Examentraining scheikunde HAVO- Les 1



Examentraining scheikunde HAVO Les 1

1 / 27
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 27 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les



Examentraining scheikunde HAVO Les 1

  • Het is leuk als je je camera aanzet, zodat we je kunnen zien. Dit is niet verplicht.

  • Zet je geluid alleen aan als je wat zegt.


  • Wil je wat zeggen of vragen? Klik op het handje, dan krijg je vanzelf de beurt.

  • In de chat mag je ook je vraag stellen of reageren.


  • Zet de galerie/gallery stand aan om meer kinderen tegelijk te zien.



Inhoud

  • Chemisch rekenen

  • Bindingen

  • Zouten



Belangrijke basisvaardigheden!

Algemene tips:

Noteer wat er gevraagd is, en wat er gegeven is (kan ook eerder in de opgave staan)

Bedenk hoe je de opgave gaat aanpakken, zoek de benodigde informatie uit BINAS erbij

Ga dan pas rekenen.

Over het algemeen moet je via de mol rekenen.

Van massa naar mol

volume naar mol: eerst de massa uitrekenen mbv de dichtheid

Van concentratie en volume naar aantal mol (n = mol l-1 x L)





Chemisch rekenen






Aantal mol (n)

Aantal deeltjes

Massa (m)

In gram

: M

X M

x NA

: NA

: ρ

x ρ

Volume stof (vast, vloeibaar)

Molariteit van oplossing (Mol L-1)

x L oplossing

: L oplossing

Een voorbeeld waar veel rekenvaardigheden in zitten is de volgende:

Ik verbrand 1,00 Liter benzine (C8H18) in mijn brommertje en wil (1) weten hoeveel kg H2O uit mijn uitlaat komt en (2) hoeveel m3 CO2 gemeten bij 00C en p0 en (3) hoeveel Liter lucht er voor nodig (3) is geweest.


Stap 1: gevraagd gegeven opzoeken in BINAS

  1. Hoeveel kg H2O ontstaat als je 1,00 L C8H18 verbrandt


  1. Hoeveel m3 CO2 ontstaat er bij 00C en p0


  1. a. Hoeveel L O2 is er nodig


b hoeveel L lucht is er nodig voor deze hoeveelheid O2



Molaire massa H2O 18,015 g mol-1 en

molaire massa C8H18 114,224 g mol-1 (tabel 98/99)

Dichtheid benzine (tabel 11) 0,72.103 kg/m3

Dichtheid van CO2 : 1,986 kg m-3 (tabel 12)

Molaire massa van CO2 44,010 g mol-1 (tabel 98)

Volumepercentage O2 in lucht : 20,9% (tabel 83C)

Dichtheid van O2 : 1,43 kg m-3 (tabel 12)

Molaire massa van O2 32,00 g mol-1 (tabel 98)

1,00 L C8H18

  1. Hoeveel kg H2O ontstaat als je 1,00 L C8H18 verbrandt


Reaktievergelijking: 2 C8H18(l) + 25 O2(g)  16 CO2(g) + 18 H2O(l)


Gegevens:

Molaire massa H2O = 18,015 g mol-1

Molaire massa C8H18 = 114,224 g mol-1

Dichtheid benzine (tabel 11) 0,72.103 kg m-3


Berekening

Altijd via de mol rekenen:

Hoeveel mol is 1,00 L C8H18 ?

Volume  massa  mol

Dichtheid benzine = 0,72.103 kg m-3 = 720 kg m-3 = 720 g L-1

Dus de massa van 1,00 L C8H18 is 720 gram

Het aantal mol is dan 720 g/ 114,224 g mol-1= 6,30 mol C8H18

Dat is dan 18/2 x 6,30 = 56,7 mol H2O

De massa is dan 56,7 mol x 18,015 g mol-1 = 1021 g = 1,02 kg















2. Hoeveel m3 CO2 ontstaat er bij 00C en p0


Reaktievergelijking: 2 C8H18(l) + 25 O2(g)  16 CO2(g) + 18 H2O(l)


Gegevens:

Dichtheid van CO2 : 1,986 kg m-3 ,

Molaire massa van CO2 44,010



Berekening:













Per 2 mol C8H18 ontstaan 16 mol CO2; dus levert 6,30 mol C8H18
6,30x16/2 = 50,4 mol CO2


De massa is 50,4 mol x 44,010 g mol-1 = 2218 g = 2,218 kg


Het volume is 2,218 kg/1,986 kg m-3 = 1,12 m3.

3. Hoeveel liter lucht is ervoor nodig geweest.


Reaktievergelijking: 2 C8H18(l) + 25 O2(g)  16 CO2(g) + 18 H2O(l)


Volumepercentage O2 in lucht : 20,9% (tabel 83C)


Per 2 mol C8H18 zijn nodig 25 mol O2;

dus per 6,30 mol C8H18 6,30x25/2 = 78,75 mol O2


De massa is 78,75x32,00 = 2520 g = 2,520 kg

Het volume is (2,520/1,43; tabel 11) = 1,76 m3.


