Luisteren, samenvatten, doorvragen

Luisteren, samenvatten, doorvragen

1 / 25
volgende
Slide 1: Slide
newEditorOmgangskundeMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 25 slides, met interactieve quiz en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Luisteren, samenvatten, doorvragen

Open de les vanuit de herkenbare praktijk: studenten spreken cliënten, collega's, mantelzorgers en soms ook mensen buiten de zorg. Benadruk dat LSD niet alleen in de zorg belangrijk is, maar overal helpt om elkaar beter te begrijpen.

Succescriteria

Ik pas de vaardigheden luisteren, samenvatten en doorvragen (LSD) toe in een gesprek.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is LSD belangrijk?

  • Je begrijpt beter wat iemand bedoelt

  • Je voorkomt misverstanden

  • De ander voelt zich gehoord

  • Je sluit beter aan bij wensen en behoeften

  • Je bouwt vertrouwen op


Door te luisteren, samen te vatten en door te vragen krijg je een beter beeld van wat iemand denkt, voelt of nodig heeft. Hierdoor verloopt een gesprek duidelijker en prettiger voor beide gesprekspartners.

Koppel deze punten aan omgangskunde: respectvol contact, afstemmen op de ander en duidelijk communiceren.

Wat hoort voor jou bij goed luisteren?

Gebruik de woordwolk als startvraag om voorkennis te activeren. Verwachte woorden: aandacht, uitpraten, oogcontact, rustig, respect, vragen, begrip.

Wat is LSD?

  • Luisteren: aandacht geven aan de ander

  • Samenvatten: kort herhalen wat je hoort

  • Doorvragen: meer duidelijkheid krijgen

  • Samen helpt dit bij een rustig en duidelijk gesprek

Noem meteen dat LSD een gesprekstechniek is, geen theorie om uit het hoofd te leren. Het doel is dat studenten deze techniek echt kunnen gebruiken in een gesprek.

LSD in Zorg en Welzijn

  • Bij een cliëntgesprek hoor je wat iemand nodig heeft

  • Bij contact met familie voorkom je onduidelijkheid

  • In overleg met collega's deel je informatie beter

Verbind dit met het werkproces: optreden als online en/of offline aanspreekpunt vraagt om duidelijke en respectvolle communicatie.

LSD in verschillende situaties

Een goed gesprek voeren is belangrijk in onze dagelijkse omgang met anderen. Op stage, op het werk, thuis en in contact met vrienden, familie of collega's heb je regelmatig gesprekken.


Door goed te luisteren, samen te vatten en door te vragen begrijp je de ander beter. Hierdoor voorkom je misverstanden, verloopt een gesprek prettiger en kun je beter aansluiten bij wat de ander vertelt.


Vraag

Ben jij beter in luisteren, samenvatten of doorvragen? Leg je antwoord uit.

  • Bespreek je antwoord met een klasgenoot.


Deze slide pakt de aanvulling van de docent op: gesprekstechnieken zijn breder toepasbaar dan alleen de zorgcontext.

Luisteren

  • Kijk naar de ander

  • Laat iemand uitpraten

  • Toon aandacht met kleine reacties

  • Let ook op toon en gevoel

Leg uit dat luisteren meer is dan stil zijn. Het gaat ook om houding, oogcontact, aandacht en merken wat iemand voelt of tussen de regels door zegt.

Goed luisteren herken je aan

  • open houding

  • niet meteen oordelen

  • niet door elkaar praten

  • ruimte geven

  • aandacht bij de spreker houden

Deze inhoud sluit aan bij de gewenste woordwolk over goed luisteren, zonder de interactieve werkvorm zelf uit te schrijven.

Voorbeeld luisteren

Een cliënt zegt: "Ik slaap de laatste dagen slecht."


Wat zou jij als eerste zeggen?


Benadruk dat studenten vaak te snel naar oplossingen gaan. Bij luisteren blijft de focus eerst op begrijpen.

Antwoord voorbeeld luisteren

Als helpende luister je eerst rustig. Je onderbreekt niet en geeft de ander ruimte om verder te vertellen.

Deze slide heeft geen instructies

Samenvatten

  • Je zegt kort in eigen woorden wat de ander vertelde

  • Zo controleer je of je het goed begreep

  • De ander merkt dat je aandachtig luistert

  • Een samenvatting houdt het gesprek overzichtelijk

Leg uit dat samenvatten niet hetzelfde is als letterlijk nazeggen. Het gaat om de kern teruggeven in eenvoudige woorden.

