2.3 Fit worden en fit blijven
Learning objective
2.3 Fit worden en fit blijven
Learning objective
Wanneer vind jij iemand fit?
Je leer vandaag:
Wat conditie is en welke vijf eigenschappen samen je conditie bepalen.
Wat je rusthartslag en maximale hartslag vertellen over je lichaam en getraindheid.
Hoe je lichaam na een training herstelt en sterker wordt en waarom voldoende rust belangrijk is.
Wat betekent het om fit te zijn?
Als je een goede conditie hebt, kun je lichamelijke activiteiten goed uitvoeren. Maar conditie is meer dan alleen lang kunnen sporten zonder moe te worden. Ook kracht, snelheid, lenigheid en het goed uitvoeren van bewegingen spelen een rol. Door op de juiste manier te trainen én voldoende te herstellen, kun je je conditie verbeteren.
Conditie is meer dan uithoudingsvermogen
Met conditie bedoelen we hoe lichamelijk fit je bent. Je conditie bestaat uit vijf verschillende eigenschappen.
Deze vijf eigenschappen noemen we de grondmotorische eigenschappen.
Samen vormen ze CLUKS:
C – Coördinatie
L – Lenigheid
U – Uithoudingsvermogen
K – Kracht
S – Snelheid
De vijf grondmotorische eigenschappen
Coördinatie
Je spieren en zenuwen werken goed samen om bewegingen nauwkeurig uit te voeren.
Lenigheid
Je kunt je gewrichten en spieren goed bewegen en buigen.
Uithoudingsvermogen
Je kunt een lichamelijke inspanning langere tijd volhouden.
Kracht
Je spieren kunnen weerstand overwinnen.
Snelheid
Je kunt een beweging in korte tijd uitvoeren.
Sleepvraag
Een sprint van 50 meter
Een bal precies naar een medespeler passentoe
Je veters strikken zonder je knieën te buigen.
30 minuten blijven hardlopen
Een zware tas optillen
Hartslag en conditie
Je hartslag is het aantal keren dat je hart per minuut klopt.
Als je helemaal ontspannen bent, noemen we dit je rusthartslag.
Tijdens het sporten hebben je spieren meer zuurstof nodig. Je hart gaat daarom sneller kloppen en pompt meer bloed naar je spieren.
Een goed getraind hart kan per hartslag meer bloed rondpompen. Daardoor hebben goed getrainde mensen vaak een lagere rusthartslag
Je hartslag
Rusthartslag en conditieniveau tabel
bpm = beats per minute = slagen per minuut
Maximale hartslag
Een eenvoudige schatting is:
220 − je leeftijd = maximale hartslag
Voorbeeld:
Een leerling van 15 jaar:
220 − 15 = ongeveer 205 slagen per minuut
Sara is 12 jaar. Wat is haar geschatte maximale hartslag?
198 slagen per minuut
202 slagen per minuut
208 slagen per minuut
220 slagen per minuut
Waarom hebben goed getrainde mensen vaak een lagere rusthartslag?
Hun hart hoeft minder bloed rond te pompen.
Hun hart kan per slag meer bloed rondpompen.
Hun spieren hebben geen zuurstof nodig.
Hun hart is kleiner geworden.
Wat denk jij dat jouw rusthartslag is?
Lager dan 60 bpm
60–70 bpm
71–90 bpm
Hoger dan 90 bpm
Geen idee
Trainen en herstellen
Wat gebeurt er na een training?
Tijdens een zware training krijgen je spieren een trainingsprikkel.
Door de belasting kunnen kleine beschadigingen in je spiervezels ontstaan. Dit noemen we micro-spierschade.
Na de training heeft je lichaam tijd nodig om te herstellen. Rust, slaap en gezonde voeding helpen hierbij.
Na voldoende herstel kan je lichaam beter voorbereid zijn op een volgende training.
Supercompensatie
Door herstel kun je sterker worden
Na een training is je lichaam tijdelijk vermoeid. Tijdens de hersteltijd herstelt je lichaam.
