Kaarten leren opzoeken in de atlas
Atlasvaardigheden
Kaarten leren opzoeken in de atlas
Atlasvaardigheden
Open met het idee dat een atlas niet alleen uit kaarten bestaat, maar ook uit hulpmiddelen om kaarten snel te vinden en goed te gebruiken.
Deze les: Wat gaan we doen?
We herhalen de hulpmiddelen atlasvaardigheden
Samen maken we opdracht E blz. 10, algemene Inhoud en algemene legenda
In tweetallen maken jullie opdracht 6 en 7 op blz. 12 en 13
Laatste 5 minuten Huiswerk noteren en terugblik
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan in de atlas kaarten en plaatsen opzoeken met de juiste hulpmiddelen.
Deze slide heeft geen instructies
Welk atlas-hulpmiddel ken jij al?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: bladwijzer, register, legenda, inhoudsopgave, kaartvak.
De bladwijzer
Staat voorin of achterin de atlas
In de 55e editie staat hij achterin
Handig als je ongeveer weet waar een land of gebied ligt
Je ziet kaarten van Nederland, Europa en de wereld
Benadruk dat de bladwijzer vooral helpt bij snel bladeren naar een gebied, niet bij het zoeken van een exacte plaatsnaam.
Wanneer gebruik je de bladwijzer?
Gebruik de bladwijzer als je snel een kaart wilt vinden van een land of gebied.
Je weet dan al op welk deel van de aarde het ongeveer ligt. De bladwijzer wijst je naar de juiste atlaspagina.
Laat het verschil horen tussen 'ongeveer weten waar iets ligt' en 'de precieze naam opzoeken'. Dat bereidt het register van topografische namen voor.
Register van topografische namen
Bevat alle namen die in de atlas staan
Bijvoorbeeld plaatsen, gebergten en rivieren
Namen staan op alfabetische volgorde
Achter een naam staan de bladzijde en het kaartvak
Noem eventueel dat ook kleinere plaatsen kunnen voorkomen, zoals Panningen, omdat het register alle topografische namen verzamelt.
Wat is een topografische naam?
Een topografische naam is een naam van een plek of natuurlijk onderdeel op aarde.
Denk aan een plaats, een rivier, een berg of een gebergte. In het register zoek je zulke namen op om ze snel terug te vinden in de atlas.
Deze slide heeft geen instructies
Alfabetisch zoeken
Zoek op de eerste letter van de naam
Lees daarna verder op alfabet
Let op namen die uit twee delen bestaan
Soms staat het belangrijkste woord achteraan
Gebruik de voorbeelden uit de input mondeling: 'Meer van Genève' zoek je bij 'Genève' en 'Mount Everest' bij 'Everest'.
Bladzijde en kaartvak
Achter elke naam staat waar je die kunt vinden.
Bladzijde: op welke pagina de kaart staat
Kaartvak: in welk vakje op de kaart de naam ligt, bijvoorbeeld F3
Zo zoek je niet alleen de goede kaart, maar ook de juiste plek op die kaart.
Leg uit dat het kaartvak de leerling helpt om niet de hele kaart af te hoeven zoeken.
Landenregister
Handig voor het snel opzoeken van landen
Je vindt hier landen bij elkaar in een apart register
Nuttig als je niet precies weet waar een land ligt
Je krijgt de bladzijde van de juiste kaart
Benadruk dat dit register specifiek voor landen is en daarom sneller kan zijn dan andere hulpmiddelen.
Bladwijzer of landenregister?
Beide helpen bij landen zoeken, maar niet op dezelfde manier.
Bladwijzer: handig als je al weet waar het land ongeveer ligt
Landenregister: handig als je de naam van het land weet, maar de plek niet precies
Dit is de kernvergelijking van dit onderdeel; houd het kort en functioneel.
Wanneer kies je het landenregister?
Bij een onbekend land
Als je twijfelt over het werelddeel
Als je snel naar de juiste kaart wilt
Als je alleen de landnaam hebt
Deze slide heeft geen instructies
Het trefwoordenregister
Gebruik je voor kaarten over een onderwerp
Bijvoorbeeld klimaat, landbouw of bosbranden
Je zoekt dus niet naar een plaatsnaam
Het register verwijst naar kaarten die over dat onderwerp gaan
Leg uit dat een atlas niet alleen plaatskaarten heeft, maar ook thematische kaarten.
Waarvoor gebruik je het trefwoordenregister niet?
Niet voor steden of dorpen
Niet voor rivieren of bergen
Niet voor landen als plaatsnaam
Wel voor onderwerpen en thema’s
Laat leerlingen het onderscheid horen tussen topografische namen en onderwerpen.
Samen maken we opgave E (Blz. 11)
Algemene Inhoud en Algemene Legenda
Deze slide heeft geen instructies
Algemene inhoud
Staat voorin de atlas
Geeft een overzicht van de inhoud
Onderwerpen zijn gerangschikt per gebied
De opbouw is logisch en helpt bij gericht zoeken
Benadruk dat dit een overzicht van de hele atlas is, niet alleen van namen of landen.
Hoe is de algemene inhoud opgebouwd?
De algemene inhoud is opgebouwd per gebied.
Je zoekt dus eerst naar een gebied, zoals Nederland, Europa of een ander werelddeel. Daarna zie je welke onderwerpen en kaarten daarbij horen.
Houd de formulering dicht bij de input: onderwerpen vinden per gebied.
Algemene Legenda
De legenda verklaart kleuren en symbolen
Kaarttekens krijgen hier hun betekenis
Zo kun je een kaart niet alleen vinden, maar ook lezen
In nieuwere atlassen staan veel legenda’s bij de kaarten
Dit is de overgang van opzoeken naar lezen. Maak duidelijk dat atlasvaardigheid beide nodig heeft.
Opbouw van de legenda
De legenda is verdeeld in 6 kolommen
Boven elke kolom staat bij welk soort kaart of onderwerp die hoort
Zo kun je sneller de juiste verklaring vinden
Noem alleen de 6 kolommen zoals in de input; voeg geen extra categorieën toe die niet genoemd zijn.
Opdracht 6 en 7 (blz. 11 en 12)
Je werkt in tweetallen! Hulp nodig? Vinger opsteken!
De hulpmiddelen nog even op een rijtje:
Bladwijzer: Handig als je ongeveer weet waar een land of gebied ligt.
Register van topografische namen: Bevat alle namen die in de atlas staan.
Landenregister: Voor het snel opzoeken van landen.
Trefwoordenregister: Gebruik je voor kaarten over een onderwerp.
Algemene Inhoud: Onderwerpen zijn gerangschikt per gebied.
Algemene legenda: De legenda verklaart kleuren en symbolen .
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk : 24 september lesuur 5
-Boek van Aardrijkskunde meenemen!
-Kaart van een zelfverzonnen land maken. (opdracht 3, blz 6)
TOETS Atlasvaardigheden :
Deze slide heeft geen instructies
Terugblik
Welk atlas-hulpmiddel onthoud jij het best?
Wat vond jij nog lastig deze les?
Als laatste: Opruimen en weer netjes op je plaats gaan zitten
Deze slide heeft geen instructies