhoudende dranken: bier, wijn en sterke drank
• De concentratie alcohol in een drank wordt in België meestal uitgedrukt in graden
• Oorspronkelijk medicinale doeleinden

Alcohol vroeger

• Alcohol – het woord is van Arabische afkomst – voor het eerst geproduceerd en gebruikt in de Arabische wereld
• is de oudste en meest verspreide drug
• in het oude Egypte was bier een onderdeel van het voedingspatroon
• De oudste geschreven wetgeving over alcohol dateert van ongeveer 2000 voor onze tijdrekening en komt uit Babylon. 
• In de Middeleeuwen was bier hygiënischer dan water, dat vaak verontreinigd of besmet was

Alcohol vroeger

• Het gebruik van alcohol beleefde in de geschiedenis hoogten en laagten
• Een opstoot deed zich in het Europa van de 19de eeuw voor, toen grootschalige industrialisering gepaard gingen met toenemende alcoholproblemen
• Die resulteerden begin 20ste eeuw in strenge regelgevingen om alcoholmisbruik tegen te gaan en de opkomst van matigingsbewegingen
• De strenge wetgeving leidde dan weer tot illegale alcoholproductie op grote schaal en georganiseerde misdaad

En nu...

• De alcoholindustrie en -consumptie is in veel westerse landen een belangrijke economische sector
• Alcohol is er een sociaal aanvaard – en intens gepromoot –fenomeen
• Anderzijds is er ook regelgeving om misbruiken tegen te gaan en de consumptie te beperken, bijvoorbeeld in de vorm van hoge taksen, instellen van leeftijdsgrenzen, beperkingen op de publiciteit en verkeerswetgeving
• De Islam van zijn kant verbiedt alcohol

Wat doet alcohol met je lichaam?

• De lever kan worden aangetast: ontsteking, vervetting, levensbedreigende cirrose
• Ontstekingen van maag, slokdarm en pancreas, verhoogde bloeddruk, een verhoogd risico voor hart- en bloedvaten, spier- en hersenbeschadiging
• Het zenuwstelsel kan worden aangetast
• Onderzoek geeft een verband aan tussen alcoholgebruik en verschillende kankers (misschien ook borstkanker)

Wat doet alcohol met je lichaam?

• Alcohol bevat nogal wat calorieën. Door de invloed op het metabolisme kan dat leiden tot vetopstapeling en gewichtstoename (cholesterol)
• Alcohol helpt wel om in te slapen, maar veroorzaakt ook doorslaapstoornissen
• Langdurig misbruik leidt tot geheugenstoornissen en op termijn een vorm van dementie

Wat doet alcohol met je lichaam?

• De controle op emoties en gedragingen vermindert, met als mogelijke gevolgen: agressie, angsten, hallucinaties, achtervolgingswaanzin en depressies… termijn zijn karakterveranderingen mogelijk
• Los van zijn verslavende werking bestaat er een oorzakelijk verband tussen alcohol en een zestigtal verschillende ziekten en aandoeningen
• Vruchtbaarheid: door alcoholgebruik wordt de zin om te vrijen groter, maar de ‘prestaties’ nemen af. Op den duur kunnen er potentieproblemen ontstaan

Cijfers in Vlaanderen

Cijfers in Vlaanderen

Beleid en Preventie

NICC - drugscommissaris Ine Van Wymersch

(2min.30 - 6min.24)

Het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie of kortweg het NICC is een federale wetenschappelijke instelling binnen de FOD Justitie. Op vraag van de gerechtelijke overheden verrichten ze onafhankelijk onderzoek:

• De directie Criminalistiek identificeert en analyseert sporen van verdachten. Zo helpen ze daders van misdrijven op te sporen en bewijslast op te bouwen.
  