Bij voldoende herstel kan je lichaam zich aanpassen aan de training en tijdelijk boven het oude prestatieniveau uitkomen.
Dit noemen we supercompensatie.
Training ↓ → herstel ↑ → supercompensatie ↑ → volgende training
Zet in de juiste volgorde
Wat gebeurt er als je te weinig rust?
Meer trainen betekent niet automatisch dat je fitter wordt.
Als je steeds zwaar traint zonder voldoende herstel, krijgt je lichaam niet genoeg tijd om zich te herstellen.
Dit kan leiden tot:
vermoeidheid;
slechtere prestaties;
overbelasting;
meer kans op blessures;
uiteindelijk overtraining.
Voor het opbouwen van conditie heb je dus training én herstel nodig.
Luca wil snel fitter worden. Daarom traint hij zeven dagen per week zwaar. Hij heeft steeds meer spierpijn en zijn prestaties worden slechter.
Wat kan Luca het beste doen?
Nog zwaarder trainen
Twee keer per dag trainen
Voldoende rust en hersteltijd nemen
Alleen zijn maximale hartslag trainen
Waar word je volgens jou fitter van?
Vooral veel trainen
Vooral veel rusten
De juiste balans tussen trainen en herstellen
Alleen gezond eten
Om te onthouden
Je rusthartslag is je hartslag wanneer je lichaam ontspannen is.
Een getraind hart kan meer bloed per slag rondpompen.
Goed getrainde mensen hebben daardoor vaak een lagere rusthartslag.
Tijdens inspanning gaat je hartslag omhoog.
Je maximale hartslag kun je ongeveer schatten met:
220 − leeftijd
Hartslag en conditie
Conditie en CLUKS
Je conditie bestaat uit vijf grondmotorische eigenschappen:
Coördinatie – bewegingen goed uitvoeren
Lenigheid – soepel kunnen bewegen
Uithoudingsvermogen – inspanning lang volhouden
Kracht – weerstand overwinnen
Snelheid – snel een beweging uitvoeren
Samen noemen we deze eigenschappen CLUKS.
Om te onthouden
Trainen en herstellen
Een training geeft je lichaam een trainingsprikkel.
Zware belasting kan micro-spierschade veroorzaken.
Je lichaam heeft daarna hersteltijd nodig.
Door herstel en supercompensatie kan je prestatieniveau verbeteren.
Te weinig rust kan leiden tot overbelasting en overtraining.
Goed trainen = inspanning + herstel.
Begrippen
Conditie – De mate waarin je lichamelijk fit bent. Conditie bestaat uit coördinatie, lenigheid, uithoudingsvermogen, kracht en snelheid.
Grondmotorische eigenschappen – De vijf lichamelijke eigenschappen die samen CLUKS vormen.
Rusthartslag – Het aantal keren dat je hart per minuut klopt wanneer je ontspannen bent.
Maximale hartslag – Het hoogste aantal hartslagen per minuut dat je hart ongeveer kan bereiken bij zeer zware inspanning.
Hart- en vaatstelsel – Het hart en de bloedvaten die samen zorgen voor de bloedsomloop.
Trainingsprikkel – De belasting van je lichaam tijdens een training waardoor je lichaam zich moet aanpassen.
Begrippen
Micro-spierschade – Kleine beschadigingen in spiervezels die door zware belasting kunnen ontstaan.
Spiervezels – De cellen waaruit je spieren zijn opgebouwd.
Hersteltijd – De tijd die je lichaam nodig heeft om na inspanning te herstellen.
Supercompensatie – Het proces waarbij je lichaam na training en voldoende herstel tijdelijk beter voorbereid is op een volgende inspanning.
Overbelasting – Je lichaam zwaarder belasten dan het voldoende kan herstellen.
Overtraining – Langdurige vermoeidheid en slechtere prestaties doordat training en herstel niet goed in balans zijn.
Prestatieniveau – Het niveau waarop je lichamelijk kunt presteren.