Aarde, maan en zon in beweging
Aarde, maan en zon in beweging
Open met het idee dat leerlingen elke dag de zon zien opkomen en ondergaan, maar dat de aarde zelf ook beweegt. Deze les bouwt van de draaiing van de aarde naar de beweging van aarde en maan rond de zon.
Wat weet je al over de aarde, maan en zon?
Gebruik de woorden als start: welke woorden passen bij draaien, dag, nacht, zon, maan? Haal eventuele misvattingen op zonder ze meteen fout te noemen.
Lesdoel
Ik kan uitleggen hoe de aarde draait.
Ik kan uitleggen hoe de aarde en de maan bewegen ten opzichte van elkaar Ik kan uitleggen hoe de aarde en de maan bewegen ten opzichte van de zon.
Text
Deze slide heeft geen instructies
Vermijd te veel detail over graden of exacte tijdsduur. Voor A1-niveau is 'ongeveer 24 uur' voldoende.
Laten we dit nog eens rustig één voor één gaan bekijken.
Vermijd te veel detail over graden of exacte tijdsduur. Voor A1-niveau is 'ongeveer 24 uur' voldoende.
De aarde beweegt altijd
Gebruik duidelijke woorden: draaien = om jezelf heen, bewegen om iets heen = rondgaan. Houd het onderscheid vanaf het begin consequent vast.
Gebruik duidelijke woorden: draaien = om jezelf heen, bewegen om iets heen = rondgaan. Houd het onderscheid vanaf het begin consequent vast.
Dag en nacht
Text
De aarde draait een rondje om zijn as.
Dit rondje om de as zorgt voor dag en nacht.
Dat heb je geleerd in les 5
Benadruk dat niet de zon om de aarde draait voor dag en nacht, maar dat de aarde draait. Dat is een veelvoorkomende misvatting.
Waardoor krijgen we dag en nacht?
Door de maan
Door de draaiing van de aarde
Door de wolken
Door de regen
De veelvoorkomende misvatting is dat de zon om de aarde draait. Benadruk dat dag en nacht komen door de draaiing van de aarde om haar as.
Benadruk dat niet de zon om de aarde draait voor dag en nacht, maar dat de aarde draait. Dat is een veelvoorkomende misvatting.
Benadruk dat niet de zon om de aarde draait voor dag en nacht, maar dat de aarde draait. Dat is een veelvoorkomende misvatting.
Maanstanden
De maan draait om de aarde.
Dit duurt ongeveer een maand.
Dit zorgt ervoor dat we de maan in verschillende vormen kunnen zien.
Dit heb je geleerd in les 3.
Benadruk dat niet de zon om de aarde draait voor dag en nacht, maar dat de aarde draait. Dat is een veelvoorkomende misvatting.
Welke vormen van de maan weet je nog?
Deze slide heeft geen instructies
Text
Benadruk dat niet de zon om de aarde draait voor dag en nacht, maar dat de aarde draait. Dat is een veelvoorkomende misvatting.
Text
Benadruk dat niet de zon om de aarde draait voor dag en nacht, maar dat de aarde draait. Dat is een veelvoorkomende misvatting.
Text
Benadruk dat niet de zon om de aarde draait voor dag en nacht, maar dat de aarde draait. Dat is een veelvoorkomende misvatting.
Text
Benadruk dat niet de zon om de aarde draait voor dag en nacht, maar dat de aarde draait. Dat is een veelvoorkomende misvatting.
De aarde en de maan maken samen een rondje om de aarde.
Daar doen ze een jaar over.
Omdat de aarde een beetje schuin staat zorgt dat bij ons voor de seizoenen: winter, lente, zomer, herfst
De seizoenen
Benadruk dat niet de zon om de aarde draait voor dag en nacht, maar dat de aarde draait. Dat is een veelvoorkomende misvatting.
Wat zie je vanaf de aarde?
Voor ons lijkt het alsof de zon door de lucht beweegt. In werkelijkheid draait de aarde. Daarom lijkt de zon op te komen in het oosten en onder te gaan in het westen.
Koppel aan eigen ervaring van leerlingen: ochtend, middag, avond. Het gaat hier om schijnbare beweging.
Aarde en zon samen
Er zijn dus twee belangrijke bewegingen van de aarde:
draaien om de as → dag en nacht
bewegen rond de zon → een jaar
Dit is een samenvattende onderscheidingsslide. Neem tijd om de twee bewegingen hardop naast elkaar te zetten.
Vul de juiste woorden in
De aarde draait om haar . Eén draai duurt ongeveer 24 uur. De kant naar de zon heeft dag. De andere kant heeft nacht.
Correcte volgorde: as, 24 uur, dag. De woorden komen letterlijk terug uit de vorige slides.
Wat duurt 1 jaar?
Eén rondje om de maan
Eén draai van de aarde om zijn as
Eén rondje om de zon
Eén rondje om de aarde
Hier toets je het verschil tussen draaien om de as en bewegen rond de zon.
Wie beweegt om wie?
Maan → rond de aarde
Aarde → rond de zon
Aarde → draait om haar as
De pijlen zijn hier functioneel omdat de hele slide om het overzicht van relaties draait.
Steeds een andere stand
Soms staan de aarde, de maan en de zon anders ten opzichte van elkaar. Dat komt doordat ze allemaal bewegen. Hun plek verandert dus steeds.
Noem nog geen verduisteringen of maanfasen, omdat die niet in de opbouw van deze les nodig zijn en extra belasting geven.
Wie beweegt rond de aarde?
De zon
De maan
De as
De dag
Koppel terug aan het schema: maan rond aarde, aarde rond zon, aarde draait om haar as.
Vul de juiste woorden in
De beweegt om de aarde. De aarde beweegt om de zon. Daardoor verandert hun plaats ten opzichte van elkaar steeds.
Correcte woorden: maan, zon, plaats. Laat leerlingen hardop zeggen wie om wie beweegt.
Waarom is de stand van aarde, maan en zon steeds anders?
Verwachte elementen: de maan beweegt om de aarde, de aarde beweegt om de zon, en daardoor staan aarde, maan en zon steeds anders ten opzichte van elkaar.
Samenvatting
De aarde draait in ongeveer 24 uur om haar as. Daardoor krijgen we dag en nacht. De aarde beweegt ook rond de zon, en de maan beweegt rond de aarde. Zo veranderen de plaatsen van aarde, maan en zon steeds.
Gebruik deze slide om de centrale vraag af te ronden: waarom zien we veranderingen aan de hemel? Omdat aarde en maan bewegen en de aarde draait.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Laat leerlingen één simpel leerpunt noemen, bijvoorbeeld dag en nacht, as, maan rond aarde, aarde rond zon.
Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?
Mogelijke antwoorden: plaatje, uitleg over dag en nacht, pijltjes, samenvatting, oefenen.
Begrippen
as - denkbeeldige lijn waar de aarde om draait
draaien - om jezelf heen bewegen
dag - tijd waarin jouw plek op aarde naar de zon gericht is
nacht - tijd waarin jouw plek op aarde van de zon af gericht is
zon - ster waar de aarde omheen beweegt
maan - hemellichaam dat om de aarde beweegt
jaar - tijd voor één rondje van de aarde om de zon
Deze slide heeft geen instructies