1_Leesvaardigheid_en_fictie

Leesvaardigheid en fictie

Nederlands · mavo 2 · uitleg bij de toets

1 / 18
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 1,2

In deze les zitten 18 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 90 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Leesvaardigheid en fictie

Nederlands · mavo 2 · uitleg bij de toets

Wat gaan we leren?

Leesvaardigheid

  • Tekstdoelen

  • Onderwerp en hoofdgedachte

  • Hoofd- en bijzaken

  • Leesstrategieën

  • Woordraadstrategieën

  • Figuurlijk taalgebruik

Fictie

  • Helden en schurken

  • Een verhaal beoordelen

  • Thema

2

Leesvaardigheid

Hoe lees je een tekst slim en kritisch?

Zes tekstdoelen

Elke schrijver wil iets bereiken bij de lezer. Dat is het tekstdoel.

Informeren

De lezer iets laten leren: feiten.

nieuwsbericht, lesboek

Instructie geven

Uitleggen hoe je iets moet doen.

recept, handleiding

Overtuigen

Mening + argumenten.

recensie, column

Activeren

De lezer iets laten dóén.

reclame, folder

Amuseren

De lezer vermaken.

strip, gedicht, roman

Beschouwen

Meerdere kanten laten zien.

achtergrondartikel

4

Trucjes: herken het tekstdoel

"maar", "echter"

beschouwen

"omdat", "want"

overtuigen

gebiedende wijs: "Doe…", "Gebruik…"

instructie geven / activeren

"Uit onderzoek blijkt dat…"

informeren / overtuigen

5

Maak nu vraag 2

we kijken hem samen na

Oefenen: welk tekstdoel?

1

Word nu lid en ontvang een gratis badhanddoek.

→ activeren

2

Toy Story is mijn favoriete film.

→ overtuigen

3

Gebruik uitsluitend goedgekeurde batterijen.

→ instructie geven

4

Komt een man bij de dokter…

→ amuseren

6

Onderwerp en hoofdgedachte

Onderwerp

Waar gaat de tekst over?

Eén woord of een paar woorden.

Voorbeeld

De trein als openbaar vervoer

Hoofdgedachte

Wat zegt de schrijver over het onderwerp?

Eén zin: de kortste samenvatting.

Voorbeeld

"Treinen zijn in de spits vaak veel te vol."

7

Waar vind je ze?

Titel en ondertitel

Inleiding

Kernzinnen van alinea's

Slot / conclusie

Let op: bij een nieuwsbericht staat de hoofdgedachte meestal in de eerste zin. Staat de hoofdgedachte nergens kant-en-klaar? Vat de tekst dan zelf in één zin samen.

8

Hoofdzaken en bijzaken

Hoofdzaak

Echt nodig om de tekst te begrijpen. Hiermee maak je de hoofdgedachte.

Bijzaak

Extra informatie: een voorbeeld of toelichting. Weglaten? Je snapt de tekst nog steeds.

Voetbalverslag

H

Nederland plaatst zich voor de WK-finale.

H

Zweden werd met 1-0 verslagen.

B

Er waren ruim 2000 Oranjesupporters.

B

De reservespelers zaten op de bank.

9

Vijf leesstrategieën

Globaal lezen

Snel weten waar de tekst over gaat

titel, kopjes, eerste zinnen

Zoekend lezen

Een antwoord of trefwoord vinden

tijdschema, register

Intensief lezen

Een tekst goed begrijpen

roman, handleiding

Lerend lezen

Informatie onthouden

eerst globaal, dan intensief, samenvatten

Kritisch lezen

Bepalen of het klopt + doel schrijver

bron checken: NOS vs roddelblad

10

Woordraadstrategieën

Een onbekend woord? Gebruik de context!

1

Lees terug of vooruit

Uitleg staat in de zin ervoor of erna.

2

Let op synoniemen

"snelle auto's … deze bolide"

3

Let op tegenstellingen

"heroïsch … of een angsthaas"

4

Let op samenstellingen

reis + kosten + vergoeding

5

Let op overeenkomsten

accelereren ≈ Engels "accelerate"

Werkt niets? Vraag het aan een ander of zoek het op in een (online) woordenboek.

11

Letterlijk of figuurlijk?

Letterlijk

Je zegt precies wat er gebeurt.

"Mijn moeder kookt een eitje."

Figuurlijk

Bij wijze van spreken.

"Mijn moeder kookt van woede." = ze is woedend

Metaforen en vergelijkingen

Joost is een boom van een vent.

Joost is heel lang.

An is zo mager als een lat.

An is heel erg mager.

Ik zit met mijn handen in het haar.

Ik weet niet wat ik moet doen.

12

Fictie

Helden, schurken, recensies en thema's

Helden, schurken en antihelden

Held

  • Dapper, redt anderen

  • Kenmerkende kleding of wapen

  • Vaak een hulpje of wijze raadsman

  • Heeft een zwakke plek

Batman, Robin Hood

Schurk

  • Tegenpool van de held

  • In- en inslecht

  • Maakt het de held moeilijk

  • Maakt het verhaal spannend

Voldemort, Darth Vader

Antiheld

  • Een sukkelige held

  • Geen spierballen

  • Niet heel moedig of slim

  • Toch de hoofdpersoon

Don Quichot, Homer Simpson

14

Een verhaal beoordelen

Personages

Geloofwaardig? Kun je je inleven?

Gebeurtenissen

Kan het echt gebeurd zijn?

Opbouw

Spannend? Goed einde?

Taalgebruik

Moeilijk, mooi, grappig?

Onderbouw je mening!

Zwak

"Ik vond het een leuk boek. Jammer dat het uit is."

Sterk

"Ik vond het leuk, want de personages waren geloofwaardig en het verhaal zat goed in elkaar."

15

Thema

Het thema is de kortst mogelijke samenvatting van een verhaal.

Het staat nergens letterlijk. Je leidt het af uit gedrag, gesprekken, gebeurtenissen en de afloop.

Voorbeeld: Assepoester

Vergeet de rotklusjes, het schoentje en de prins…

Thema: eenvoud en eerlijkheid worden beloond.

Veelvoorkomende thema's

liefde

familie

vriendschap

eenzaamheid

opgroeien

de dood

16

Doel bereikt?

  • Vul je invulformulier helemaal in.

  • Leer de begrippen: tekstdoel, onderwerp, hoofdgedachte, thema …