Economie
Maatschappelijke
Kosten en Baten
Wat betaalt de samenleving écht voor onze producten?
VMBO-GL · Leerjaar 4 · Economie
Economie
Maatschappelijke
Kosten en Baten
Wat betaalt de samenleving écht voor onze producten?
VMBO-GL · Leerjaar 4 · Economie
Wat ga je leren?
🎯 Uitleggen wat bedrijfskosten en -opbrengsten zijn
🌿 Het verschil kennen tussen maatschappelijke baten en kosten
➕ Positieve en negatieve externe effecten herkennen
💡 Uitleggen wat MVO (maatschappelijk verantwoord ondernemen) inhoudt
⚖️ Voorbeelden koppelen aan de juiste begrippen
Introductie
Ondernemers produceren goederen en diensten waar wij dagelijks gebruik van maken. Maar die productie heeft ook een keerzijde: het milieu krijgt schade.
Die schade wordt niet doorberekend aan de consument. De samenleving betaalt er uiteindelijk de prijs voor.
In deze les leer je hoe ondernemers omgaan met die afweging.
productie ↔ milieu
Bedrijfskosten en -opbrengsten
Een ondernemer weegt altijd af:
📉 Bedrijfskosten
Huur, lonen, materialen, energie
Kosten voor schone machines
Milieumaatregelen
VS
📈 Bedrijfsopbrengsten
Omzet uit verkoop van producten
Subsidies voor duurzaamheid
Betere reputatie → meer klanten
De ondernemer accepteert hogere kosten als de opbrengsten minstens evenveel stijgen.
Maatschappelijke Baten
📖 Definitie: Voordelen van de productie voor de samenleving — ook wel positieve externe effecten.
Materiële baten
(in geld uit te drukken)
Extra omzet horeca bij bloembollenveld
Meer bezoekers → hogere bestedingen
Werkgelegenheid in de regio
Immateriële baten
(niet in geld uit te drukken)
Genieten van bloembollenvelden
Schone lucht en natuur
Gevoel van welzijn
Maatschappelijke Kosten
📖 Definitie: Nadelen van de productie voor de samenleving — ook wel negatieve externe effecten.
Immateriële kosten
(niet in geld te meten)
Minder kunnen genieten van natuur
Gezondheidsklachten door luchtvervuiling
Vermindering van biodiversiteit
Materiële kosten
(in geld te meten)
Kosten voor opruimen van vervuiling
Medische kosten door milieuschade
Herstelkosten voor natuur
Overzicht: Baten en Kosten
Bedrijven betalen vaak niet voor de maatschappelijke kosten → product blijft kunstmatig goedkoop.
MVO
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
De ondernemer houdt rekening met het milieu én de mensen die afhankelijk zijn van het bedrijf.
💰
Profit
Financieel gezond bedrijf
🌱
Planet
Zorg voor het milieu
👥
People
Welzijn van mensen
Check jezelf! 🎯
1. Een fabriek vervuilt een rivier. Omwonenden kunnen er niet meer vissen. Wat is dit?
💡 Maatschappelijke kosten (negatief extern effect) — immaterieel
2. Een bakker geeft de buurt een heerlijke geur. Meer mensen lopen langs en kopen elders iets. Wat is dit?
💡 Maatschappelijke baten (positief extern effect) — materieel
3. Een kledingbedrijf betaalt zijn fabrieksarbeiders eerlijk. Dit past bij welk concept?
💡 MVO (People-pijler)
Samenvatting
Maatschappelijke baten →
Voordelen van productie voor de samenleving (+ extern effect)
Maatschappelijke kosten →
Nadelen van productie voor de samenleving (- extern effect)
Materieel →
In geld uitdrukbaar (bijv. extra omzet, herstelkosten)
Immaterieel →
Niet in geld uitdrukbaar (bijv. genieten van natuur, leed)
MVO →
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen: Profit + Planet + People
Volgende les: Hoe kan de overheid maatschappelijke kosten aanpakken? 💬