Herhaling: hen, hun en zij
Herhaling: hen, hun en zij
Onderdelen in deze les
Herhaling: hen, hun en zij
Deze slide heeft geen instructies
Succescriterium
Ik kan hen, hun en zij correct gebruiken in een zin.
Deze slide heeft geen instructies
In welke situaties kan correct schrijven en spreken belangrijk zijn in je leven?
Deze slide heeft geen instructies
Verzin een zin waarin je
hen of hun of zij CORRECT gebruikt.
Deze slide heeft geen instructies
Verzin een zin waarin je
hen of hun of zij FOUT gebruikt.
Deze slide heeft geen instructies
Hen/hun/zij correct gebruiken is niet gemakkelijk.
Gebruik de inzendingen om voorkennis en misverstanden zichtbaar te maken, zoals onderwerp, voorzetsel, bezit of 'klinkt goed'.
Waarom gaat dit vaak mis?
Hen, hun en zij verwijzen vaak naar een groep mensen, maar hun functie in de zin is anders.
Als je weet wat de functie van het woord is, kan je de juiste keuze maken.
Benadruk dat leerlingen vaak op gevoel kiezen. De kern van deze les is: niet op klank of gewoonte letten, maar op zinsfunctie.
De verschillende vormen op een rij
ZIJ gebruik je als onderwerp bv. Zij fietsen van LAB naar het zwembad.
HUN gebruik je als bezittelijk voornaamwoord bv. Ze plaatsen hun fietsen naast de ingang.
HEN gebruik je na een voorzetsel bv. Ik ga met hen naar het zwembad.
HEN gebruik je als lijdend voorwerp bv. Jan heeft hen leren zwemmen.
Je kunt hier kort voorkennis ophalen: onderwerp doet iets, lijdend voorwerp ondergaat iets, meewerkend voorwerp ontvangt iets.
Vul de juiste vorm in
Jan gaat met hen per fiets naar het zwembad. Ze hangen hun kledij op de kapstokken. Zij volgen hem naar het instructiebad.
Deze invuloefening vat het eerste blok samen: onderwerp = zij, lijdend voorwerp = hen.
Vul de juiste vorm in
Hun zwemmuts zetten ze op. Jan toont aan hen de zwemoefening voor. Zij kijken en daarna doen zij de beweging na. Jan houdt hen goed in de gaten. Jan heeft hen nadien beoordeeld. Hij let daarbij op hun techniek. Hij fietst na hen terug naar hun school. Zij vonden het een fijne LO-les.
Deze invuloefening vat het eerste blok samen: onderwerp = zij, lijdend voorwerp = hen.
Hoe goed ging de vorige oefening?
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer gebruik je wat?
Onderwerp
Lijdend voorwerp
Na voorzetsel
Bezittelijk
Deze slide heeft geen instructies
Zij als onderwerp
Het onderwerp is degene die iets doet of is.
Voorbeelden:
Zij lopen naar school.
Zij hebben het antwoord gevonden.
Morgen komen zij als eerste aan.
NIET: Hun komen naar school.
Wijs erop dat 'zij' ook 'ze' kan worden in spreektaal, maar dat deze les focust op de correcte schrijftaalvormen hen/hun/zij.
Hoe vind je het onderwerp?
Gebruik de vraag: wie of wat + persoonsvorm?
Voorbeeld:
Zij maken het werk af.
Wie of wat maken het werk af?
Antwoord: zij
Dus zij is het onderwerp.
Deze slide heeft geen instructies
Welke vorm gebruik je als onderwerp?
hun
hen
zij
van hen
Toetst de kernregel uit de eerste uitleg: als het woord onderwerp is, gebruik je 'zij'.
Maak een lange correcte zin met zij
als onderwerp
Deze slide heeft geen instructies
Onderwerp of lijdend voorwerp?
Het onderwerp doet de handeling.
Het lijdend voorwerp ondergaat de handeling.
Voorbeeld:
Ik zie hen op het sportveld.
Laat leerlingen de vraag toepassen: wie of wat + onderwerp + persoonsvorm? Bijvoorbeeld: Wie zie ik? Hen.
Onderwerp of lijdend voorwerp
Het onderwerp doet de handeling.
Het lijdend voorwerp ondergaat de handeling.
De docent helpt hen vandaag.
Zoek in de zin het onderwerp en lijdend voorwerp.
