Interne en externe invloeden
Ontwikkeling onder invloed
Onderdelen in deze les
Ontwikkeling onder invloed
Open met het idee dat ontwikkeling niet vanzelf los van de omgeving gebeurt. Verbind meteen met herkenbare voorbeelden: waarom de een makkelijk praat en de ander liever afwacht, of waarom interesses per gezin verschillen.
Lesdoel
Ik kan uitleggen hoe interne en externe ontwikkelingsinvloeden bepalen wat iemand kan, moeilijk vindt, leuk vindt en hoe iemand naar de wereld kijkt.
Deze slide heeft geen instructies
Welke invloeden kunnen jouw ontwikkeling sturen?
Gebruik de reacties als start: leerlingen noemen vaak ouders, vrienden, school, gezondheid of karakter. Koppel daarna aan intern en extern.
Ontwikkeling: van binnen en buiten
Mensen veranderen en leren steeds nieuwe dingen.
Bij die ontwikkeling spelen twee soorten invloeden mee:
interne ontwikkelingsinvloeden: invloeden van binnenuit
externe ontwikkelingsinvloeden: invloeden uit de omgeving
Samen beïnvloeden ze mogelijkheden, beperkingen, interesses en belevingswereld.
Benadruk dat het steeds om een combinatie gaat. Laat leerlingen niet denken dat gedrag alleen door karakter of alleen door opvoeding komt.
Wat beïnvloeden deze invloeden?
wat je goed kunt
wat moeilijk voor je is
wat je lichamelijk of sociaal aankunt
Interesses en belevingswereld
Mogelijkheden en beperkingen
wat je leuk vindt
waar je aandacht naar uitgaat
hoe je naar mensen en situaties kijkt
Gebruik eenvoudige voorbeelden: een kind dat graag tekent, een jongere die sport lastig vindt door ziekte, of iemand die door gezin en buurt anders naar regels kijkt.
Interne ontwikkelingsinvloeden
Deze invloeden komen uit je eigen lichaam en persoon.
Voor deze les kijken we naar:
erfelijkheid
gezondheid
karakter
Noem dat intern niet betekent dat iemand er altijd iets aan kan veranderen. Sommige dingen, zoals erfelijkheid, krijg je mee.
Erfelijkheid
Sommige kenmerken krijg je van je ouders.
Denk aan:
lengte
haarkleur
soms een ziekte
Erfelijkheid kan dus invloed hebben op wat iemand makkelijk of moeilijk kan.
Blijf dicht bij de voorbeelden uit de input. Ga niet uitbreiden naar ingewikkelde genetica; het vak is zorg en welzijn, niet biologie.
Gezondheid
Gezondheid heeft invloed op ontwikkeling.
ziek zijn kan dingen moeilijker maken
fit zijn maakt vaak meer mogelijk
gezondheid beïnvloedt leren en meedoen
Maak het praktisch: als iemand moe, ziek of vaak afwezig is, lukt leren of deelnemen soms minder goed.
Karakter
Karakter verschilt per persoon.
de een is rustig
de ander is druk
dat beïnvloedt leren
dat beïnvloedt omgaan met anderen
Een verlegen kind vindt praten met onbekende mensen vaak moeilijk.
Leg uit dat karakter geen goed of fout is. Het laat zien dat mensen op verschillende manieren reageren en leren.
Welke invloed is intern?
vrienden
karakter
school
omgeving
Toetst het verschil tussen invloeden uit jezelf en uit de omgeving.
Vul de juiste woorden in
Interne ontwikkelingsinvloeden komen uit je eigen lichaam en persoon. Erfelijkheid gaat over kenmerken van je ouders. Je gezondheid beïnvloedt wat je aankunt. Ook je karakter heeft invloed op leren en omgaan met anderen.
Alle drie woorden zijn kernbegrippen van het blok over interne invloeden.
Wat kan voor een verlegen kind lastig zijn?
Bespreek dat een goed antwoord laat zien dat verlegenheid invloed heeft op praten met onbekenden, meedoen in groepen of hulp vragen. Laat meerdere voorbeelden toe.
Externe ontwikkelingsinvloeden
Deze invloeden komen van de mensen en de wereld om je heen.
Voor deze les kijken we naar:
school en vrienden
cultuur en omgeving
ouders en opvoeding
Maak hier de overgang van 'wie je bent' naar 'waar je opgroeit en met wie je leeft'.