• De directie Criminologie onderzoekt hoe het strafrechtelijke systeem functioneert en hoe ze het kunnen verbeteren.

www.vrt.be

Succesvol alcohol- en drugsbeleid

Voor een succesvol alcohol- en drugsbeleid is 

• steun van een groot deel van de bevolking noodzakelijk als van de overheid, daarvoor is er een groter bewustzijn nodig over de risico’s en gevolgen van alcoholgebruik
• effectieve aanpak is een overkoepelende aanpak waarin universele strategieën die de

betaalbaarheid, beschikbaarheid en aantrekkelijkheid van alcohol en drugs verminderen, naast gerichte

strategieën worden toegepast

•  afstemming tussen buurlanden is eveneens aangewezen

Cruciale vraag voor het voeren van een goed beleid: 

Op basis waarvan wordt bepaald hoe gevaarlijk een drug is?

(10min30 - 17 min)

www.vrt.be

Gluren bij de buren omtrent preventie

Merendeel van het budget gaat naar preventie - hulpverlening 

(geen geldboete voor drugsverslaafden)

30% van het budget gaat naar hulpverlening en 3 à 4% naar  preventie

Piltesten (testdorp) in België

Iets legaliseren die illegaal is...

(26 min. - 29min07)

www.vrt.be

Wat vinden jullie van de gebruikersruimte in België?

(34 min. - 40min.20)

www.vrt.be

Wat vinden jullie van piltesten en gebruikersruimte in België?

Ik ben voor

Ik ben tegen

Gluren bij de buren

Opdracht

Bekijk de reportage omtrent strafrecht en alcoholgebruik in Moldavië. En beantwoord de vragen via het vak 'slaaf van wat?'.

(vanaf 28 min.)

https://onderwijs.hetarchief.be/item/542j69dj5m

onderwijs.hetarchief.be

Geschiedenis van psychedelica

• Al in de jaren ‘50 en ‘60 werd er onderzoek naar gedaan (vooral LSD)
• Halverwege de jaren ‘60 werd LSD steeds populairder als drug. Daarom werd dit middel verboden. Al het lopende onderzoek werd hierdoor stopgezet. 
• Hetzelfde gebeurde met MDMA eind jaren ‘70
• Toch is er altijd interesse gebleven in therapeutische toepassingen van psychedelica. Therapeuten gingen zelf, illegaal, experimenteren met het gebruik van bijvoorbeeld LSD of MDMA als onderdeel van hun therapie

Geschiedenis van psychedelica

• Vanaf de jaren ‘90 werd kleinschalig onderzoek weer steeds vaker mogelijk. Waarbij er de laatste jaren zeer grootschalige onderzoeken hebben plaatsgevonden met veelbelovende resultaten. 
• Dit heeft er onder andere toe geleid dat ketamine nu officieel voorgeschreven kan worden bij mensen met een therapieresistente depressie. 
• En dat MDMA geassisteerde therapie in 2023 in Amerika is ingediend als officiële behandeling bij PTSS.

Opdracht

Het gebruik van psychedelica is de laatste jaren veel in het nieuws.

Vorm groepjes van drie.

Elke leerling krijgt een artikel. Leg het artikel uit aan elkaar en beantwoord de vragen in de cursus.

Hoe ziet triptherapie eruit?

Bekijk het fragment ‘Brain man’. (vanaf 38 min.)

https://onderwijs.hetarchief.be/item/ng4gn05v8t

Geen reguliere (officiële) behandeling

Bekijk het fragment ‘De afspraak: psychedelica en mentaal welzijn’

https://onderwijs.hetarchief.be/item/x921c5jr2c

Luisteropdracht

Bendegeweld in Marseille 

18 punten

Klasgesprek

Bendegeweld in Marseille: Macron belooft beterschap, in de vorm van een "ongeziene operatie" om de drugshandel aan te pakken.

5 punten

https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/03/19/frankrijk-marseille-drugsoorlog-macron-emmanuel-ongeziene-operat/

 Zijn jullie voorstander van deze ongeziene operaties? Wat zou jij doen als politieker? 

Gebruik je notities en je cursus. Je zal de leerstof moeten toepassen op de actualiteit. 

Aan de slag...