Laat leerlingen de vraag toepassen: wie of wat + onderwerp + persoonsvorm? Bijvoorbeeld: Wie zie ik? Hen.
Onderwerp of lijdend voorwerp
Het onderwerp doet de handeling.
Het lijdend voorwerp ondergaat de handeling.
Zij hebben hen uitgenodigd.
Zoek in de zinnen onderwerp en lijdend voorwerp.
Laat leerlingen de vraag toepassen: wie of wat + onderwerp + persoonsvorm? Bijvoorbeeld: Wie zie ik? Hen.
Mieke bracht hen naar het woonzorgcentrum.
Wat is het onderwerp in bovenstaande zin?
Wie doet iets?
Hen
Mieke
Het woonzorgcentrum
Er is geen onderwerp
Deze slide heeft geen instructies
Mieke bracht hen naar het woonzorgcentrum.
Wat is het lijdend voorwerp in bovenstaande zin?
Wie ondergaat iets?
hen
Mieke
het woonzorgcentrum
Er is lijdend voorwerp.
Deze slide heeft geen instructies
De andere zwemmers zien hen
van de springplank duiken.
Het woord in roos is
Onderwerp
na voorzetsel
lijdend voorwerp
niks
Deze slide heeft geen instructies
Hen als lijdend voorwerp
Het lijdend voorwerp ondergaat de handeling.
Voorbeelden:
Ik zie hen op het plein.
De docent helpt hen vandaag.
Wij hebben hen uitgenodigd.
Laat leerlingen de vraag toepassen: wie of wat + onderwerp + persoonsvorm? Bijvoorbeeld: Wie zie ik? Hen.
Maak een lange correcte zin met hen
als lijdend voorwerp.
Deze slide heeft geen instructies
Vul de juiste vorm in
In een zin kijk je eerst naar de functie van het woord. Is het onderwerp, dan gebruik je zij. Ondergaat de groep de handeling, dan gebruik je hen.
Deze invuloefening vat het eerste blok samen: onderwerp = zij, lijdend voorwerp = hen.
Hen na een voorzetsel
Na een voorzetsel gebruik je hen.
Voorbeelden:
Ik praat met hen.
De brief is voor hen.
Zonder hen lukt het niet.
Woorden als met, voor, zonder, aan en bij zijn voorzetsels.
Veelgemaakte fout: 'met hun' als persoonlijk voornaamwoord. Leg uit dat 'met hun' wel kan als 'hun' een bezit aangeeft, maar niet in deze functie.
Hun om bezit aan te duiden
Hun is een bezittelijk voornaamwoord zijn.
Voorbeelden:
Hun fietsen staan buiten.
Ik heb hun jassen opgeraapt.
Dan betekent hun: van hen.
Maak duidelijk dat deze les vooral gaat over hen/hun/zij als persoonlijke voornaamwoorden, maar dat leerlingen dit onderscheid vaak nodig hebben om fouten te vermijden.
Welke zin is correct.
Hen mutsen bleven liggen.
Hen emoties liepen hoog op.
Hun tassen liggen hier.
Ik loop met hun mee.
Hier betekent 'hun' bezit: de tassen zijn van hen.
Maak een lange correcte zin waarin
hun bezittelijk wordt gebruik.
Deze slide heeft geen instructies
Of korter:
Is het een onderwerp? = ZIJ
bv. Zij spelen op het veld.
Staat het bij een ander woord? Is het bezittelijk? = HUN
bv. Zij hebben hun bal bij.
Lijdend voorwerp of na een voorzetsel = HEN
bv. Ik heb hen gisteren nog gesproken en hen de brief gegeven.
Je kunt hier kort voorkennis ophalen: onderwerp doet iets, lijdend voorwerp ondergaat iets, meewerkend voorwerp ontvangt iets.
Vul de juiste vorm in
Jan gaat met hen per fiets naar het zwembad. Ze hangen hun kledij op de kapstokken. Hun zwemmuts zetten ze op. Jan toont aan hen de zwemoefening voor. Zij kijken en daarna doen zij de beweging na. Jan houdt hen goed in de gaten. Jan heeft hen nadien beoordeeld. Hij let op hun techniek. Hij fietst na hen terug naar hun school.
Deze invuloefening vat het eerste blok samen: onderwerp = zij, lijdend voorwerp = hen.
