AI-Short Ethiek en Privacy
AI wordt steeds meer gebruikt in onderwijs en ondersteuning. Maar: waar liggen de grenzen? Vandaag verkennen we kansen én risico’s.
Agenda
5 min
Voorstellen & doelen
5 min
Wat is AI, gebruik jij het al en zo ja hoe gebruik je het?
15 min
Ethiek: eerlijk, transparant & verantwoordelijk (theorie)
Privacy & AVG: wat mag je wél en niet invoeren? (Theorie)
Veiligheid: risico's en hoe vermijd je ze? (theorie)
30 min
Werken vanuit je praktijk (stellingen en cvasussen)
Afronding
5 min
Jakob Veldman
Docent Maatschappelijke Zorg
DigiCoach
Berniek Wittendorp
DigiCoach
Wie zijn wij?
Aan het einde van deze AI-short kun je:
Privacy en veiligheidsrisico’s herkennen bij gebruik van AI
Dataminimalisatie, veilig prompten en transparantie in AI gebruik toepassen in je eigen werk
Kritisch nadenken over AI-output
Bias herkennen
Doelen van deze AI-short
Wat is AI? Een korte introductie
"AI is software die taken uitvoert die normaal menselijke intelligentie vereisen — zoals schrijven, analyseren, beslissingen nemen en afbeeldingen genereren."
💬
ChatGPT / Claude/Copilot
Tekstgeneratie, samenvatten, vertalen, vragen beantwoorden
📊
Copilot in Office
Automatisch e-mails schrijven, Excel formules, presentaties
🎨
Beeldgeneratie
DALL-E, Midjourney: foto's en illustraties genereren
Gebruik jij al AI-tools in je werk?
🙋 Even een snelle poll!
🟢 Ja, regelmatig
🟡 Soms / experimenteel
🔴 Nauwelijks / nooit
❓ Weet niet wat AI is
Waar gebruik je AI voor?
AI in jouw dagelijkse werk
👩🏫 Docent
Lesmateriaal genereren
Feedback op studentteksten
Toetsvragen opstellen
Leerlijnen plannen
💻 ICT
Code debuggen
Documentatie schrijven
Foutmeldingen analyseren
Security checks
📋 Administratie
Brieven en mails opstellen
Samenvatten van notulen
Data invoer ondersteunen
FAQ beantwoorden
👥 HRM
Vacatureteksten schrijven
Beleidsdocumenten
Onboarding materiaal
Gespreksverslagen
📜 Beleid
Rapporten samenvatten
Beleidsnotities opstellen
Trendanalyse
Vergaderstukken
⚠️Ethiek: is iedereen wel gelijk?
🎭 Vooroordelen en aannames
📧 AI kan fouten maken
🤥 AI kan informatie verzinnen
⚖️ Ongelijkheid versterken
AI wordt gevoed door anderen. Daarmee neemt hij ook de mening van anderen over. Maar zijn die meningen altijd waar?
AI denkt niet maar puzzelt de juiste woorden achter elkaar. Maar gebruikt hij altijd het juiste puzzelstukje en kun jij dat controleren?
Voor AI bestaat alles. Maar AI weet niet wat goed of fout is. Hij kijkt wat het meest logische woord in die volgorde is, maar is dat waar? Het is jouw verantwoording.
Niet iedereen heeft op dezelfde manier en op hetzelfde niveau toegang tot AI, dit kan leiden tot ongelijkheid.
📜 Transparantie
Wees duidelijk en open wanneer je ergens AI voor hebt gebruikt.
⚠️Privacy en AVG, hoe ga je er mee om
🎭 HR informatie en Student gegevens
🤥 Namen of studentnummers
🔓 AVG
⚖️Medische informatie
Vertrouwelijke informatie of informatie waarvan je redelijkerwijs mag aannemen dat het vertrouwelijk is mag niet zonder toestemming gebruikt worden binnen AI.
Herleidbare persoonsgegevens mogen nooit gebruikt worden in AI.
gebruik en geef alleen toegang tot data die noodzakelijk zijn om de taak uit te voeren (dataminimalisatie)
Verwerk alleen wat noodzakelijk is
Respecteer de bewaartermijnen
Medische gegevens gekoppeld aan personen mogen niet gebruikt worden in AI.
⚖️ Prompt schrijven
Algemene situaties, casussen en geanonimiseerde informatie mag je wel gebruiken bij het werken met AI
De gebruiker is altijd verantwoordelijk voor wat hij/zij invoert!
⚠️ Veiligheid: risico's & hoe je ze vermijdt
🎭 Deepfakes
Nep-video's en nep-stemmen van echte personen. Herken je je collega in een vreemd filmpje? Verifieer altijd de bron.
