Thema Erfelijkheid en Evolutie herhaling 4K 4GT

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• vmbo k, g, t
• Leerjaar 3,4

Herhaling Erfelijkheid en evolutie

Fenotype en genotype

Chromosomen en geslachtsbepaling

XX= meisje
XY= jongen

basisbegrippen erfelijkheid

1. Allel
   → Een variant van een gen (bijv. A of a)

2. Homozygoot
   → Twee dezelfde allelen (AA of aa)

3. Heterozygoot
   → Twee verschillende allelen (Aa)

4. Dominant
   → Komt tot uiting als het aanwezig is (A)

5. Recessief
   → Komt alleen tot uiting als het dubbel is (aa)

Voeg hier je vraag toe

voorbeeld:

kruisingsschema

6 opties

• AA x AA

• AA x Aa

• AA x aa

• Aa x aa

• Aa x Aa

• aa x aa

Maak voor elke optie een kruisingsschema

• Bedenk zelf een erfelijke eigenschap ( voorbeeld: blond/bruin haar,  blauw/groen oogkleur, wel/geen oorlel).

• Geef aan welk genotype en fenotype voorkomt (in procenten)

• Geef aan in procenten: het genotype en fenotype

opdracht

intermediair fenotype

Verschil tussen soort en ras

Soort

• Groep organismen die samen vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen

• Voorbeeld: alle honden horen bij dezelfde soort.

Ras

• Verschillen binnen één soort

• Voorbeeld: chihuahua en labrador

A Blijft gelijk

B Veranderd

geel / wit

Mutatie

Plotselinge verandering in het genotype

Mutatie in lichaamscel:

• vaak geen probleem

Mutatie in geslachtscel:

• nakomelingen hebben in elke lichaamscel het gemuteerd allel.

• wanneer mutatie tot uiting in fenotype komt = mutant

Welke omschrijving van evolutie klopt het beste?

A

Evolutie is de geschiedenis van het leven.

B

Evolutie is de geschiedenis van het leven waarbij soorten ontstaan, veranderen of uitsterven.

C

Evolutie gaat over het ontstaan van de aarde.

D

Evolutie gaat over hoe de mens is ontstaan.

Welk begrip past het beste bij het plaatje op de vorige slide?

A

Natuurlijke selectie

B

Evolutie

C

Het ontstaan van nieuwe soorten

D

Rudimentaire organen

Rudimentaire organen

• Resten van een orgaan waar de voorouder veel aan had.

• De functie van het orgaan verdween langzaam.

• Het orgaan verdween ook langzaam.

Geologische tijdschaal

weergave van het ontstaan van soorten op aarde

Tijdperken en periodes

Tijdperken

onderverdeeld in 

perioden

Altijd in MJG (= miljoen jaar geleden)

Namen niet uit je hoofd leren!

Evolutionaire stamboom

Door al het DNA van organismen te vergelijken kan een stamboom van de verwantschap worden opgesteld. 

Dat noem je een evolutionaire stamboom.

fossielen

onderzoek naar de evolutie van een soort kan gedaan worden met behulp van fossielen

Wat zijn fossielen?

Welke twee soorten zijn meer aan elkaar verwant: de chimpansee en de gorilla of de chimpansee en de gibbon?

A

Chimpansee en gorilla

B

Chimpansee en gibbon

C

D

Welke groep is eerder ontstaan: halfapen of mensapen

A

halfapen

B

mensapen

C

D

En nu?

opdrachten maken van thema 3