School en vrienden
School en vrienden hebben veel invloed.
je leert nieuwe kennis op school
vrienden beïnvloeden interesses
de groep om je heen beïnvloedt gedrag
Voor VMBO A2 helpt het om concrete voorbeelden te geven: kledingstijl, hobby's, taalgebruik of motivatie voor school.
Cultuur en omgeving
Waar je woont en welke gewoontes je leert, heeft invloed op je ontwikkeling.
Dat beïnvloedt:
hoe je denkt
hoe je doet
wat normaal voelt
hoe je naar de wereld kijkt
Verduidelijk cultuur eenvoudig als gewoontes, regels en gebruiken die je leert in gezin, buurt of gemeenschap.
Ouders en opvoeding
Wat ouders je leren, heeft invloed op gedrag en interesses.
Ouders en opvoeding beïnvloeden:
wat je belangrijk vindt
hoe je je gedraagt
wat je leuk gaat vinden
hoeveel zelfvertrouwen je krijgt
Leg de link met dagelijks leven: regels thuis, steun krijgen, grenzen leren en omgaan met anderen.
Opvoedingsstijl maakt verschil
De opvoedingsstijl bepaalt veel.
steun en luisteren → vaak meer zelfvertrouwen
erg streng en weinig aandacht → een kind kan onzeker worden
De manier van opvoeden heeft dus invloed op ontwikkeling.
Gebruik de pijlen hier echt als oorzaak-gevolg. Houd het voorzichtig: het gaat om vaak, niet altijd.
Voorbeeld uit het gezin
Een kind uit een sportief gezin krijgt misschien eerder interesse in voetbal of dansen.
Een kind uit een muzikaal gezin krijgt misschien eerder interesse in muziek.
De omgeving stuurt dus vaak interesses.
Maak duidelijk dat dit een voorbeeld is van externe invloed. Het zegt niets over talent alleen, maar over wat je veel ziet en meekrijgt.
Interne en externe invloeden samen
Ontwikkeling komt meestal door een combinatie.
interne invloeden gaan over lichaam en karakter
externe invloeden gaan over omgeving en opvoeding
samen bepalen ze mogelijkheden, beperkingen, interesses en belevingswereld
Dit is de landingsslide van de les. Verbind hier alle subonderdelen terug aan de centrale lijn: ontwikkeling ontstaat door binnen- en buitenkant samen.
Waardoor krijgt een kind vaak meer zelfvertrouwen?
steun en luisteren
streng en afstandelijk
ziek en moe zijn
druk en onrustig
De foute opties komen uit andere lesdelen of uit de tegenovergestelde opvoedingsstijl.
Vul de juiste woorden in
Externe ontwikkelingsinvloeden komen uit je omgeving. Op school leer je nieuwe kennis. Ouders en opvoeding beïnvloeden je gedrag en je interesses.
Laat leerlingen de woorden koppelen aan de externe invloeden uit dit blok.
Welke externe invloed merk je het meest in het dagelijks leven?
ouders
vrienden
school
buurt/cultuur
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectie zonder fout antwoord. Laat leerlingen één duidelijk inzicht noemen, bijvoorbeeld het verschil tussen intern en extern of dat invloeden samen werken.
Welk voorbeeld hielp jou het meest?
Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden, schema intern/extern, uitleg over opvoeding, vergelijking tussen slides.
Wat vond jij het moeilijkst in deze les?
Gebruik dit als afsluiting om te zien waar nog uitleg nodig is. Antwoorden kunnen gaan over begrippen als belevingswereld, opvoedingsstijl of het verschil tussen intern en extern.
Begrippen
ontwikkeling - veranderen en nieuwe dingen leren
interne ontwikkelingsinvloeden - invloeden van binnenuit, uit je eigen lichaam en persoon
externe ontwikkelingsinvloeden - invloeden uit de omgeving om je heen
mogelijkheden - dingen die je goed kunt of kunt leren
beperkingen - dingen die moeilijk voor je zijn
interesses - dingen die je leuk of belangrijk vindt
belevingswereld - hoe je naar de wereld kijkt en wat je ervaart
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
erfelijkheid - kenmerken die je van je ouders meekrijgt
gezondheid - hoe fit of ziek iemand is
karakter - hoe iemand van zichzelf is, bijvoorbeeld rustig of druk
cultuur - gewoontes en gebruiken die je leert
omgeving - de plaats en mensen om je heen
opvoeding - wat ouders of verzorgers je leren
opvoedingsstijl - de manier waarop ouders of verzorgers opvoeden
Deze slide heeft geen instructies