📧 AI-phishing
Phishingmails zijn door AI véél geloofwaardiger geworden. Geen taalfouten meer als waarschuwing!
🤥 Hallucinaties
AI verzint feiten, bronnen en cijfers die niet bestaan. Controleer altijd kritisch, zeker voor officiële communicatie.
🔓 Datalekkage
Collega's die gevoelige data invoeren in AI kunnen onbedoeld informatie lekken naar externe servers.
📜 Auteursrecht
AI-gegenereerde tekst of afbeeldingen kunnen inbreuk maken op auteursrecht. Wees voorzichtig met publicaties.
⚖️ Aansprakelijkheid
Als AI een fout maakt die jij hebt doorgelaten, ben jíj aansprakelijk. De eindverantwoordelijkheid ligt bij de mens.
De gebruiker is altijd verantwoordelijk voor wat hij/zij invoert!
En nu jullie
Er volgen een aantal uitspraken/dilemma’s.
Aan jullie de vraag om daar op te reageren
Mag ik Copilot vragen om feedback te geven op een student opdracht bijvoorbeeld een verslag.
Ja
Nee
Als ik aan bepaalde voorwaarden voldoe
Een student levert een verslag in dat waarschijnlijk grotendeels door AI is geschreven. Dit vind ik
Fraude
Goed gebruik van nieuwe ontwikkelingen/vaardigheden
Daar wil ik wel iets over afspreken
Er moet een brief opgesteld worden naar de ouders van een student omdat zij teveel verzuimdagen heeft.
Mag ik Copilot vragen deze brief op te stellen inclusief NAW gegevens zodat ik hem rechtstreeks in Word kan plakken en printen.
Er is een ontwikkelgesprek geweest tussen een manager, iemand van HRM en een medewerker over zijn toekomst binnen DCTerra. Het gesprek is opgenomen. De HRM medewerker maakt het verslag van het gesprek zodat het aan het dossier van de medewerker kan worden toegevoegd.
Mag de HRM medewerker het opgenomen geluidsbestand uploaden in Copilot en vragen daar een verslag van te maken met aandachtspunten.
Een docent laat een volledige leereenheid door Copilot schrijven en zet dit grotendeels 1 op 1 over in Itslearning.
Of
Een beleidsmedewerker laat Copiot een beleidsdocument schrijven en neemt dit grotendeels 1 op 1 over.
Is dit efficiënt, risicovol, ethisch verantwoord?
Herformuleren
Je wil met behulp van Copilot een overzicht maken van de stappen die je in onderstaande casus zou kunnen maken. Hoe zou je de casus gaan herschrijven zodat je hem verantwoord in Copilot zou kunnen invoeren:
"Student Lisa de Vries uit klas 2B (niveau 4) heeft afgelopen week drie keer haar documenten te laat ingeleverd en de BPV-begeleider uit zorginstelling De Lindenhof meldt zorgen over haar belastbaarheid. Als mentor van Lisa moet ik hier vervolg aan geven. Johanna, de moeder van Lisa, wil ook graag op de hoogte gehouden worden van haar ontwikkelingen, die moet meegenomen worden in de stappen. Mvr. de Goede, de BPV begeleider van Lisa voorziet wel grote problemen”
Welke stappen zijn het meest logische zodat zowel Johanna als mvr. de Goede actief kunnen deelnemen aan de verdere ontwikkeling van Lisa. De leerplicht ambtenaar is nog niet ingeschakeld omdat er nog geen verzuim is.
Als er nog tijd is
Stel aan Copilot of ChatGPT de volgende vraag:
“Geef mogelijke risico’s van BIAS bij toelatingsgesprekken in het MBO”
Zoek naar de Bias die direct te maken heeft met
Tot slot
Een aantal handvatten:
Voor het schrijven van een veilige prompt kun je de 3 V’s volgen:
Vermijd privacygevoelige informatie
Veralgemeen casuïstiek
Verifieer altijd het resultaat
AI is een assistent, Ai is geen auteur
Gebruik AI altijd bewust en transparant
🎯 Wat doe jij morgen anders?
Kies vandaag minstens 1 actie die jij gaat ondernemen:
🔍
Controleer je privacy-instellingen van AI-tools die je gebruikt
🗣️
Bespreek met je team welke AI-tools jullie (mogen) gebruiken
📖
Lees het AI-beleid van onze instelling zodra het beschikbaar is
✏️
Pas de gouden regel toe: anonimiseer data vóór je het invoert
🚨
Meld twijfelgevallen bij je leidinggevende.
💬
Deel je AI-ervaringen – goed én slecht – met collega's
Zijn er nog vragen?
Dit was de laatste AI-Short