Veelgemaakte fouten
! Hun hebben gewonnen. ❌ → Zij hebben gewonnen. onderwerp
Ik zie hun. ❌ → Ik zie hen. lijdend voorwerp (ondergaat iets)
Ik geef het aan hun. ❌ → Ik geef het aan hen. voorzetsel
Ik geef hen boek terug. ❌ → Ik geef hun boek terug. bezittelijk
Leg bij elke fout kort de zinsfunctie uit. Zo blijft de correctie gekoppeld aan de regel en niet aan uit het hoofd leren.
Koppel de zinnen aan de juiste woorden.
ZIJ
HUN
HEN
De leerkracht had ... nog zo gewaarschuwd!
... hebben de oefening al gemaakt.
... emoties liepen hoog op.
Ik heb ... gisteren gezien.
Aan ... heb je ook niks!
Deze slide heeft geen instructies
Hoe goed ging de vorige oefening?
Deze slide heeft geen instructies
Of korter:
Is het een onderwerp? = ZIJ
bv. Zij spelen op het veld.
Staat het bij een ander woord? Is het bezittelijk? = HUN
bv. Zij hebben hun bal bij.
Lijdend voorwerp of na een voorzetsel = HEN
bv. Ik heb hen gisteren nog gesproken en hen de brief gegeven.
Je kunt hier kort voorkennis ophalen: onderwerp doet iets, lijdend voorwerp ondergaat iets, meewerkend voorwerp ontvangt iets.
Koppel de zinnen aan de juiste woorden.
ZIJ
HUN
HEN
... hebben de oefening al gemaakt.
... emoties liepen hoog op.
Ik heb ... gisteren gezien.
Aan ... heb je ook niks!
Deze slide heeft geen instructies
Welke zinnen zijn correct?
Hun hebben ja gezegd.
Ik praat met hun.
Wij sturen hen.
Ik heb hun jas weggelegd.
Correct is 'Wij sturen hun een bericht', want 'hun' is hier meewerkend voorwerp zonder voorzetsel. Na een voorzetsel gebruik je 'hen'.
Kies tussen hen en hun
Lees de hele zin goed.
Ik geef aan hen de tickets, maar ik ga niet met hen mee. Later stuur ik hen nog een bericht. Zij hebben op dit bericht niet gereageerd. Hun tickets lagen klaar op het schapje. Ik ben er zeker van dat zij een fijne avond gehad hebben. Zij waren dan ook heel dankbaar.
Blanken testen het onderscheid: meewerkend voorwerp zonder voorzetsel = hun; na 'met' = hen.
Handige beslisroute
Onderwerp? → zij
Na een voorzetsel? → hen
Lijdend voorwerp? → hen
Bezittelijk → hun
Deze slide is de samenvattende regelkaart van de les. Neem eventueel een extra voorbeeld per stap mondeling door.
Zinnen goed bekijken
Kijk niet alleen naar het woord zelf, maar naar de hele zin.
Vergelijk:
Zij krijgen morgen bezoek.
Wij bezoeken hen morgen.
Wij gaan morgen met hen mee.
Ik heb hun schoenen in de kast gezet.
Dezelfde groep mensen kan in verschillende zinnen dus verschillende vormen krijgen. Dat is het belangrijkste inzicht van de herhalingsles.
Let op de hele zin
Soms verwijzen alle vormen naar dezelfde groep mensen. Zij krijgen bezoek, wij spreken met hen en daarna geven we hun tickets terug.
Deze oefening sluit aan bij de vergelijkingsslide: dezelfde groep, andere zinsfunctie.
Wat vind jij nog lastig aan hen, hun of zij?
Mogelijke antwoorden: verschil tussen hen en hun, herkennen van meewerkend voorwerp, zien wanneer 'hun' bezit aangeeft, of letten op voorzetsels.
Begrippenlijst
onderwerp - het zinsdeel dat iets doet of is
persoonsvorm - de vervoegde vorm van het werkwoord in de zin
lijdend voorwerp - het zinsdeel dat de handeling ondergaat
voorzetsel - een woord zoals met, voor, aan, bij of zonder
persoonlijk voornaamwoord - een woord dat in de plaats van een persoon of groep staat
bezittelijk voornaamwoord - een woord dat aangeeft van wie iets is
Deze slide heeft geen instructies