Hoeveel lucht is er dan nodig? : (100/20,9x1,76) = 8,42 m3 lucht!
















Meer uitleg en oefenen:


Filmpje met uitgebreid overzicht chemisch rekenen (24 min)


Als hiermee wilt oefenen ga je naar itslearning en zoek je bij Havo 4-scheikunde bij de Bronnen naar de 5 kleine modules die heten: Module Rekenen in de Chemie versie Havo - Deel 1, 2, 3, 4 en 5.

Er staan korte opdrachtjes bij, de antwoorden staan telkens onderaan!



  • 1. Metalen: metaalbinding

  • 2. Zouten: ionbinding


  • 3. Moleculaire stoffen

    • Bindingen in moleculen: atoombinding (breekt alleen in een chemische reactie)

    • Bindingen tussen moleculen: (verbreken bij koken)

      • Vanderwaalsbindingen

      • Dipool-dipoolbinding

      • waterstofbruggen





Bindingen:


Alle stoffen

Moleculaire stoffen:
bestaan alleen uit niet-metalen

Hebben geen lading  geleiden geen stroom

Zouten:
bestaan uit metaal en niet-metaal ionen

Metalen:
bestaan alleen uit metaal

Hebben bewegende elektronen 

geleiden stroom als
(s) en als (l)

kunnen alleen geleiden als de geladen deeltjes (ionen) kunnen bewegen

Geleiden geen stroom als (s)

Geleiden wel stroom als en als (l) of (aq))

- Blinkend oppervlakte

- Goede warmte geleiding

- Zijn bij kamertemperatuur vast (behalve) kwik)

- Aantasting door vochtige lucht (corrosie/roesten)

- Goede onderlinge mengbaarheid

De(elektrostatische)aantrekkingskracht tussen ionen is heel sterk.
Daarmee is de IONBINDING heel sterk. Het smelt- en kookpunt ligt dus erg hoog. Gevolg is dat er geen
zout bestaat dat niet vast is bij kamertemperatuur!

13




metaal

niet-metaal

Bij een metaal en een zout heb je maar 1 type binding, resp. metaalbinding en ionbinding.

bij moleculen zijn er bindingen in moleculen (de atoombinding)

en bindingen tussen moleculen

Welke bindingen zitten in (vast)natriumsulfaat?

  • Het is een zout en heeft dus ionbinding tussen de Na+- en de SO42- - ionen.

  • Maar IN de SO42- - ionen is er ook nog een polaire atoombinding! In een stof kunnen dus meerdere typen bindingen voorkomen!



(vloeibaar) ethanol CH3 – CH2-OH

In de moleculen heb je

  • gewone atoombindingen (de C-C-bindingen),

  • polaire atoombindingen (b.v. de O-H-binding) en

tussen de moleculen heb je

  • de sterke H-bruggen

  • de zwakke vanderwaalsbindingen (zo zwak t.o.v. de H-bruggen dat men ze vaak weglaat!).

In de gasfase, dus bv als water verdampt is, zijn er geen bindingen meer tussen de moleculen, deze zijn allemaal volledig verbroken!

Welke bindingen zitten in (vloeibaar) ethanol?


Het tekenen van waterstofbruggen


g = goed oplosbaar water

Na+HCO3- (s)  Na+(aq) + HCO3-(aq)
Ba2+(OH-)2  Ba2+(aq) + 2 OH-(aq)


s = slecht oplosbaar in water
Ca2+CO32-  X


r= reageert in water, bijvoorbeeld

Na2O(s) + H2O(l)  2 Na+(aq) + 2 OH-(aq) natronloog

K2O(s) + H2O(l)  2 K+(aq) + 2 OH-(aq) kaliloog

CaO(s) + H2O(l)  Ca2+(aq) + 2 OH-(aq) kalkwater

BaO(s) + H2O(l)  Ba2+(aq) + 2 OH-(aq) barietwater



Maar er zijn er meer. Kan zuur-base reactie zijn of redox














Zouten

Opgave 6

 

100 mL 0,10 M kopersulfaatoplossing en 150 mL 0,20 M natriumhydroxide worden samengevoegd. Er ontstaat een neerslag.


  1. Geef de vergelijking van de neerslagreaktie

 

Opzoeken in tabel 45: Cu(OH)2 is slecht oplosbaar, de rest goed, dus:

 

Cu2+ + 2 OH- Cu(OH)2

 

Let op! Goed oplosbare zouten noteer je in de reaktievergelijking als losse ionen.


Opgave 6

 

100 mL 0,10 M kopersulfaatoplossing en 150 mL 0,20 M natriumhydroxide worden samengevoegd. Er ontstaat een neerslag.