Zinnen om samen te vatten

  • Als ik het goed begrijp...

  • Je zegt dus dat...

  • Kort samengevat bedoel je...

  • Dus voor jou is vooral belangrijk dat...

Laat horen dat deze zinnen steunzinnen zijn. Studenten hoeven ze niet allemaal exact te onthouden, maar wel het doel ervan begrijpen.

Voorbeeld samenvatten

Een collega zegt dat een cliënt onrustig was tijdens het eten.


Een samenvatting kan zijn: Je bedoelt dat het eten lastig ging en dat de cliënt daardoor onrustig werd.

Wijs erop dat een goede samenvatting kort blijft en alleen de kern noemt.

Doorvragen

  • Je vraagt verder om meer te begrijpen

  • Je ontdekt wat iemand precies bedoelt

  • Je krijgt duidelijker wat iemand nodig heeft

Maak duidelijk dat doorvragen helpt om niet te snel aannames te doen.

Goede doorvragen

  • Vraag rustig en respectvol door

  • Gebruik open vragen

  • Vraag naar situatie, gevoel of behoefte

  • Stel één duidelijke vraag tegelijk

Noem eventueel het verschil tussen open en gesloten vragen. Open vragen leveren vaak meer informatie op.

Voorbeelden van doorvragen

  • Wat maakt het lastig voor u?

  • Wanneer merkt u dat vooral?

  • Kunt u daar iets meer over vertellen?

  • Wat zou u prettig vinden?

Benadruk dat doorvragen niet voelt als een verhoor. Toon het belang van rustige toon en oprechte interesse.

LSD als volgorde

🟦 Luisteren → 🟩 Samenvatten → 🟧 Doorvragen


Luisteren → "Ik hoor wat je zegt."

Samenvatten → "Als ik je goed begrijp..."

Doorvragen → "Kun je daar iets meer over vertellen?"



Laat zien dat de onderdelen elkaar versterken. In echte gesprekken wisselen ze elkaar soms ook af.

Praktijkvoorbeeld

Een cliënt zegt: Ik heb geen zin om mee te doen vandaag.


Wat zou jij doen?



Werk mondeling uit: eerst luisteren, dan samenvatten, daarna doorvragen naar reden, gevoel of behoefte.

Praktijkvoorbeeld uitgewerkt

  • Luisteren: je laat de cliënt uitspreken

  • Samenvatten: U heeft vandaag geen zin om mee te doen.

  • Doorvragen: Kunt u vertellen waardoor dat komt?

Benadruk dat deze aanpak respectvol is en ruimte geeft aan de ander.

Herkennen van LSD

  • Ik hoor dat u zich onzeker voelt. → samenvatten

  • Kunt u een voorbeeld geven? → doorvragen

  • Stil zijn en knikken terwijl iemand praat → luisteren

Deze slide sluit aan bij de gevraagde korte casussen waarin studenten herkennen welk onderdeel van LSD gebruikt wordt.

LSD bij collega's

  • Ook in een teamgesprek is LSD nuttig

  • Je voorkomt langs elkaar heen praten

  • Je begrijpt afspraken en signalen beter

Hiermee verbreed je de toepassing van LSD: niet alleen cliëntcontact, maar ook samenwerken in de beroepspraktijk.

Veelgemaakte fouten

  • Meteen een oplossing geven

  • Iemand onderbreken

  • Zelf te veel praten

  • Doorvragen zonder echt te luisteren

  • Samenvatten te lang maken

Noem dat fouten normaal zijn tijdens het oefenen. Het doel is bewust worden van gedrag in gesprekken.

Zo voer je een beter gesprek

  • Neem de tijd

  • Blijf vriendelijk en rustig

  • Gebruik eenvoudige woorden

  • Controleer of je de ander goed begrijpt

Past goed bij mbo 2: praktisch, duidelijk en direct bruikbaar in stage en werk.

Belangrijkste leerpunten

  • Luisteren geeft ruimte en aandacht

  • Samenvatten laat zien dat je de kern begrijpt

  • Doorvragen geeft extra duidelijkheid


Samen zorgt LSD voor respectvolle communicatie

Gebruik deze slide als inhoudelijke afronding vóór eventuele interactieve afsluiting in een latere ontwerpstap.