Luisteren, samenvatten, doorvragen
Luisteren, samenvatten, doorvragen
Open de les vanuit de herkenbare praktijk: studenten spreken cliënten, collega's, mantelzorgers en soms ook mensen buiten de zorg. Benadruk dat LSD niet alleen in de zorg belangrijk is, maar overal helpt om elkaar beter te begrijpen.
Succescriteria
Ik pas de vaardigheden luisteren, samenvatten en doorvragen (LSD) toe in een gesprek.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is LSD belangrijk?
Je begrijpt beter wat iemand bedoelt
Je voorkomt misverstanden
De ander voelt zich gehoord
Je sluit beter aan bij wensen en behoeften
Je bouwt vertrouwen op
Door te luisteren, samen te vatten en door te vragen krijg je een beter beeld van wat iemand denkt, voelt of nodig heeft. Hierdoor verloopt een gesprek duidelijker en prettiger voor beide gesprekspartners.
Koppel deze punten aan omgangskunde: respectvol contact, afstemmen op de ander en duidelijk communiceren.
Wat hoort voor jou bij goed luisteren?
Gebruik de woordwolk als startvraag om voorkennis te activeren. Verwachte woorden: aandacht, uitpraten, oogcontact, rustig, respect, vragen, begrip.
Wat is LSD?
Luisteren: aandacht geven aan de ander
Samenvatten: kort herhalen wat je hoort
Doorvragen: meer duidelijkheid krijgen
Samen helpt dit bij een rustig en duidelijk gesprek
Noem meteen dat LSD een gesprekstechniek is, geen theorie om uit het hoofd te leren. Het doel is dat studenten deze techniek echt kunnen gebruiken in een gesprek.
LSD in Zorg en Welzijn
Bij een cliëntgesprek hoor je wat iemand nodig heeft
Bij contact met familie voorkom je onduidelijkheid
In overleg met collega's deel je informatie beter
Verbind dit met het werkproces: optreden als online en/of offline aanspreekpunt vraagt om duidelijke en respectvolle communicatie.
LSD in verschillende situaties
Een goed gesprek voeren is belangrijk in onze dagelijkse omgang met anderen. Op stage, op het werk, thuis en in contact met vrienden, familie of collega's heb je regelmatig gesprekken.
Door goed te luisteren, samen te vatten en door te vragen begrijp je de ander beter. Hierdoor voorkom je misverstanden, verloopt een gesprek prettiger en kun je beter aansluiten bij wat de ander vertelt.
Vraag
Ben jij beter in luisteren, samenvatten of doorvragen? Leg je antwoord uit.
Bespreek je antwoord met een klasgenoot.
Deze slide pakt de aanvulling van de docent op: gesprekstechnieken zijn breder toepasbaar dan alleen de zorgcontext.
Luisteren
Kijk naar de ander
Laat iemand uitpraten
Toon aandacht met kleine reacties
Let ook op toon en gevoel
Leg uit dat luisteren meer is dan stil zijn. Het gaat ook om houding, oogcontact, aandacht en merken wat iemand voelt of tussen de regels door zegt.
Goed luisteren herken je aan
open houding
niet meteen oordelen
niet door elkaar praten
ruimte geven
aandacht bij de spreker houden
Deze inhoud sluit aan bij de gewenste woordwolk over goed luisteren, zonder de interactieve werkvorm zelf uit te schrijven.
Voorbeeld luisteren
Een cliënt zegt: "Ik slaap de laatste dagen slecht."
Wat zou jij als eerste zeggen?
Benadruk dat studenten vaak te snel naar oplossingen gaan. Bij luisteren blijft de focus eerst op begrijpen.
Antwoord voorbeeld luisteren
Als helpende luister je eerst rustig. Je onderbreekt niet en geeft de ander ruimte om verder te vertellen.
Deze slide heeft geen instructies
Samenvatten
Je zegt kort in eigen woorden wat de ander vertelde
Zo controleer je of je het goed begreep
De ander merkt dat je aandachtig luistert
Een samenvatting houdt het gesprek overzichtelijk
Leg uit dat samenvatten niet hetzelfde is als letterlijk nazeggen. Het gaat om de kern teruggeven in eenvoudige woorden.