Cu2+ + 2 OH- Cu(OH)2

 

b. hoeveel gram neerslag ontstaat er.

 

Aantal mol Cu2+ = 0,10 mol L-1 * 0,100 L = 0,010 mol Cu2+

 

Aantal mol OH- = 0,20 mol L-1 * 0,150 L = 0,030 mol OH-

 

0,010 mol Cu2+ reageert met 0,020 mol OH- en er ontstaat 0,010 mol Cu(OH)2.

 

0,010 mol x 97,57 g mol-1 = 0,98 gram

 

 c. Wat is de concentratie OH- dan nog in de oplossing?

 

 

Er was 0,030 mol OH-, daarvan heeft 0,02 mol gereageerd, er is dus 0,010 mol over.

Dit zit in 250 mL, dus 0,010 mol/0,250 L = 0,04 M

  • Zouthydraten zijn vaste zouten die in hun ionenrooster, zeg maar hun kristallen, nog watermoleculen hebben zitten. Het gaat altijd om een vast aantal.

  • De bekendste zijn:

  • Soda: Na2CO3.10H2O(s)  2Na+(aq) + CO32-(aq) + 10 H2O(l)

  • Blauw Kopersulfaat: Cu2SO4.5H2O(s)  2Cu2+(aq) + SO42-(aq) + 5 H2O(l)


De kleuren zijn te vinden in BINAS tabel 65B








zouthydraten

Zouthydraten: nog een paar voorbeelden

  • Aluin = aluminiumsulfaatdodecahydraat = Al2(SO4)3.12H2O.

Als je dit in water oplost: Al2(SO4)3.12H2O(s)  2 Al3+(aq) + 3 SO42-(aq) + 12 H2O(l)

  • FeSO4.7H2O is
    CaCl2.2H2O is


ijzer(II)sulfaatheptahydraat

calciumchloridedihydraat

  • Het vochtig-droog evenwicht van het weerpoppetjes:
    CoCl2(s) + 6H2O(g) ⇋ CoCl2.6H2O(s).


Karel heeft 400 mg van het hydraat van calciumsulfaat. Hij verhit dit en houdt dan 316 mg vaste stof over. Bereken de formule van het hydraat van calciumsulfaat.




De molaire massa van CaSO4 is 136,14 g/mol

hij heeft dus 0,316 / 136,14=0,002321 mol CaSO4

Er is 400-316=84 mg water in het hydraat aanwezig

0,084 g / 18,015= 0,004663 mol H2O

CaSO4: H2O = 0,002321 : 0,004663 = 1:2

Dus is de formule CaSO4٠2H2O.






Examen Havo 2017, 1e TV:
Loodwit, Pb3(CO3)2(OH)2, is een wit pigment dat vroeger veel werd gebruikt. Loodwit kan worden opgevat als een mengsel van de zouten lood(II)carbonaat en lood(II)hydroxide. Uit de formule van loodwit kan de molverhouding van deze twee loodzouten worden afgeleid.

Geef de formules van deze twee loodzouten en geef de molverhouding waarin ze voorkomen in loodwit.
Noteer je antwoord als volgt:


formule lood(II)carbonaat: ...

formule lood(II)hydroxide: ...

molverhouding lood(II)carbonaat : lood(II)hydroxide = ... : ...








Examen Havo 2017, 1e TV:


Loodwit, Pb3(CO3)2(OH)2, is een wit pigment dat vroeger veel werd gebruikt. Loodwit kan worden opgevat als een mengsel van de zouten lood(II)carbonaat en lood(II)hydroxide. Uit de formule van loodwit kan de molverhouding van deze twee loodzouten worden afgeleid.


Geef de formules van deze twee loodzouten Noteer je antwoord als volgt:


formule lood(II)carbonaat: Pb2+CO32- of PbCO3

formule lood(II)hydroxide: Pb2+(OH-)2 of Pb(OH)2

en geef de molverhouding waarin ze voorkomen in loodwit.


Welke mogelijkheden zijn er?

Voor 2 x CO32- moet je 2 PbCO3 hebben

Voor 2 OH- moet je 1 Pb(OH)2 hebben


molverhouding lood(II)carbonaat : lood(II)hydroxide = 2 : 1









Oefeningen


  • MAAK TIJDENS JE VOORBEREIDINGEN ZO VEEL MOGELIJK GEBRUIK VAN:
    https://willdewolf.nl/onderwerpen-havo

  • Ieder onderwerp komt daar aan de orde met oefeningen en uitleg!!
    Let op dat er een kolom is met oefenopgaven per onderwerp en ernaast een kolom met de uitwerkingen.
    Mocht je vastlopen of een vraag ergens over hebben, mail dan naar Martine Wehrens via je mailbox in OnderwijsOnline!