Werkwoorden en zinnen
Werkwoorden en zinnen
null
Lesdoel
Ik kan werkwoorden herkennen en ze op de juiste plek in een zin zetten.
Ik kan van 2 korte zinnen een lange zin maken.
Het ingevoerde lesdoel noemt meerdere doelen. Volgens de instructie kies ik één centraal doel dat het best door de inhoud gedragen kan worden. Hoofdletters, punt en koppelingswoorden komen wel terug als ondersteunende inhoud binnen de les.
Welke werkwoorden ken jij al?
Laat leerlingen losse woorden of korte zinnen noemen, zoals lopen, eten, slapen, schrijven. Gebruik de opbrengst om voorkennis te activeren.
Wat is een werkwoord?
Een werkwoord zegt wat iemand of iets doet.
Soms zegt een werkwoord ook wat er gebeurt.
Voorbeelden:
lopen
eten
slapen
regenen
Deze slide heeft geen instructies
Werkwoorden in een zin
In een zin staat vaak een woord dat de actie laat zien.
Voorbeelden:
Ik loop naar school.
Sara eet brood.
De baby slaapt.
Benadruk dat leerlingen eerst kunnen vragen: wat doet iemand? Het antwoord is vaak het werkwoord.
Hoe vind je het werkwoord?
Zoek in de zin het woord dat zegt:
wat iemand doet
wat er gebeurt
Voorbeelden:
De jongen fietst. → fietst
Wij lezen een boek. → lezen
Het sneeuwt. → sneeuwt
Leerlingen op ISK-niveau 1 en 2 hebben baat bij korte, concrete zinnen met herkenbare woorden.
Niet elk woord is een werkwoord
Woorden zoals jongen, boek en school zijn geen werkwoorden.
Die woorden noemen een mens, dier, ding of plaats.
Een werkwoord laat juist een actie of gebeurtenis zien.
Maak eventueel mondeling het contrast: jongen = wie?, boek = wat?, loopt = wat doet hij?
De plaats van het werkwoord
In een gewone korte zin staat het werkwoord vaak na het eerste stukje van de zin.
Voorbeelden:
Ik woon in Nederland.
Ali speelt buiten.
Wij leren Nederlands.
Houd het eenvoudig en vermijd hier uitzonderingen. De les focust op basisplaatsing in korte zinnen.
Welk woord is het werkwoord?
school
fietst
jongen
boek
Sluit aan op de uitleg dat een werkwoord zegt wat iemand doet of wat er gebeurt.
Vul de goede woorden in
woont in Nederland. Ali speelt buiten. Een goede zin begint met een hoofdletter en eindigt met een punt.
Correcte volgorde: Ik, speelt, hoofdletter, punt. Hiermee controleer je werkwoordplaatsing en zinsafspraken uit dit blok.
Eerst hoofdletter, dan zin
Een goede zin begint met een hoofdletter.
Aan het einde staat een punt.
Voorbeelden:
Ik lees een boek.
Fatima loopt naar huis.
Koppel dit aan schrijfveiligheid: ook als het werkwoord goed staat, is de zin nog niet af zonder hoofdletter en punt.
Zinnen goed opbouwen
Een eenvoudige zin heeft vaak:
een persoon of ding
een werkwoord
extra informatie
Voorbeeld:
De leerling schrijft een zin.
Noem dit niet te technisch. Het doel is dat leerlingen een bruikbare basisvolgorde herkennen.
Van twee zinnen naar één
Twee korte zinnen kun je samenvoegen tot één langere zin.
Daarvoor gebruik je een koppelingswoord.
Voorbeelden van koppelingswoorden:
en
maar
want
Gebruik alleen veelvoorkomende koppelingswoorden die leerlingen direct kunnen toepassen.
Samenvoegen met en
Los:
Ik lees.
Ik schrijf.
Samen:
Ik lees en ik schrijf.
Het koppelingswoord en verbindt twee ideeën.
Deze slide heeft geen instructies
Samenvoegen met maar
Los:
Het regent.
Wij gaan naar buiten.
Samen:
Het regent, maar wij gaan naar buiten.
Maar laat een tegenstelling zien.
Als komma te moeilijk is voor de groep, focus dan vooral op het koppelingswoord en de betekenis van tegenstelling.
Samenvoegen met want
Los:
Ik pak mijn jas.
Het is koud.
Samen:
Ik pak mijn jas, want het is koud.
Want geeft een reden.
Benadruk het betekenisverschil tussen en / maar / want. Dat helpt leerlingen bij de keuze van het koppelingswoord.
Waar let je op?
Controleer elke zin op drie dingen:
begint de zin met een hoofdletter?
staat er een werkwoord in de zin?
eindigt de zin met een punt?
Bij een lange zin kijk je ook naar het koppelingswoord.
Deze slide bundelt de lesinhoud tot één eenvoudig controlelijstje voor zelfstandig schrijven.
Welk koppelingswoord past bij een reden?
maar
want
en
punt
want geeft een reden; maar geeft tegenstelling; en verbindt twee ideeën.
Maak de zinnen compleet
Ik lees en ik schrijf. Het regent, maar wij gaan naar buiten. Ik pak mijn jas, want het is koud.
De leerlingen gebruiken hier de drie behandelde koppelingswoorden in betekenisvolle contexten uit de les.
Waar let jij op als je een zin controleert?
Bespreek of het antwoord deze elementen bevat: hoofdletter aan het begin, een werkwoord in de zin, een punt aan het einde, en bij een lange zin een passend koppelingswoord.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectie zonder goed of fout. Mogelijke antwoorden: werkwoorden herkennen, plaats van het werkwoord, hoofdletter en punt, zinnen samenvoegen met en/maar/want.
Wat vond jij het moeilijkst in deze les?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen benoemen wat lastig was, bijvoorbeeld het juiste koppelingswoord kiezen of het werkwoord vinden.
Begrippen
werkwoord - een woord dat zegt wat iemand of iets doet, of wat er gebeurt
zin - woorden samen die een volledige boodschap geven
hoofdletter - een grote letter aan het begin van een zin
punt - het teken aan het einde van een gewone zin
koppelingswoord - een woord dat twee zinnen of ideeën met elkaar verbindt
lange zin - een zin die uit twee delen kan bestaan
samenvoegen - van twee korte zinnen één langere zin maken
Deze slide heeft geen instructies