Klankkleur
Deze les leer je wat klankkleur is. Je gaat oefenen met het herkennen van diverse instrumenten. Na deze les kan je de meest gebruikte instrumenten in een popband benoemen en herkennen.
Wat wordt er bedoeld met klankkleur?
Klankkleur of timbre is de eigenschap van een klank waarmee verschillende muziekinstrumenten en stemmen zich onderscheiden. Hierdoor is het, met enige oefening, mogelijk het verschil te horen tussen een saxofoon en een trompet in een popband, of tussen een fluit en een viool in een orkest.
Luisteroefeningen
Nu je weet wat klankkleur is gaan we naar een aantal voorbeelden luisteren. Vaak maken muzikanten een bewuste keus voor bepaalde instrumenten. De instrumenten passen dan bij de sfeer van het nummer of bij de stijl van de artiest.
Luister naar het begin van Pokerface van Lady Gaga en probeer te horen welke instrumenten gebruikt worden.
Welke instrumenten heb je gehoord?
Synthesizer
Drumcomputer
Gitaar
Zang
Klankkleur beïnvloedt de sfeer van een nummer
In het vorige fragment werd de muziek vooral gemaakt door elektronische instrumenten, de synthesizer en drumcomputer. Zij geven het nummer een typisch "dance music" geluid.
De gebruikte instrumenten hebben een grote invloed op de sfeer van een muziekstuk. Luister maar eens naar de volgende cover van Pokerface. Ken jij alle instrumenten?
Accordeon
Trompet
Klarinet
Trombone
Tuba
Welke instrumenten bij welke stijl?
Veel muziekstijlen gebruiken een specifieke groep instrumenten die bepalend zijn voor de sfeer. Rockmuziek is daar een goed voorbeeld van. Kun jij de instrumenten herkennen? Let ook op het verschil in klankkleur van de gitaarpartij. In het intro klinkt de gitaar normaal (clean), daarna "overstuurd".
Basgitaar
Drums
Gitaar elektrisch "clean"
Gitaar elektrisch "overstuurd"
De standaard bezetting in rock muziek bestaat uit elektrische gitaar, basgitaar, drums en zang.
De basgitaar is vaak het lastigst om te leren herkennen. Hij lijkt op een gewone gitaar, maar heeft meestal maar 4 snaren. De basgitaar klinkt ook lager dan een gewone gitaar. De basgitarist speelt vaak nauw samen met de drummer. Luister maar naar het volgende fragment.
De standaard bezetting van een popband
Waar de rockmuziek uitblinkt in eenvoud hebben de meeste popbands een meer uitgebreide bezetting. Vaak is er naast de gitaar, bas en drums ook een pianist of toetsenist. Een toetsenist speelt niet alleen piano maar ook meer moderne instrumenten als de synthesizer. In het volgende voorbeeld laat Stromae horen welke verschillende geluiden er zitten in het nummer Papaoutai. Kun je horen in welke volgorde ze starten?
In welke volgorde heb je de instrumenten gehoord?
Akoestisch, elektrisch of digitaal?
Het verschil tussen een akoestische en elektrische gitaar is goed te zien en ook niet heel moeilijk om te horen. Een akoestisch instrument klinkt van zichzelf. Denk aan een viool, piano of drumstel. Een elektrisch instrument heeft stroom en een versterker nodig om gehoord te worden. Denk aan een elektrische piano of een elektrische gitaar.
In het voorbeeld van Stromae zijn alle instrumenten digitaal. Dat betekent dat de geluiden gemaakt worden door computers. Veel moderne muziek maakt gebruik van digitale of "software" instrumenten. Deze vervangen dan de rol van de bekende instrumenten. Soms wordt een instrument zo goed mogelijk na gedaan, zoals bijvoorbeeld een elektronisch drumstel. Maar met digitale instrumenten kunnen ook nieuwe klanken gemaakt worden. Dat hoor je ook in het nummer van Stromae waar de basgitaar vervangen wordt door een bas synthesizer.
Extra instrumenten
De "standaard" bezetting van een popband bestaat uit zang, gitaar, basgitaar, piano en drums. Naast deze instrumenten zijn er nog vele andere die je kunt horen in popmuziek. Veel gebruikte toevoegingen zijn blaasinstrumenten en strijkinstrumenten. Kan jij horen welke extra instrumenten er in het volgende nummer zitten?
Welke extra instrumenten heb je gehoord?
Blaasinstrumenten
Strijkinstrumenten
Extra instrumenten
Blaasinstrumenten worden veel gebruikt in popmuziek. Je hoort ze vooral in funk en soul muziek. Vaak klinkt de blazerssectie heel ritmisch. Strijkinstrumenten worden ook veel gebruikt in popmuziek maar hebben een heel andere functie. Vaak worden ze gebruikt om een nummer een extra "laag" kleur te geven. Zo klinkt het nummer groots en meeslepend. Je hoort dit veel bij rustigere nummers. Luister eens naar Breathin van Ariana Grande. In deze versie start het nummer met de strijkerssectie en zang. Eerst wordt er ritmisch gespeeld, maar als de drums mee gaan spelen gaan de strijkers over naar lange noten die een typerende extra "laag" aan de muziek geven.
De laatste vraag: Herken jij alle instrumenten uit een popband?
In het laatste fragment zitten alle "standaard" instrumenten van een popband. Lukt het je om alle instrumenten te herkennen? Luister eerst het fragment in zijn geheel en probeer daarna de instrumenten los van elkaar te herkennen.
De standaard bezetting van een popband
Je hebt nu geleerd dat de "standaard" bezetting van een popband bestaat uit zang, gitaar, basgitaar, piano en drums.
Natuurlijk zijn er vele variaties. Soms zijn er minder instrumenten en soms extra instrumenten. Probeer de volgende keer als je je favoriete nummer aanzet eens te luisteren welke instrumenten je hoort!