Zinnen om samen te vatten
Als ik het goed begrijp...
Je zegt dus dat...
Kort samengevat bedoel je...
Dus voor jou is vooral belangrijk dat...
Laat horen dat deze zinnen steunzinnen zijn. Studenten hoeven ze niet allemaal exact te onthouden, maar wel het doel ervan begrijpen.
Voorbeeld samenvatten
Een collega zegt dat een cliënt onrustig was tijdens het eten.
Een samenvatting kan zijn: Je bedoelt dat het eten lastig ging en dat de cliënt daardoor onrustig werd.
Wijs erop dat een goede samenvatting kort blijft en alleen de kern noemt.
Doorvragen
Je vraagt verder om meer te begrijpen
Je ontdekt wat iemand precies bedoelt
Je krijgt duidelijker wat iemand nodig heeft
Maak duidelijk dat doorvragen helpt om niet te snel aannames te doen.
Goede doorvragen
Vraag rustig en respectvol door
Gebruik open vragen
Vraag naar situatie, gevoel of behoefte
Stel één duidelijke vraag tegelijk
Noem eventueel het verschil tussen open en gesloten vragen. Open vragen leveren vaak meer informatie op.
Voorbeelden van doorvragen
Wat maakt het lastig voor u?
Wanneer merkt u dat vooral?
Kunt u daar iets meer over vertellen?
Wat zou u prettig vinden?
Benadruk dat doorvragen niet voelt als een verhoor. Toon het belang van rustige toon en oprechte interesse.
LSD als volgorde
🟦 Luisteren → 🟩 Samenvatten → 🟧 Doorvragen
Luisteren → "Ik hoor wat je zegt."
Samenvatten → "Als ik je goed begrijp..."
Doorvragen → "Kun je daar iets meer over vertellen?"
Laat zien dat de onderdelen elkaar versterken. In echte gesprekken wisselen ze elkaar soms ook af.
Praktijkvoorbeeld
Een cliënt zegt: Ik heb geen zin om mee te doen vandaag.
Wat zou jij doen?
Werk mondeling uit: eerst luisteren, dan samenvatten, daarna doorvragen naar reden, gevoel of behoefte.
Praktijkvoorbeeld uitgewerkt
Luisteren: je laat de cliënt uitspreken
Samenvatten: U heeft vandaag geen zin om mee te doen.
Doorvragen: Kunt u vertellen waardoor dat komt?
Benadruk dat deze aanpak respectvol is en ruimte geeft aan de ander.
Herkennen van LSD
Ik hoor dat u zich onzeker voelt. → samenvatten
Kunt u een voorbeeld geven? → doorvragen
Stil zijn en knikken terwijl iemand praat → luisteren
Deze slide sluit aan bij de gevraagde korte casussen waarin studenten herkennen welk onderdeel van LSD gebruikt wordt.
LSD bij collega's
Ook in een teamgesprek is LSD nuttig
Je voorkomt langs elkaar heen praten
Je begrijpt afspraken en signalen beter
Hiermee verbreed je de toepassing van LSD: niet alleen cliëntcontact, maar ook samenwerken in de beroepspraktijk.
Veelgemaakte fouten
Meteen een oplossing geven
Iemand onderbreken
Zelf te veel praten
Doorvragen zonder echt te luisteren
Samenvatten te lang maken
Noem dat fouten normaal zijn tijdens het oefenen. Het doel is bewust worden van gedrag in gesprekken.
Zo voer je een beter gesprek
Neem de tijd
Blijf vriendelijk en rustig
Gebruik eenvoudige woorden
Controleer of je de ander goed begrijpt
Past goed bij mbo 2: praktisch, duidelijk en direct bruikbaar in stage en werk.
Belangrijkste leerpunten
Luisteren geeft ruimte en aandacht
Samenvatten laat zien dat je de kern begrijpt
Doorvragen geeft extra duidelijkheid
Samen zorgt LSD voor respectvolle communicatie
Gebruik deze slide als inhoudelijke afronding vóór eventuele interactieve afsluiting in een latere ontwerpstap.