9.5 Mutaties
9.5 Mutaties
Leerdoel
Uitleg 9.5
Oefening mutaties
Opdrachten maken
9.5.1 Je kunt de verschillende typen mutaties en hun uitwerking beschrijven.
Deze les
Onderdelen in deze les
9.5 Mutaties
Leerdoel
Uitleg 9.5
Oefening mutaties
Opdrachten maken
9.5.1 Je kunt de verschillende typen mutaties en hun uitwerking beschrijven.
Deze les
Deze slide heeft geen instructies
Mutaties
Mutatie = foutje bij DNA-replicatie --> verandering in nucleotidenvolgorde in het DNA.
Mutaties leiden tot genetische
variatie in nakomelingen.
Kan dus een voordeel geven bij:
hetzelfde milieu?
ander milieu?
Deze slide heeft geen instructies
Puntmutaties
= verandering in één nucleotidepaar
verwijdering van nt
vervanging van nt
invoeging van nt
Mogelijk gevolg:
coderen voor andere aminozuren
dus: ander eiwit.
Deze slide heeft geen instructies
Genoommutaties
= verandering in aantal chromosomen in cel
Oorzaak: chromosomen niet goed gescheiden tijdens meiose I of II.
Resultaat: geslachtscel met te veel of te weinig chromosomen.
Voorbeeld: syndroom
van Down
Deze slide heeft geen instructies
Effect van plek/moment van mutatie
In geslachtscel --> alle 'nakomelingen' cel bevatten de mutatie, dus organisme is anders.
In lichaamscel --> verschilt per locatie (soms kanker tot gevolg)
Geen (merkbaar) effect:
Mutatie in lichaamscel
In gen dat uit staat
Werking eiwit verandert niet
Mutatie op recessief allel
Deze slide heeft geen instructies
Oorzaken mutaties
Kan spontaan! Niet altijd een oorzaak.
Mutagene factoren zorgen voor grotere kans op mutaties.
Mutagene straling: radioactieve straling, röntgenstraling of UV-straling
Mutagene stoffen: sigarettenrook en asbest
Virussen
Deze slide heeft geen instructies
DNA reparatie
Tijdens celcyclus zijn er controlemomenten.
Enzymen controleren of het DNA goed is en herstellen de fouten.
Bij controle zorgt tumorsuppressorgen dat cyclus even stopt voor DNA-reparatie. --> geen deling van cel met fout
Deze slide heeft geen instructies
Mutaties en kanker
Regeling snelheid waarmee cellen delen:
Tumorsuppressorgenen: coderen voor eiwitten --> stoppen celcyclus.
Proto-oncogenen: coderen voor eiwitten --> stimuleren celgroei en -differentiatie.
Mutatie in één van deze twee? --> cel kan ongeremd gaan delen --> tumor
Deze slide heeft geen instructies
Verspreiding tumor
Cellen van tumor laten los --> via bloed/lymfe in andere organen.
Metastase = uitzaaiing naar andere lichaamsdelen.
Goedaardig: verstoort omringend weefsel niet en cellen laten niet los. Groeien langzaam.
Deze slide heeft geen instructies
Oefenen
Stel: in het tiende basenpaar wordt G-C vervangen door A-T
Wat verandert er aan het mRNA?
Wat is de invloed hiervan op de aminozuurvolgorde in het eiwit?
Stel: in het 1e basenpaar van het derde codon wordt T-A vervangen door C-G.
Wat verandert er aan het mRNA?
Wat is de invloed op de aminozuurvolgorde in het eiwit?
Stel: het eerste nucleotidenpaar van het negende codon valt weg.
Wat is hiervan het gevolg?
https://www.bioplek.org/animaties/moleculaire_genetica/mutatiesx.html
1. 10e C wordt een U
2. Pro wordt Ser
3. A wordt G
4. Lys wordt Glu
5. Het stopcodon wordt een aminozuur (Lys), dus het eiwit wordt veel langer.
Aan de slag
Af op:
9.5.1 Je kunt de verschillende typen mutaties en hun uitwerking beschrijven.
Opdrachten 42 t/m 49 van 9.5
Klaar?
Zelfstandig voorbereiden voor ST over thema 1, 8 en 9
Leerdoel
Deze slide heeft geen instructies
