Havo
Paragraaf 9.3
De totalitaire systemen
Havo
Paragraaf 9.3
De totalitaire systemen
In deze presentatie leer je:
hoe het communisme opkwam in de Sovjet-Unie
hoe het fascisme opkwam in Italië
hoe het nationaalsocialisme opkwam in Duitsland
kenmerken van totalitaire ideologieën
Kenmerkend aspect:
het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/nationaalsocialisme
Communisme in de Sovjet-Unie 1/2
Lenin, leider van de bolsjewieken, de Rus-sische aanhangers van het communisme, wilde in 1917:
kapitalisme afschaffen
privébezit van productiemiddelen afschaffen
een dictatuur vestigen
Na de staatsgreep van de communisten, de Oktoberrevolutie, brak een burgeroorlog uit die na veel bloedvergieten door de communisten in 1922 werd gewonnen: ze vestigen de Sovjet-Unie, een eenpartijstaat.
In 1924 volgde Stalin Lenin op.
Communisme in de Sovjet-Unie 2/2
Stalin bouwde vanaf 1929 met brute terreur een industriële samenleving op. In vijfjarenplannen bepaalde de overheid de productie.
Door collectivisatie kwamen er boerenopstanden. Om het verzet te breken eiste Stalin te veel graan op, dat leidde tot de Holomodor.
Gevolgen collectivisatie in de Sovjet-Unie:
miljoenen doden
opbouw gigantische industriecomplexen
aanleg kanalen en spoorwegen
dwangarbeid en strafkampen
1936-1938: Grote Terreur, ‘verdachte elementen’ zuiveren uit communistische partij
Fascisme in Italië
In interbellum werden democratieën in Zuid-, Oost- en Midden-Europa vervangen door autoritaire regimes: ondemocratische regeringen.
Na de Eerste Wereldoorlog was er veel chaos en geweld in Italië. Fanatieke nationalisten wilden beloond worden voor het meevechten aan geallieerde zijde. Mussolini werd in 1919 de leider van de beweging van het fascisme: antidemocratische, totalitaire, gewelddadige en extreem nationalistische politieke beweging.
Na de mars op Rome werd Mussolini regeringsleider en trok alle macht naar zich toe.
Hij vestigde een dictatuur.
Nationaalsocialisme in Duitsland
Na Eerste Wereldoorlog straatgevechten tussen linkse arbeiders en nationalistische oorlogsveteranen. Hitler werd leider NSDAP en in München gearresteerd. Toen de economie opbloeide leek zijn rol uitgespeeld.
Tijdens de crisis van de jaren ‘30 werd zijn partij de grootste. Hitler werd kanselier en vestigde een dictatuur. Zijn titel werd Führer.
Alle organisaties moesten de ideologie van het nationaalsocialisme volgen. Gelijkschakeling werd afgedwongen door overal nazi’s aan te stellen. Tegenstanders werden opgesloten of vermoord.
Drie totalitaire ideologieën 1/2
Overeenkomsten fascisme en nationaal-socialisme:
extreem nationalistisch
gewelddadig
enorm partijleger met straatterreur
Kenmerkend voor nazi-ideologie was de rassenleer met
het idee van een superieur Arisch ras en antisemitisme: jodenhaat.
Communistische ideologie volgens Lenin:
antireligieus
afwijzing nationalisme
kapitalisme vernietigen en bedrijven in handen van de staat
streven naar gelijkheid, vrede en welvaart
Drie totalitaire ideologieën 2/2
Overeenkomsten fascisme, nationaalsocialisme en communisme:
antidemocratisch en totalitair
indoctrinatie
geen zelfstandige organisaties meer
leiderschap en persoonsverheerlijking
autoritair gedrag was de norm
gebruik van symbolen
minachten van parlementaire democratie
meedogenloos geweld tegen tegenstanders en concentratiekampen
‘Onder het leiderschap van de grote Stalin –
vooruit met het communisme’ (Sovjetaffiche, 1951)